Na mocy obowiązujących aktów prawnych KOWR może odroczyć termin zapłaty czynszu dzierżawnego, rozłożyć ją na raty albo umorzyć w części lub w całości. Wystarczy, że dzierżawca złoży stosowny i uzasadniony sytuacją wniosek. Zmiany zawartych już umów nie są przewidziane, ani konieczne – wynika z odpowiedzi, jakiej udzielił nam resort rolnictwa.

W naszym zapytaniu do MRiRW wystąpiliśmy w imieniu rolników, którzy dzierżawią grunty od KOWR i obawiają się drastycznego wzrostu czynszu dzierżawnego, w związku z rosnącymi cenami pszenicy. Jak argumentują dzierżawcy, ceny zbóż osiągnęły bardzo wysoki pułap, ale do zupełnie horrendalnego poziomu doszły również koszty środków do produkcji i samej uprawy. Skoro ceny płodów rolnych nie rekompensują ponoszonych nakładów tym rolnikom, którzy uprawiają własną ziemię, to co maję w tej sytuacji powiedzieć ci, którzy grunty dzierżawią. Rolnicy uważają, że sytuacja w której się znaleźli jest wyjątkowa i nie była od nich w żaden sposób zależna, czego przykładem szalejące ceny gazu i nawozów. Domagają się więc interwencji rządu i zmiany obowiązujących umów dzierżawy. Zapytalismy więc w MRiRW, czy planowane są jakiekolwiek działania w celu pomocy dzierżawcom gruntów z zasobów państwa.

W otrzymanej właśnie odpowiedzi czytamy:
„Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 2243, z późn. zm.), Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (zwany dalej „KOWR”), może odroczyć określony w umowie termin zapłaty należności, rozłożyć ją na raty albo umorzyć w części lub w całości, jeżeli przemawiają za tym ważne względy gospodarcze, społeczne lub losowe. Z kolei rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 października 2017 r. w sprawie szczegółowych przesłanek odroczenia, rozłożenia na raty lub umorzenia należności Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa oraz trybu postępowania w tych sprawach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2116), w § 1 ust. 1 wskazuje, że KOWR może odroczyć termin zapłaty należności lub rozłożyć ją na raty w przypadku gwałtownego załamania się rynku zbytu lub gwałtownego spadku cen produktów wytwarzanych w gospodarstwie lub przedsiębiorstwie dłużnika albo w przypadku wystąpienia innych nadzwyczajnych zjawisk gospodarczych lub wystąpienia zdarzeń losowych, jeżeli ich skutkiem jest pogorszenie się sytuacji płatniczej w stopniu uniemożliwiającym terminową zapłatę należności KOWR, a których dłużnik nie mógł przewidzieć w ramach racjonalnie prowadzonej działalności gospodarczej.

Ponadto zgodnie z § 2 ust. 4 pkt 3 ww. rozporządzenia, należność może być umorzona w całości lub w części wtedy, gdy prowadzone przez KOWR postępowanie wyjaśniające wykaże, że na skutek okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności i które nie dotyczą jego osoby, zwykły przychód z przedmiotu dzierżawy uległ znacznemu zmniejszeniu w stopniu znacznie przewyższającym obniżenie wysokości czynszu dokonane na podstawie art. 700 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, 933 i 1132), a zapłata należności byłaby związana z nadmiernymi trudnościami w odtworzeniu produkcji rolnej.
Regulacja § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia stanowi, że wniosek o odroczenie, rozłożenie na raty lub umorzenie należności składa się do oddziału terenowego KOWR właściwego ze względu na położenie nieruchomości będącej przedmiotem umowy, z której wynikają te należności”.

W opinii resortu, obecnie obowiązujące przepisy umożliwiają więc KOWR reagowanie na przedstawioną przez nas sytuację. Do zmiany wysokości czynszu dzierżawnego nie jest wcale konieczna zmiana samej umowy dzierżawy, a jedynie złożenie przez dzierżawcę odpowiedniego wniosku do właściwego oddziału terenowego KOWR, który po przeprowadzeniu postępowania wskaże zainteresowanemu, czy jest możliwe zastosowanie którejś z form wsparcia zawartej w przepisach.

Jednocześnie Ministerstwo Rolnictwa zapewnia, że we współpracy z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa prowadzi stały monitoring funkcjonowania przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, przepisów wykonawczych do tej ustawy oraz regulacji wewnętrznych obowiązujących w KOWR. Wszystkie głosy płynące od rolników i rolniczych organizacji są analizowane, a jeśli zaistnieje konieczność dokonania zmian przepisów regulujących kwestie czynszów dzierżawnych, podjęte zostaną odpowiednie działania w tym zakresie.