Często przywoływany jest w tym kontekście przykład Francji. 

Dr Andrzej Zadura, autor raportu „Przemiany strukturalne rolnictwa w krajach Unii Europejskiej. Wyzwania dla Polski”, przygotowanego na zlecenie EFRWP, zebrał informacje na ten temat. 

Jak podaje w raporcie, obrót nieruchomościami rolnymi we Francji podlega kontroli administracyjnej na szczeblu departamentów (prefektur), których jest w kraju 96. Decyzje wydaje prefekt, kierując się zgodnością z planami dotyczącymi rozwoju rolnictwa. Celem polityki jest utrzymanie maksymalnej liczby gospodarstw rolnych z dochodami zapewniającymi „ekonomiczną żywotność gospodarstwa”. Do kontroli tego procesu stosowana jest okresowo weryfikowana tzw. jednostka odniesienia (UDR).

Zgoda prefekta jest niezbędna, gdy:

- powstanie gospodarstwo przekraczające próg od 0,5 UDR do 1,5 UDR

- nastąpi likwidacja bądź podział gospodarstwa o przedziale wielkości od 1/3 UDR do 1 UDR lub nastąpi pozbawienie go niezbędnych budynków

- wniosek o pozyskanie gruntu złożyła osoba niemająca wymaganych kwalifikacji zawodowych

- przedmiotem zakupu lub dzierżawy jest grunt odległy ponad 5 km (odległość ta zależy od departamentu).

Możliwe jest wprowadzanie dodatkowych warunków przez departamenty.

Z obowiązku autoryzacji zwolnieni są krewni i powinowaci poprzednio władającego gruntem, wówczas gdy przejęcie następuje na podstawie umowy darowizny, sprzedaży, dziedziczenia lub dzierżawy, a przejmujący posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Warunkiem jest, aby poprzedni właściciel władał nieruchomością co najmniej 9 lat, a nowy nie wydzierżawił jej nikomu.

Uzupełnieniem tego postępowania jest działalność Spółek Urządzeń i Osadnictwa Rolnego (SAFER).

Działają one jako spółki akcyjne kontrolowane przez dwóch komisarzy (z ministerstwa rolnictwa oraz gospodarki i finansów), jest ich 27 . Ich zadaniem nie jest osiąganie zysku. SAFER skupują nieruchomości rolne na wolnym rynku, ustalając warunki zakupu w drodze negocjacji. Mają prawo pierwokupu, gdy:

- pozyskane nieruchomości posłużą osiedleniu, powtórnemu zasiedleniu lub utrzymaniu rolników na gospodarstwach rolnych;

- ochronie ekonomicznej żywotności gospodarstw;

- zachowaniu tradycyjnego krajobrazu i środowiska

- będą przeznaczone na cele komasacji i wymiany gruntów.

Są określone przypadki, w których SAFER nie ma prawa pierwokupu (dotyczą m.in. zbycia w rodzinie).

Ważne jest nałożenie na notariuszy obowiązku informowania SAFER o zgłoszonych do ich kancelarii zamierzonych transakcjach. SAFER ma dwa miesiące na podjęcie decyzji o skorzystaniu z prawa pierwokupu.

Nabywający grunty za pośrednictwem SAFER muszą posiadać kwalifikacje zawodowe. SAFER może nałożyć na nich obowiązek np. osobistego uprawiania gruntu, obowiązek rolniczego wykorzystania gruntu przez co najmniej 10 lat.

Kiedy przedmiotem obrotu jest całe gospodarstwo, SAFER może je zbyć tylko na rzecz młodych rolników, pracowników rolnych, rolników wywłaszczonych, dzierżawców, którym odebrano dzierżawy oraz rolników, którzy dobrowolnie wyzbyli się swoich nieruchomości w celu dokonania ich restrukturyzacji. Nabywcy całych gospodarstw przez 10 lat nie mogą ich zbywać i dzielić.

SAFER prawo pierwokupu stosują do ok. 10 proc. transakcji, częściej odwołując się do negocjacji. Mogą dzierżawić grunty, ale nie wolno im posiadać ich dłużej niż 10 lat. Posiadane grunty poddają scaleniom, melioracjom.

SAFER potrzebują autoryzacji prefekta, gdy w wyniku ich działalności nastąpi zmniejszenie lub likwidacja gospodarstwa mieszczącego się w przedziale 1/3 UDR – 1 UDR lub wynikiem skorzystania z prawa pierwokupu będzie gospodarstwo większe niż 2 UDR.

SAFER same wyceniają nieruchomość, ale właściciel może odwołać się od tej wyceny do sądu. Ma też możliwość zrezygnowania z transakcji, jeśli oferowaną cenę uznaje za zbyt niską.

Jeśli transakcja nie została zgłoszona, spółki mogą dochodzić przed sądem unieważnienia aktu sprzedaży i przejęcia nieruchomości na tych samych co nabywca warunkach lub wnioskować o pierwokup.

Kandydaci na nabywców zobowiązani są przedstawić projekty zagospodarowania nieruchomości, oceniane przez izby rolnicze, banki, rolnicze towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, dyrekcji wydziału rolnictwa w danym departamencie oraz związków rolniczych i innych.

Kodeks rolny  stwierdza: „dobra są przydzielane kandydatom, osobom fizycznym i prawnym, zdolnym zapewnić ich zarządzanie zgodnie z największymi szansami powodzenia”.

Ostateczną decyzję o wyborze nabywcy podejmuje Rada SAFER składająca się z udziałowców. Decyzje podlegają zaskarżeniu.

Udział SAFER w krajowym rynku nieruchomości gruntowych wynosi ok. 20 proc. zbywanych i kupowanych gruntów. Większość gruntów zbywana jest młodym rolnikom, którzy podejmują się prowadzenia gospodarstw rolnych.

W latach 1960-2010 we Francji ubyło 75 proc. gospodarstw rolnych, średnio ubywa ich 3 proc. rocznie.

Jak podaje autor raportu dr Andrzej Zadura, większość gospodarstw we Francji to rolnicze grupy wspólnego gospodarowania (GAEC) i spółki z o.o. rolniczego gospodarowania (EARL) – jest ich  85 proc. „Francuskie ministerstwo rolnictwa uznaje je za modelowe gospodarstwa post-rodzinne, których dalszy rozwój jest strategicznym celem francuskiego rolnictwa” – czytamy w raporcie.