PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Jak odzyskać siedlisko?

Moja matka przekazała w roku 1975 na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne w zamian za rentę. Z przekazanego gospodarstwa wyłączono budynki mieszkalne i moja matka była ich właścicielką. Na podstawie postanowienia sądu rejonowego z roku 2001 o stwierdzeniu nabycia spadku po matce stałam się właścicielką tych zabudowań.



Budynki znajdują się na działce, która wchodziła w skład przekazanego gospodarstwa rolnego. Moja matka nie była od czasu przekazania gospodarstwa właścicielką gruntu pod budynkami, więc ja jako jej spadkobierczyni też nie jestem właścicielką. Czy mogę uzyskać prawo własności gruntu związanego z tymi zabudowaniami, jaka powierzchnia działki mi przysługuje i do kogo mogę się zwrócić, aby załatwić tę sprawę? Barbara K. z woj. opolskiego

Z listu naszej czytelniczki (nazwisko i adres do wiadomości redakcji) wynika, że jej matka przekazała gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę na podstawie przepisów nieobowiązującej już Ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne z 29 maja 1974 r. (Dz U z 1974 r., Nr 21, poz. 118). Na jej podstawie rolnik zachowywał jedynie prawo własności budynków mieszkalnych i gospodarczych wchodzących wcześniej w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego, natomiast prawo własności gruntu pod tymi budynkami przechodziło na Skarb Państwa.

Aż do końca 1977 roku budynki pozostawione rolnikowi w zamian za rentę pozostawały jego własnością jedynie za życia. Nie mogły być więc dziedziczone przez spadkobierców, a po śmierci rolnika przechodziły na własność Skarbu Państwa. Dziedziczenie stało się możliwe dopiero od stycznia 1978 r. Od tego momentu rolnicy mogli przekazywać swoje prawo własności spadkobiercom, bo stawało się ono tzw. prawem dziedzicznym.

Barbara K., która odziedziczyła po matce prawo własności zabudowań wchodzących w skład przekazanego w zamian za rentę gospodarstwa rolnego, może ubiegać się o uzyskanie prawa własności gruntu pod tymi zabudowaniami na podstawie przepisów prawnych z 24 lutego 1989 r. zmieniających Ustawę o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin z 1982 r. oraz Ustawę o podatku rolnym (DzU z 1989 r. Nr 10, poz. 53). W myśl tych przepisów właścicielom budynków znajdujących się na działce (która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1983 r.) przysługuje nieodpłatnie na własność działka, na której się one znajdują. Od tego bowiem roku o przeniesieniu prawa własności działki orzeka starosta w drodze decyzji administracyjnej. Nie ma znaczenia, czy dzisiaj właścicielem tych gruntów jest Skarb Państwa, czy też gmina. Aby otrzymać zwrot takiej działki, trzeba spełnić następujące warunki:

  •  o jej zwrot może ubiegać się jedynie właściciel (współwłaściciele) znajdujących się na działce zabudowań, oraz
  •  zabudowania te musiały wchodzić w skład gospodarstwa rolnego przekazanego na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1983 r.;
  • w chwili wydania decyzji (o przyznaniu prawa własności do gruntu pod budynkami) właścicielem gruntu jest Skarb Państwa albo gmina.

Zatem Barbara K. o zwrot działki pod zabudowaniami wchodzącymi w skład gospodarstwa rolnego przekazanego na rzecz Skarbu Państwa powinna wystąpić do właściwego – ze względu na miejsce położenia nieruchomości – starosty. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i ustaleniu, czy zostały spełnione wszystkie wymienione wcześniej przesłanki ustawowe niezbędne do przyznania prawa własności, starosta wyda decyzję o przyznaniu prawa własności do działki. Zgodnie z orzecznictwem sądowym zwrot tego rodzaju działki ma służyć bardziej racjonalnemu wykorzystaniu zarówno budynków, jak i gruntu związanego z tymi budynkami, co jest możliwe, gdy będą własnością tej samej osoby (wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 1991 r., II SA 194/91,OSP 1992/63).

Osoba niezadowolona z decyzji starosty ma prawo odwołać się do właściwego ze względu na miejsce samorządowego kolegium odwoławczego. Należy przy tym pamiętać, że odwołanie to można wnieść w terminie czternastu dni od dnia doręczenia dokumentu. Po upływie tego czasu decyzja staje się ostateczna i może zostać zakwestionowana jedynie w postępowaniach nadzwyczajnych. Decyzję kolegium samorządowego można zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Ważne
Rolnik, który przekazał na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne w zamian za emeryturę przed 1 stycznia 1983 r., mógł pozostawić sobie wyłącznie prawo własności zabudowań, nie miał natomiast prawa do działki, na której te budynki zostały wzniesione. Natomiast w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostało przekazane na rzecz Skarbu Państwa w zamian za emeryturę po 1 stycznia 1983 r., miał on prawo pozostawić sobie własność działki siedliskowej wraz z zabudowaniami.

Autorka jest prawnikiem zatrudnionym w administracji samorządowej

Źródło: "Farmer" 03/2006



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • Zbigniew 2020-01-15 22:05:58
    Podobna sytuacja i pytanie, czy zwrócona działka sprzedana wraz z domem spadkowym przed upływem 5 lat będzie podlegać PIT. Opis sytuacji Rolnik przekazał gospodarstwo rolne za rentę na Skarb Państwa z dniem 1 października 1977 r. Nabycie nieruchomości rolnej z mocy samego prawa o osadnictwie wojskowym na własność rolnika nastąpiło z dniem wystawienia protokołu wprowadzenia do gospodarstwa w 1948 roku. W skład przekazanego na Skarb Państwa gospodarstwa wchodziło: 9,58 ha gruntów rolnych i 2.05 ha lasu. Wyłączono z przejęcia zabudowania mieszkalne i gospodarcze i pozostawiono je jako odrębny od gruntu (od działki siedliskowej nr … i nr …, na której są położone – przedmiot własności. Poza tym pozostawiono rolnikowi w jego dożywotnim użytkowaniu działkę gruntu rolnego o powierzchni 0,50 ha. Rolnik otrzymał rentę oraz zachował dożywotnio na własność budynki bez gruntu pod nimi. Po 1989 r. prawo spadkowe i podatkowe zaczęło się zmieniać, co pozwoliło na przywracanie zstępnym spadkodawcy nie tylko spadkowych budynków, ale również zwrot na własność gruntu pod nimi. Na podstawie obowiązującego wtedy prawa rolnik przekazywał ziemię, a zachowywał dożywotnio jedynie prawo własności budynków mieszkalnych i gospodarczych wchodzących wcześniej w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego oraz w dożywotnie użytkowanie działkę rolną 0,5 ha, natomiast grunty gospodarstwa łącznie z tymi pod budynkami przechodziły na Skarb Państwa. Dziedziczenie stało się możliwe dopiero zmienianego prawa, od stycznia 1978 r. i 1983r. Od tego momentu rolnicy mogli przekazywać swoje prawo własności budynków spadkobiercom, bo stawało się ono prawem dziedzicznym. Ustawa z 1982 r. nie regulowała jednak kwestii własności działek zabudowanych budynkami stanowiącymi odrębny przedmiot własności, wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych przekazanych państwu przed dniem 1 stycznia 1983 r. W związku z powyższym, ustawą z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych...wprowadzono regulację, o której mowa w art. 6 tej ustawy mówiącą, że właścicielom budynków znajdujących się na działce (która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1983 r.) przysługuje nieodpłatnie na własność działka, na której się one znajdują. O przeniesieniu prawa własności działki orzeka starosta w drodze decyzji administracyjnej. Nie ma znaczenia, czy dzisiaj właścicielem tych gruntów jest Skarb Państwa, czy też gmina. Przepis art. 6 cytowanej ustawy przyznaje roszczenie każdemu właścicielowi budynków, bez względu na to kiedy i jak je nabył, o ile budynki te znajdują się na działce, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu. Na podstawie prawa spadkowego zstępny- spadkobierca przedmiotowej sprawy otrzymał w drodze spadku budynki, a następnie na postawie zmienionej ustawy z 1982r. o ubezpieczeniach rolniczych i podatku rolnym, jako właściciel budynków otrzymał od starosty nieodpłatnie część dawnych gruntów niezbędnych do obsługi budynków - działkę ca 0,30 ha gruntu pod tymi budynkami przekwalifikowanego jednocześnie na grunty budowlane. Wcześniej grunty te był w obrębie działki siedliskowej oznaczone jako Br + PsIII. Budynki - spadkobierca otrzymał je na własność jako spadek po rodzicach w dniu 16. 05. 2016 r. -ojciec zmarł w1989r. -matka zmarła w 1992 r. Działkę - spadkobierca na wniosek otrzymał ją nieodpłatnie od starosty dnia 4. 04.2017r. Na postawie prawa (Dz. U. z 1989 r. Nr 10, poz. 53). W 2019 roku weszły w życie przepisy wg których, aby nie płacić podatku PIT od sprzedaży nieruchomości, pięć lat liczone jest inaczej niż do 2019 r. Wg tego przepisu spadkobiercy wchodzą w posiadanie spadku w momencie śmierci spadkodawcy, a nie od momentu orzeczenia sądu spadkowego. Pięć lat liczone jest od końca roku w którym nastąpiło nabycie nieruchomości przez spadkodawcę. A orzeczenie sądu wydane później stanowi jedynie potwierdzenie nabycia spadku. W tym uregulowaniu prawnym zdaniem spadkobiercy jest luka prawna, ponieważ nie ma uregulowania mówiącego jak liczyć upływ pięciu lat dla działki zwróconej właścicielowi budynków przez starostę na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. Przez to nastąpiło zróżnicowanie sytuacji prawnej i materialnej spadkobierców w zależności od tego w jakiej dacie wydana została decyzja o przejęciu gospodarstwa przez państwo za rentę. Jeżeli nastąpiło to przed dniem 1 stycznia 1983 r., mogli zachować jedynie własność budynków, jeżeli po tej dacie – mogli zachować własność wydzielonej działki wraz z wzniesionymi na niej budynkami. Przy sprzedaży spadku (budynków i działki gruntu) po rolniku przed upływem pięciu lat, jedni będą korzystali z całkowitego zwolnienia z PIT, natomiast drudzy tyko od ceny budynku, a grunt będzie podległ PIT. W chwili przekazywania przedmiotowego gospodarstwa dla państwa za emeryturę odłączono budynki od gruntu, co było sprzeczne z definicją mienia i wyjątkiem od zasady superficies solo cedit, sformułowanej w art. 46 § 1 k.c. Taki stan prawny istniał do dnia 1 stycznia 1983 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 268), która w art. 76 uchyliła poprzednio obowiązującą ustawę. Nowa ustawa powróciła do zasady superficies solo cedit, stanowiąc w art. 51, że z gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu rolnik może wyłączyć i zachować własność działki gruntu, na której wzniesione są budynki lub ich części. Jednak po wejściu w życie tej ustawy z grudnia 1982 r. nastąpiło zróżnicowanie sytuacji prawnej rolników w zależności od tego, w jakiej dacie wydano decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa; jeżeli nastąpiło to przed dniem 1 stycznia 1983 r., mogli zachować jedynie własność budynków, jeżeli po tej dacie – własność działki wraz z wzniesionymi na niej budynkami. Ustawodawca dostrzegł to i w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin ... (Dz.U. Nr 10, poz. 53), zgodnie z którym właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki wzniesiono. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. Z przepisu tego wynika także, że o przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka właściwy organ administracji państwowej. Pytanie i uzasadnienie odpowiedzi Spadkobierca zamierza sprzedać całą posesję – dom razem z działką w 2020 roku więc, czy obowiązuje go tu okres 5 lat wstrzymania się ze sprzedażą, aby uniknąć podatku dochodowego od tego dochodu, czy też będzie zwolniony od tego podatku, bowiem dla budynków od 2019 roku obowiązuje przepis mówiący, że 5 lat liczy się od daty otwarcia spadku tj. w tym przypadku od 1992 roku, a nie od daty nabycia spadku tj. od 2016 roku. W przypadku sprzedaży samych spadkowych budynków (choć wg obowiązującego prawa nie można oddzielić go od gruntu) podatek dochodowy nie będzie obowiązywał ponieważ od otwarcia spadku upłynęło dawno 5 lat. Natomiast, jak ma być liczony okres 5 lat od przeniesienia prawa własności działki przez starostę w drodze decyzji administracyjnej wydanej w kwietniu 2017 roku. Może konieczne będzie w umowie sprzedaży wykazać cenę budynku, a pozostała kwota przypadnie za działkę. A może, ponieważ wg prawa budowlanego i kodeksu cywilnego działka jest nierozerwalnie związana z budynkami, ona również będzie zwolniona od podatku PIT, bowiem 5 lat liczonych wg obowiązującej ustawy dla budynków już upłynęło. Możliwe też, że US powie, iż należy czas liczyć od roku zwrotu działki przez starostę tj, ponieważ budynki są związane z działką, a działka zwrócona została spadkobiercy budynku w 2017 roku.

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.235.137.159
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum


Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.