Ministerstwo Rolnictwa proponuje zmiany w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu „Restrukturyzacja małych gospodarstw” w ramach poddziałania „Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020.

Pomoc na „Restrukturyzację małych gospodarstw” będzie dostępna także dla rolników i ich małżonków ubezpieczonych w KRUS na wniosek. Pozwoli to umożliwić restrukturyzację również małych gospodarstw, położonych na gorszej ziemi (obejmujących obszar użytków rolnych równy lub poniżej 1 ha przeliczeniowego) - uzasadniono. Dodatkowo zaproponowano skrócenie okresu podlegania temu ubezpieczeniu z 24 miesięcy do co najmniej 2 miesięcy poprzedzających miesiąc składania wniosku o przyznanie pomocy – ma to umożliwić ubieganie się o pomoc również rolnikom, którzy podjęli dodatkową pracę poza rolnictwem – jak podano w uzasadnieniu, ta zmiana jest wprowadzana na wniosek zgłoszony przez „podkarpackie środowisko rolnicze”.

Skróceniu ma ulec też okres nieprowadzenia innej działalności gospodarczej - z co najmniej 24 do 12 miesięcy poprzedzających miesiąc składania wniosku o przyznanie pomocy. Warunek ten ma być spełniony, jeśli wnioskodawca w okresie tych 12 miesięcy nie był wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Określono też, że pomoc przyznawana na operacje polegające na zaprzestaniu chowu i hodowli świń w gospodarstwie dotyczy restrukturyzacji tego gospodarstwa – jak podano, ta zmiana ma charakter redakcyjny.

Zdefiniowano inwestycję budowlaną: ma to być inwestycja polegająca na budowie, przebudowie, remoncie budynków lub budowli wykorzystywanych do produkcji rolnej.

Dookreślono też, że w ramach wydatków objętych biznesplanem mogą zostać uwzględnione wyłącznie inwestycje, które nie zostały rozpoczęte przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Gdy biznesplan przewiduje inwestycję budowlaną, konieczne jest załączenie do wniosku kosztorysu – ma to pomóc ocenić, czy jest zgodność z cenami i czy wartość inwestycji w środki trwałe opiewa na co najmniej 80 proc. kwoty pomocy.

Usunięto wymóg zakazu łączenia tego wsparcia z „Premią dla młodych rolników” – zakaz podwójnego finansowania nie ma tu zastosowania, gdyż nie dotyczy łączenia wsparcia inwestycyjnego z wsparciem o charakterze premii. Usunięto też wymóg składania oświadczenia o niefinansowaniu inwestycji z innych środków publicznych.

Doprecyzowano również zapis dotyczący „udziału w zorganizowanych formach współpracy”.

Ponadto doprecyzowano przepisy dotyczące ustalania wielkości ekonomicznej gospodarstwa. Określono, że gdy w skład gospodarstwa wchodzą użytki rolne stanowiące współwłasność, mogą zostać uwzględnione przy ustalaniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa. Do wyliczania wielkości ekonomicznej gospodarstwa uwzględniane też będą użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa posiadanego przez rolnika, do których dopłaty przyznano współmałżonkowi rolnika.

Przy ustalaniu docelowej wielkości ekonomicznej gospodarstwa uwzględniać się będzie produkcję rolną prowadzoną na użytkach rolnych wchodzących w skład gospodarstwa posiadanego przez rolnika w sytuacji docelowej (tj. w roku poprzedzającym rok zakończenia realizacji biznesplanu lub w roku jego zakończenia).

Zmieniony ma być system wyboru operacji – wzmocniono wagę kryteriów przyczyniających się do realizacji celu „Poprawa wyników gospodarczych wszystkich gospodarstw”. I tak za wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa w przedziale 12-16 tys. euro będzie 2 a nie 1 pkt, a w przedziale 16-20 tys. euro będzie nie 3 a 4 punkty.

Obniżono natomiast liczbę punktów za uczestnictwo w systemach jakości (z 2 do 1 pkt), a za zobowiązanie do uczestnictwa w systemie rolnictwa ekologicznego – z 4 do 2 pkt. Za produkcję wysokobiałkowych będzie nie 2, a 1 pkt, podobnie jak za planowane uczestnictwo w szkoleniach i korzystaniu z usług doradczych.

Mniej ceniona będzie też działalność przetwórcza – można za nią otrzymać już nie 3, ale 2 punkty. Nie 2, ale 1 punkt można będzie otrzymać za udział w grupie lub organizacji producentów i za wiek ubiegającego się o pomoc.

Z 0,5 do 1 punktu zwiększono natomiast liczbę punktów za spełnienie kryterium w zakresie ochrony środowiska i zapobiegania zmianom klimatu (udział zbóż w strukturze zasiewów).

Zaproponowano dwa nowe kryteria wyboru:

- 2 punkty za operacje przyczyniające się do zmiany kierunku produkcji w gospodarstwie

- 2 punkty za podleganie ubezpieczeniu w pełnym zakresie jako rolnik lub małżonek nieprzerwanie co najmniej 12 miesięcy i nieprowadzenie w tym czasie innej działalności gospodarczej niż rolnicza.

Zaproponowano rezygnację z kryterium wyboru w zakresie kwalifikacji zawodowych. Nie będzie ustalany też staż pracy w rolnictwie na potrzeby określenia tych kwalifikacji.

Z 20 do 150 dni ma być wydłużony okres, w którym można będzie dokonać zmian we wniosku.

Obniżono też minimalną liczbę punktów uprawniających do przyznania pomocy - z 10 pkt do 7 (obszary ASF) i 8 pkt (inne).

Rozpoczęcie realizacji biznesplanu ma następować już po 6, a nie 9 miesiącach od dnia doręczenia decyzji. Usunięto z listy kilka zobowiązań, które beneficjent powinien spełniać do upływu 5 lat od wypłaty 1. raty pomocy.

W przypadku niewywiązania się w ciągu 3 lat z założeń biznesplanu, beneficjent ma nie otrzymać drugiej raty – zrezygnowano natomiast z wymogu zwrotu całości lub części pierwszej raty.

Większą elastyczność ma dać podniesienie z 10 do 30 punktów procentowych dopuszczalnego progu zmian w zakresie skali produkcji, poniżej którego nie jest wymagana zgoda ARiMR na zmianę biznesplanu.

Przepisy mają wejść w życie już dla zaplanowanego w marcu naboru (bez ASF).

Jak podano w ocenie skutków regulacji, potencjalnych wnioskodawców – rolników posiadających gospodarstwa o wielkości ekonomicznej mniejszej niż 10 tys. euro - jest ok. 50 tys.

Budżet na „Restrukturyzację” to 905 527 034 euro (ok. 4 345 024 125,58 zł).

W pierwszym naborze złożono 10 960 wniosków, to stanowi 17,37% limitu. Zawarto 8 522 umów, zrealizowano dotąd 1 569 płatności na kwotę 75 312 000 zł, co stanowi 1,99% limitu.

Pomoc na „Restrukturyzację” przyznaje się w wysokości 60 tys. zł, jednak nie więcej niż równowartość 15 tys. euro, i wypłaca się ją w dwóch ratach:

1) pierwsza rata – w wysokości 80% całkowitej wartości pomocy, ale nie więcej niż 48 tys. zł;

2) druga rata – w wysokości 20% całkowitej wartości pomocy, ale nie więcej niż 12 tys. zł.

Projekt w załączniku.