Zgodnie z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, a dokładnie z art. 2b ust. 1., każdy właściciel nieruchomości rolnej, zobowiązany jest prowadzić gospodarstwo rolne, w skład którego weszła zakupiona nieruchomość rolna, przez okres co najmniej 5 lat (liczone od dnia nabycia przez niego tej nieruchomości). Oczywiście od tej reguły prawnej są ustalone wyjątki, o czym pisaliśmy wcześniej tu:

Jednak, jakie konsekwencje prawne i finansowe grożą rolnikowi, który dokona sprzedaży części gruntów rolnych niezgodnie z z art. 2b ust. 1. ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego?

Zapytaliśmy o to ekspertów Departamentu Kształtowania Ustroju Rolnego KOWR. Poniżej publikujemy komentarz w tej sprawie.

"Należy wskazać, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ww. ustawy nabycie własności nieruchomości rolnej, udziału we współwłasności nieruchomości rolnej, użytkowania wieczystego oraz nabycie akcji i udziałów w spółce prawa handlowego będącej właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni co najmniej 5 ha albo nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni co najmniej 5 ha dokonane niezgodnie z przepisami ustawy jest nieważne.

Ustawodawca precyzuje dalej, że w szczególności nieważne jest:

1) dokonanie czynności prawnej bez zawiadomienia uprawnionego do prawa pierwokupu lub bez powiadomienia Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa – w przypadku określonym w art. 3b i art. 4 ust. 1,

2) zbycie albo oddanie w posiadanie nieruchomości rolnej bez zgody Dyrektora Generalnego KOWR, o której mowa w art. 2b ust. 3,

3) nabycie nieruchomości rolnej w oparciu o nieprawdziwe oświadczenia albo fałszywe lub potwierdzające nieprawdę dokumenty.

Zaznaczyć należy, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji – czynność przenosząca własność jest nieważna z mocy prawa. Odnosząc się do pytania, należy jednoznacznie stwierdzić, że konsekwencjami prawnymi takiego nabycia jest jego nieważność z mocy prawa. Wówczas dokument potwierdzający dokonanie tej czynności obarczony jest wadą nieważności i winien zostać wyeliminowany z obiegu prawnego.

Dodatkowe konsekwencje finansowe

W sytuacji, gdy na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa wystąpi do sądu z powództwem o stwierdzenie nieważności czynności prawnej mogą wystąpić dodatkowo konsekwencje finansowe dla stron takiej umowy związane z postępowaniem sądowym i jego kosztami.

Przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie wskazują ponadto na inne niż omówione wyżej konsekwencje prawne czy finansowe dla stron umowy zawartej niezgodnie z tymi przepisami."

Co to oznacza w praktyce?

Unieważnienie prawne umowy kupna-sprzedaży gruntu niesie za sobą oczywiście dodatkowe finansowe konsekwencje. Sprzedawca gruntu rolnego jest ponadto zobowiązany zwrócić kupującemu pieniądze przeznaczone na zakup wyżej wymienionych gruntów. Jednak pozostają jeszcze inne kwestie finansowe do uregulowania. Chodzi o koszty związane z opłaceniem notariusza oraz koszty związane z opłatą sądową, którą trzeba uiścić w przypadku przeprowadzenia postępowania wieczystoksięgowego.