Z takim zapytaniem na prośbę rolników-dzierżawców zwróciliśmy się jakiś czas temu do resortu rolnictwa oraz KOWR. Odpowiedź z ministerstwa już na naszych łamach publikowaliśmy. Resort wyraził w niej opinię, że obowiązujące przepisy dają KOWR wystarczające możliwości pomocy rolnikom w razie drastycznego wzrostu czynszów za dzierżawy ziemi. A co w tej sprawie ma do powiedzenia Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa?

Oto odpowiedź jaką uzyskaliśmy:
„W myśl art. 39a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, czynsz dzierżawny ustala się w umowie, jako sumę pieniężną albo jako równowartość pieniężną odpowiedniej ilości pszenicy wyrażonej w decytonach. Czynsz ten jest płatny za półrocze roku kalendarzowego z dołu. Należność z tytułu czynszu dzierżawnego określonego w umowie ustala się, jako iloczyn ilości pszenicy wyrażonej w decytonach i wartości pieniężnej jednej decytony pszenicy określonej na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy wskazanej w obwieszczeniu Prezesa GUS, w półroczu roku kalendarzowego poprzedzającym termin płatności czynszu.

Sposób ustalania czynszu dzierżawnego za przedmiot dzierżawy określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 sierpnia 2016 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości czynszu dzierżawnego w umowach dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Czynsz za przedmiot dzierżawy stanowi sumę wywoławczego czynszu dzierżawnego od poszczególnych składników nieruchomości, a jego ostateczny poziom ustalany jest w wyniku przetargu licytacyjnego. W umowach dzierżawy zawartych po przeprowadzonych przetargach ofert pisemnych, czynsz został ustalony w oparciu o ww. rozporządzenie. Wysokość czynszu wywoławczego za grunty rolne uzależniona jest od rodzaju użytków i klasy gruntów oraz okręgu podatkowego, zgodnie ze stawkami podanymi w załączniku do ww. rozporządzenia.

Biorąc pod uwagę, iż ustawa nie przewiduje innego sposobu ustalania czynszu dzierżawnego, brak jest przesłanek do podjęcia przez KOWR działań regulujących odrębny, niż ustawowy sposób określania wysokości i kwoty czynszu dzierżawnego oraz terminów jego płatności.
Mając jednak na uwadze potencjalne problemy dzierżawców z wywiązywaniem się z zobowiązań finansowych wobec KOWR, spowodowanych znacznym wzrostem średniej ceny skupu pszenicy, KOWR na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 31 października 2017 r. w sprawie szczegółowych przesłanek odroczenia, rozłożenia na raty lub umorzenia należności Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa oraz trybu postępowania w tych sprawach, może – na uzasadniony wniosek dzierżawcy - zastosować odroczenie terminu płatności lub rozłożenie należności na raty.

Zgodnie z zapisem § 1 ust. 1 powyższego rozporządzenia, KOWR może odroczyć termin zapłaty należności lub rozłożyć ją na raty w przypadku gwałtownego załamania się rynku zbytu lub gwałtownego spadku cen produktów wytwarzanych w gospodarstwie lub w przedsiębiorstwie dłużnika albo w przypadku wystąpienia innych nadzwyczajnych zjawisk gospodarczych lub wystąpienia zdarzeń losowych, jeżeli ich skutkiem jest pogorszenie się sytuacji płatniczej w stopniu uniemożliwiającym terminową zapłatę należności KOWR, a których dłużnik nie mógł przewidzieć w ramach racjonalnie prowadzonej działalności gospodarczej. Wniosek o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie należności na raty, dzierżawcy nieruchomości Zasobu WRSP powinni złożyć do Oddziału Terenowego KOWR właściwego ze względu na położenie nieruchomości, ze stosownym wyprzedzeniem przed terminem płatności wskazanym w umowie dzierżawy.”