O informacje w zakresie realizacji przepisów ustawy z 16 września 2011 r., dotyczących tzw. wyłączeń 30% powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem dzierżawy, zwrócił się do KOWR samorząd rolniczy. KRIR poprosił również o przedstawienie w układzie wojewódzkim wykazu gruntów, których dzierżawcy nie wyrazili zgody na wyłączenie 30%, a których umowy dzierżawy kończą się w 2023 i 2024 r., oraz o informacje co do zamierzonego sposobu rozdysponowania przez KOWR gruntów które zostaną przejęte w najbliższych latach.

Ziemia dla gospodarstw rodzinnych

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w przesłanej odpowiedzi zapewnia, że:
"Nieruchomości rolne powracające do KOWR z wygasających umów dzierżawy, w myśl art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w pierwszej kolejności będą zagospodarowane w głównej mierze w drodze wydzierżawiania na powiększenie gospodarstw rodzinnych.
Zgodnie z przepisami przywołanej powyżej ustawy wydzierżawianie następuje w drodze przetargów ograniczonych wyłącznie do rolników indywidualnych w rozumieniu przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego, zamierzających powiększyć swoje gospodarstwa rodzinne, jeżeli mają oni miejsce zamieszkania w gminie, w której położona jest nieruchomość wystawiona do przetargu lub w gminie graniczącej z tą gminą."

Jak również wyjaśnia KOWR: "W obecnym stanie prawnym w myśl art. 29 ust. 3bb ustawy z dnia 19.10.1991r., o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w przetargach ograniczonych oprócz rolników indywidualnych mogą uczestniczyć również osoby, które nie spełniają jedynie wymogu dotyczącego 5-letniego osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego, określonego w przepisach o kształtowaniu ustroju rolnego, w przypadku, gdy osoba ta:
a) w dniu ogłoszenia wykazu, o którym mowa w art. 28 ust. 1 wym. ustawy z 19.10.1991 r., na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa ma nie więcej niż 40 lat lub
b) realizuje warunki określone w decyzji o przyznaniu pomocy, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt. 6 lit. a ustawy z dnia 20.02.2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020."

Chodzi o blisko 75 tys. hektarów

Z przesłanego przez KOWR zestawienia wynika, że w ciągu 2 najbliższych lat do zasobu rolnego Skarbu Państwa wróci 74.357 ha gruntów rolnych. Najwięcej w województwach dolnośląskim, wielkopolskim i opolskim. To grunty dla których dzierżawcy odrzucili zaproponowane warunki w zakresie wyłączeń 30%” gruntów na podstawie ustawy z dnia 16.09.2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011, Nr 233, poz. 1382), wygasających w latach 2023 — 2024.

W rozbiciu na województwa do zasobów państwowych powinno powrócić:

dolnośląskie: 2023r - 1.583 ha, 2024r - 17.027ha

kujawsko-pomorskie: 2023r - 1.041 ha, 2024r - 649 ha

łódzkie: 2023r - 474 ha, 2024r - 1.007 ha

opolskie: 2023r - 11.433 ha, 2024r - 3.308 ha

pomorskie: 2023r - 1.495 ha, 2024r - 2.648 ha

śląskie: 2023r - 2.481ha

warmińsko-mazurskie: 2023r - 2.533 ha, 2024r - 4.906 ha

wielkopolskie: 2023r - 12.094 ha, 2024r - 3.738 ha

zachodniopomorskie: 4.502 ha, 2024r - 3.438 ha

Łącznie w 2023r. KOWR odzyskać ma do rozdysponowania 37 636 ha, zaś w kolejnym roku 36.721 ha.


Przygotowując nieruchomość rolną do wydzierżawienia KOWR stawiać ma sobie za cel utworzenie takich jednostek gospodarczych, których wielkość, rozłóg i stan obiektów budowlanych, umożliwiają dzierżawcy prowadzenie racjonalnej działalności gospodarczej albo będą przeznaczone na powiększenie gospodarstw rodzinnych. "Konfigurując przedmiot przetargu KOWR dąży do tego, aby nieruchomość rolna przeznaczona do wydzierżawiania w drodze przetargu ograniczonego do rolników indywidualnych, stanowiła zwarty rozłóg. Ponadto proces rozdysponowania nieruchomości Zasobu podlega również opiniowaniu przez Radę Społeczną działającą przy Oddziale Terenowym KOWR." - zastrzega ośrodek.

Jak czytamy w odpowiedzi z KOWR: "Dzierżawa części działek ewidencyjnych traktowana jest jako sytuacja wyjątkowa i rozwiązanie tymczasowe do czasu przeprowadzenia faktycznego podziału przez uprawnione osoby i może dotyczyć umów krótkoterminowych do 2 lat zawieranych na czas przygotowania nieruchomości do docelowego rozdysponowania. Maksymalna powierzchnia nieruchomości rolnej przeznaczonej do dzierżawy, co do zasady nie powinna przekraczać 150% średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w danym województwie. Zgodnie z ustawą o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, umowy dzierżawy zawierane są na czas oznaczony. Długość okresu dzierżawy zależy od charakteru i przeznaczenia nieruchomości, możliwości udziału dzierżawcy w programach finansowanych tub współfinansowanych ze środków pomocowych. Okres dzierżawy nieruchomości rolnych co do zasady powinien wynosić 10 lat z uwzględnieniem terminów agrotechnicznych, chyba że z cech nieruchomości wynika potencjalnie nierolny jej charakter, w takim przypadku okres dzierżawy jest odpowiednio krótszy."


Dyrektor Generalny KOWR za zgodą ministra rolnictwa może wyodrębniać z zasobu nieruchomości, które wraz z innymi składnikami mienia tworzą nierozerwalną, zorganizowaną całość gospodarczą, o powierzchni przekraczającej 50 ha, której podział byłby nieuzasadniony ekonomicznie, w celu utworzenia ośrodków produkcji rolniczej, które wydzierżawiane są w publicznym przetargu.