PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Beton w formie, czyli zbiornik na gnojowicę

Zbiorniki na gnojowicę najczęściej wylewane są jako monolity z betonu, który jest najtańszym materiałem. Można je zbudować we własnym zakresie całkowicie lub częściowo, korzystając z gotowych rozwiązań albo zlecając wykonawstwo. Coraz częściej stosowane są też zbiorniki z prefabrykatów czy gotowe z tworzyw sztucznych.



Niezależnie od sposobu wykonania zbiornika konieczny jest projekt i najczęściej pozwolenie na budowę. Wymagane jest ono dla zbiorników o pojemności większej niż 25mszesc. Dotyczy to praktycznie wszystkich zbiorników, bo taką ilość gnojowicy w ciągu zakładanego półrocznego okresu składowania wytworzą np. niespełna trzy dorosłe krowy (jedna tzw. sztuka duża wytwarza w tym czasie około 10 mszesc gnojowicy). Na terenie nieobjętym miejscowym planem zagospodarowania, należy oprócz „Decyzji o pozwoleniu na budowę”, wydawanej przez starostwa powiatowe, uzyskać wcześniej „Decyzję o warunkach zabudowy”, wydawaną przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Trzeba ją mieć jeszcze przed kupnem lub zamówieniem projektu, ponieważ określa ona ogólne warunki i wymagania, jakim powinien on odpowiadać. Procedura występowania o oba dokumenty jest typowa, a informacji można zasięgnąć w urzędach. Podobnie przebieg budowy zbiornika, tak jak każdej innej budowy, określają odpowiednie przepisy prawa budowlanego.

Szybki szalunek
Wśród gotowych rozwiązań zbiorników na gnojowicę zwraca uwagę system Instytutu Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa, umożliwiający szybkie wykonanie zbiornika cylindrycznego. Są to zbiorniki zagłębione, wylewane z betonu. Zbudowanie zbiornika w kształcie cylindra, a więc na planie koła, jest zadaniem dość trudnym. Kłopotliwy i pracochłonny jest przede wszystkim sam szalunek. Dlatego dużym ułatwieniem jest specjalny szalunek UMZ wielokrotnego użytku, zaprojektowany przez IBMER. Składa się on z niewielkich, lekkich elementów, które można przewozić samochodem dostawczym i przenosić ręcznie. Waga najcięższego elementu nie przekracza 60 kilogramów.

Wykonanie zbiornika według tej technologii jest łatwe i szybkie. Do budowy wystarczą dwie lub trzy osoby, które mogą zmontować szalunek w ciągu zaledwie 1 godziny. Składa się on z niskich cylindrów (cylinder w cylindrze), przypominających formę do ciasta, o wysokości 0,9 lub 1 m, tworzących ściany szalunku i mocowanych do centralnego masztu. Beton wlewa się pomiędzy cylindry i po około dobie, gdy stężeje (w normalnych warunkach otoczenia, pozwalających na prowadzenie budowy), przesuwa się szalunek wyżej, mocuje do masztu i ponownie zalewa betonem. Do betonu można dodać środki przyspieszające wiązanie i wówczas możliwe jest wykonanie w ciągu doby dwóch warstw (pierścieni) wylewki.

Przy wysokim poziomie wód gruntowych dno zbiornika powinno być zbrojone prętami stalowymi, aby nie doszło do jego wyłamania na skutek parcia wody. Jeśli grunt jest suchy, płytę denną można wykonać z samego betonu. Zbiorniki przykryte są płytą żelbetową przejazdową i typowym włazem kanalizacyjnym, dlatego mogą być budowane pod drogą lub podwórzem gospodarczym. Ściany zbiornika można pokryć środkiem izolacyjnym, umożliwiającym pełne uszczelnienie zarówno po stronie zewnętrznej – przed wodą gruntową, jak i od wewnątrz – przed przeciekaniem gnojowicy.

Za pomocą tego samego szalunku można wykonać zbiorniki również na powierzchni. Zbrojenie prętami stalowymi przewidziane jest tylko w płycie dennej, zaś betonowe ściany opasane są stalowymi ściągami z płaskowników. Przy usytuowaniu zbiornika na powierzchni lub przy częściowym zagłębieniu, niezbędna jest oczywiście studzienka wstępna (zbiornik pośredni) z pompą przepompowującą gnojowicę do zbiornika głównego.

Gotowe składane szalunki umożliwiają jednak budowę niezbyt dużych zbiorników, o pojemności maksymalnej 17,36 mszesc, a użytkowej 15,33 mszesc. Zbiorniki mają ścianki o grubości 15 cm, wysokość 2,6 m i średnicę wewnętrzną 3 lub 4,2 m.

Dzięki zastosowaniu ibmerowskiego szalunku koszt wykonania zbiornika jest mniejszy nawet o 40 proc. w stosunku do technologii tradycyjnej. Jednak sam szalunek jest dość drogi: o średnicy wewnętrznej 3 m kosztuje 16,8 tys. zł brutto, a o średnicy 4,2 m – 18,8 tys. zł. Jego zakup dla wykonania zbiorników w jednym gospodarstwie jest więc raczej nieopłacalny. Chyba że rolnik będzie np. świadczył potem usługi lub wypożyczał urządzenie albo je odsprzeda.

Za to koszty materiałowe są bardzo niskie, bo sprowadzają się tylko do kupna betonu. Znając wymiary płyty dennej (grubość 20 cm, średnica 3,7 lub 4,9 m – zbiorniki 15 i 33 mszesc), ścian i płyty przykrywającej (grubość 15 cm, średnica 3,3 lub 4,5 m), można łatwo obliczyć potrzebną ilość betonu. W wypadku zbiornika o pojemności 15 mszesc jest to 7,7 mszesc, a zbiornika 33-metrowego – około 12 mszesc. Do wykonania zbiornika powinien być użyty szczelny betonwysokiej jakości, co najmniej klasy C16/20 (co odpowiada klasie B20 według starej normy), odporny na ciągły kontakt z wodą. Dobre wiązanie zapewni cement klasy 42,5R z wypełnieniem mieszanką kruszyw naturalnych. Zawartość cementu w metrze sześciennym betonu nie może być mniejsza niż 280 kg. Należy uważać z dodawaniem wody. Proporcja wody do cementu to maksymalnie 0,6:1. Wskazany byłby dodatek środka uszczelniającego w ilości około 3 proc. (np. hydrobetu).

Sporządzenie takiego betonu metodą gospodarczą może sprawić trudności, wymaga bowiem starannego doboru składników. Wygodnym rozwiązaniem jest zamówienie gotowego betonu o takich parametrach i wylewka z samojezdnej gruszki. Cena betonu wodoszczelnego z gruszki wynosi około 230 zł/mszesc (brutto). Koszt betonu na mniejszy zbiornik wyniesie więc około 1800 zł, a na większy – 2800 zł.

Jednak wykorzystanie urządzenia UMZ ogranicza zapotrzebowanie na beton do jednorazowego zalania szalunku do objętości 1,6 lub 2,2 mszesc (tyle pomieści szalunek, zależnie od średnicy), co nie pozwala wykorzystać całej zawartości gruszki. Wyjściem może być dodatkowa inwestycja, wykonywana jednocześnie, np. płyta gnojowa, na którą można przeznaczyć pozostałą zawartość gruszki z każdego kursu.

Wielka płyta
Przykładem oryginalnego zbiornika na gnojowicę jest zbiornik żelbetowy Acontank, składany z elementów prefabrykowanych, wykonanych z nieprzepuszczalnego i trwałego betonu wysokiej jakości, klasy co najmniej B-35 (trwałość zbiorników oceniana jest na 50 lat). Jest to system szwedzki, sprowadzony przed kilkoma laty do polski przez firmę Precon, którego elementy produkowane są już w naszym kraju. Zbiorniki te mogą być naziemne, wolnostojące lub obsypane ziemią, a także częściowo lub całkowicie zagłębione. Jest możliwe także zadaszenie zbiornika prefabrykowanymi elementami żelbetowymi.

Budowa zbiornika z prefabrykatów jest prosta i szybka. Na przygotowanej płycie dennej montuje się ściany za pomocą dźwigu z gotowych segmentów dostarczonych z wytwórni. Spoiny między elementami ściany wypełniane są specjalnym betonem ekspansywnym, który zapewnia stuprocentową szczelność. Sztywność konstrukcji zapewniają stalowe kable sprężające, opasujące ścianę. Typowe zbiorniki o wysokości 3 metrów dostępne są w 20 rozmiarach, o pojemności od 122 do 1065 mszesc i wymagają płyty dennej o średnicy od 8,2 do 22 m. Zbiorniki o wysokości 4 metrów, budowane na płytach dennych o średnicy 8,2-32 m, mają pojemność od 162 do 3027 mszesc i dostępne są w 33 rozmiarach. Ściana najmniejszego zbiornika składana jest z 10 segmentów prefabrykowanych, a największego – z 42.

Mocny plastik
Nowoczesnym rozwiązaniem są cylindryczne zbiorniki (cysterny) z tworzyw sztucznych, które można postawić najszybciej. Są one jednak dość drogie. Na przykład firma Oltrans z Oleśnicy produkuje zbiorniki z żywic poliestrowych, zbrojone włóknem szklanym, o pojemności od 10 do 100 mszesc, które kosztują od 7,8 do około 59 tys. zł. Inny materiał, z którego najczęściej wykonywane są zbiorniki na gnojowicę, to polietylen. Z tego tworzywa powstają np. zbiorniki Weho Agro firmy KWH-PIPE w Warszawie. Mają one postać rury, o średnicy zewnętrznej od 1,5 do 2,2 m, z podwójną ścianką, co zapobiega zamarzaniu gnojowicy, gdy zbiornik stoi na powierzchni. Typowe pojemności wynoszą od 10 do 90 mszesc, ale mogą być też inne, bo każdy zbiornik wykonywany jest na indywidualne zamówienie. Zbiorniki z polietylenu są nieco tańsze, kosztują od 7,6 tys. zł (10 mszesc) do około 53 tys. zł (90 mszesc).

Lekka konstrukcja zbiorników z tworzywa pozwala zastosować lekki sprzęt przy ich montażu, a także daje możliwość posadowienia w każdym gruncie, bez dodatkowych wzmocnień. Po dostarczeniu z fabryki są całkowicie gotowe do zainstalowania, co umożliwia ich montaż przy wysokim poziomie wód gruntowych. Zbiorniki podziemne nie mogą z reguły znajdować się pod drogą, po której będą poruszały się ciężkie maszyny i pojazdy, choć w niektórych przypadkach możliwe jest zamówienie specjalnego dodatkowego wzmocnienia zbiornika montowanego pod jezdnią. Jeśli miejsca jest niewiele – polietylenowe rury mogą mieć nieograniczoną wręcz długość – polecanym rozwiązaniem jest łączenie zbiorników w baterie. Gdy powiększy się stado, taki zbiornik można wówczas łatwo powiększyć o kolejne moduły.

Wielką zaletą zbiorników z tworzyw sztucznych jest całkowita szczelność i pełna odporność na agresywne związki chemiczne. Dzięki temu w trakcie normalnej eksploatacji są praktycznie niezniszczalne. Do polietylenowych ścianek nie przywierają osady, stąd możliwe jest ich wypłukanie i zmiana przeznaczenia.

Źródło: "Farmer" Nr 5/2006



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.230.119.106
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum


Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.