Sejm zajął się sprawozdaniem ministra spraw wewnętrznych z realizacji w 2013 r. ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.

Wiceminister spraw wewnętrznych Stanisław Rakoczy, prezentując sprawozdanie, podkreślił, że „rejestry ministra spraw wewnętrznych powstają wyłącznie na podstawie wypisów aktów notarialnych dotyczących czynności prawnych, na mocy których cudzoziemcy nabyli nieruchomości, nabyli czy objęli udziały lub akcje w spółkach będących właścicielami lub wieczystymi użytkownikami nieruchomości, prawomocnych odpisów orzeczeń sądów, mocą których nastąpiło nabycie nieruchomości przez cudzoziemców, a także odpisów postanowień o dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, który to wpis dotyczy nabywania lub objęcia przez cudzoziemców udziałów lub akcji w spółkach posiadających nieruchomości na terytorium Rzeczypospolitej.”

Jak przypomniał, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia ministra spraw wewnętrznych, potrzebne jest też zezwolenie na nabycie czy objęcie akcji lub udziałów w spółce, a także na każdą inną czynność prawną dotyczącą udziałów lub akcji spółki handlowej z siedzibą w Polsce, która to spółka jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości na terytorium Polski. Nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne, a o nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca orzeka sąd na żądanie między innymi ministra spraw wewnętrznych; uprawnienie to posiada również właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości wójt, starosta, marszałek województwa, a także prokurator.

- Realizując przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, w 2013 r. minister spraw wewnętrznych wydał 252 zezwolenia na nabycie nieruchomości gruntowych o łącznej powierzchni 697,15 ha, w tym 161 zezwoleń na nabycie nieruchomości rolnych i leśnych o łącznej powierzchni 660,9 ha, 57 zezwoleń na nabycie lokali użytkowych oraz mieszkaniowych o łącznej powierzchni 3638,63 m2, 11 zezwoleń na nabycie akcji i udziałów w spółkach będących właścicielami bądź użytkownikami wieczystymi nieruchomości w Polsce o powierzchni 12,45 ha. Zezwolenia dotyczyły najczęściej nieruchomości położonych w województwach: zachodniopomorskim, lubuskim oraz wielkopolskim. Wśród podmiotów, którym wydano zezwolenie, dominowały podmioty reprezentujące obywatelstwo lub kapitał Ukrainy i Niemiec.

Zdarzały się też odmowy: w 2013 r. wydano 43 decyzje odmawiające cudzoziemcom udzielenia zezwolenia na nabycie nieruchomości gruntowych oraz lokalnych, z tego 8 decyzji odmownych wydano z powodu wyrażenia sprzeciwu przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi.

Wiceminister nie odnotował zmian w zainteresowaniu polską ziemią.

- W 2013 r. liczba odnotowanych transakcji dotyczących nabycia przez cudzoziemców nieruchomości gruntowych utrzymywała się na zbliżonym poziomie do poziomu z roku poprzedniego. Tak jak w ostatnich latach większość nabywców stanowili obywatele i przedsiębiorcy z europejskiego obszaru gospodarczego. Zainteresowanie cudzoziemców w sferze obrotu polskimi nieruchomościami kształtuje się na stałym poziomie. Z danych zgromadzonych w prowadzonych rejestrach wynika, iż cudzoziemcy zarówno na podstawie wymaganego zezwolenia, jak i bez obowiązku ubiegania się o zezwolenia nabyli w 2013 r. nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 2941,11 ha w wyniku 4327 zarejestrowanych transakcji, w tym nieruchomości rolne i leśne o łącznej powierzchni 572,89 ha w wyniku 404 zarejestrowanych transakcji, lokale mieszkalne i użytkowe o łącznej powierzchni 332 389,55 m2 na podstawie 4286 transakcji, zarejestrowano 160 transakcji nabycia udziałów lub akcji w spółkach będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości o łącznej powierzchni 5802,34 ha. W 2013 r. najwięcej nieruchomości gruntowych cudzoziemcy nabywali w województwach: mazowieckim, wielkopolskim i dolnośląskim, a wśród nabywców dominowały podmioty reprezentujące obywatelstwo lub kapitał Niemiec i Holandii.

W 2013 r. odnotowano 64 transakcje zawarte z naruszeniem przepisów ustawy, w 50 przypadkach  strony transakcji same doprowadziły do stanu zgodnego z przepisami ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, natomiast w 14 sprawach minister spraw wewnętrznych skierował do sądów pozwy o stwierdzenie nieważności nabycia nieruchomości z mocy prawa.

Wiceminister ocenił, że ustawa dobrze spełnia swoje zadanie i „zapewnia kontrolę obrotu nieruchomościami z udziałem cudzoziemców w Polsce”:

- Z danych zgromadzonych w elektronicznych rejestrach prowadzonych przez ministra od 1999 r. wynika, że do końca 2013 r. cudzoziemcy nabyli na podstawie zezwoleń i bez obowiązku uzyskania zezwolenia nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 48 900 ha, co stanowi niecałe 0,16 proc. powierzchni całego kraju.