PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Co wolno rolnikom

Od tego roku obowiązują nowe unijne przepisy dotyczące higieny produktów pochodzenia zwierzęcego. Dotyczą one też uboju zwierząt. W myśl tych przepisów rolnik może ubijać zwierzęta we własnym gospodarstwie



Z początkiem roku 2006 weszły w życie dwa ważne rozporządzenia unijne, dotyczące bezpieczeństwa żywności. Zrezygnowano w nich z narzucania jednolitych przepisów prawnych, obowiązujących we wszystkich krajach unijnych, ograniczając się jedynie do podania wytycznych. Na ich podstawie każdy kraj ma prawo wydania własnych rozporządzeń, dostosowanych do specyficznych warunków produkcji żywności w danym państwie. Rozporządzenia o których mowa, to rozporządzenie (WE) nr 852/2004, określające wymagania ogólne dla przedsiębiorstw sektora spożywczego w odniesieniu do środków spożywczych, oraz – stanowiące jego uzupełnienie – rozporządzenie 853/2004, zawierające szczegółowe regulacje dotyczące wymagań zdrowotnych mających zastosowanie do produkcji wyrobów pochodzenia zwierzęcego, w tym do uboju zwierząt.


Dwa prawa

Wejście w życie powyższych przepisów wspólnotowych oznacza w praktyce, że wszyscy przedsiębiorcy prowadzący działalność związaną w jakikolwiek sposób z produkcją i obróbką produktów pochodzenia zwierzęcego podlegają obecnie przepisom dwojakiego rodzaju – z jednej strony przepisom rozporządzeń unijnych, z drugiej natomiast – przepisom krajowym (w szczególności ustawie o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz ustawie o produktach pochodzenia zwierzęcego i wydanych na ich podstawie rozporządzeń wykonawczych).Należy jednak pamiętać, że przepisy krajowe regulują obecnie tylko te kwestie, których nie reguluje prawo wspólnotowe albo te, które – zgodnie z tym prawem – powinny (czy też mogą) być uregulowane w prawie krajowym państw członkowskich. Z tego względu przepisy polskich ustaw i rozporządzeń, dotyczące m.in. produkcji wyrobów pochodzenia zwierzęcego, należy czytać niejako równolegle z przepisami rozporządzeń wspólnotowych.

Podstawowe zasady
Podstawowym wymogiem przewidzianym w rozporządzeniu 852/2004 w odniesieniu do wszystkich przedsiębiorstw sektora spożywczego jest wdrożenie systemu HACCP. Nie dotyczy to jednak produkcji żywności na własny, domowy użytek oraz tzw. sprzedaży bezpośredniej.

Zgodnie z tym rozporządzeniem przedsiębiorcy prowadzący rzeźnie powinni spełniać szereg szczegółowych wymagań z zakresu higieny uboju zwierząt (wymagania te zostały określone w załączniku II i III do rozporządzenia).

Rozporządzenie 853/2004 zezwala, na zasadzie wyjątków, na przeprowadzanie poza rzeźnią tzw. uboju z konieczności, czyli uboju zwierzęcia zdrowego pod wszystkimi innymi względami, które miało wypadek uniemożliwiający jego transport do rzeźni. Ubój taki dotyczy wyłącznie hodowlanych zwierząt kopytnych: bydła, świń, owiec, kóz oraz zwierząt nieparzystokopytnych, drobiu (w gospodarstwie producenta) oraz dzikich ptaków bezgrzebieniowych, utrzymywanych w gospodarstwie (np. strusi) oraz dzikich zwierząt parzystokopytnych (np. jeleni). Wszystkie te wyjątki są obwarowane koniecznością spełnienia określonych warunków, takich jak uzyskanie zgody urzędowego lekarza weterynarii (w przypadku uboju drobiu i zwierząt dzikich), odpowiednie wyposażenie gospodarstwa umożliwiające przeprowadzenie higienicznego uboju, konieczne jest także spełnienie wymagań dotyczących dobrostanu zwierząt.

Wymagania określone w rozporządzeniu 853/2004, włącznie z zakazem uboju zwierząt poza rzeźnią i przewidzianymi od niego wyjątkami, nie obowiązują jednak w sytuacjach, w których rozporządzenie to nie ma zastosowania: przy produkcji podstawowej z przeznaczeniem na domową konsumpcję, do sprzedaży bezpośredniej i handlu detalicznego. Nie oznacza to jednak, że w tych przypadkach nie obowiązują żadne wymagania – sytuacje te regulowane są bowiem przez prawo krajowe, a w odniesieniu do handlu detalicznego zastosowanie będą miały także wymagania określone w rozporządzeniu 852/2004.

Domowa Konsumpcja
Rozporządzenia 853/2004 nie stosuje się do produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych na własny, domowy użytek oraz do przyrządzania, obróbki i składowania żywności w celu spożycia jej w domu. W przypadku takiej produkcji obowiązuje jednak zakaz uboju poza rzeźnią bydła i zwierząt jednokopytnych (np. koni). Przepisy dopuszczają ubój na terenie gospodarstwa: świń, owiec, kóz, cieląt do szóstego miesiąca życia, drobiu oraz zwierząt dzikich, utrzymywanych w gospodarstwie albo upolowanych przez myśliwego. W ustawie krajowej określone zostaną podstawowe wymagania, jakie powinny być spełnione przy pozyskiwaniu takiego mięsa na domowy użytek, wprowadzony ma być również ogólny obowiązek badania tego mięsa na obecność włośni.

Sprzedaż bezpośrednia
Następnym przypadkiem, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia 853/2004, jest tzw. sprzedaż bezpośrednia. Ze sprzedażą bezpośrednią mamy do czynienia w sytuacji:

  • bezpośrednich dostaw, dokonywanych przez rolnika, małych ilości surowców (dotyczy produktów pochodzących z tzw. produkcji pierwotnej roślinnej i zwierzęcej, a także z połowów i polowań) do konsumenta końcowego lub lokalnego zakładu detalicznego bezpośrednio zaopatrującego konsumenta końcowego;
  • bezpośrednich dostaw, dokonywanych przez rolnika, małych ilości mięsa z drobiu lub zajęczaków (króliki, zające szaraki i przeżuwacze) poddanych ubojowi w gospodarstwie rolnym, do konsumenta końcowego lub lokalnego zakładu detalicznego, bezpośrednio dostarczającego to mięso w formie mięsa świeżego konsumentowi końcowemu;
  • bezpośredniego dostarczania przez myśliwych małych ilości zwierzyny łownej lub mięsa zwierząt łownych do konsumenta końcowego lub do lokalnego zakładu detalicznego bezpośrednio zaopatrującego konsumenta końcowego.

W takich przypadkach państwa członkowskie same określają, jakie wymagania stosuje się do powyższych czynności, mając jednak na względzie zagwarantowanie wysokiego poziomu ochrony konsumenta w zakresie bezpieczeństwa żywności. I tak, zgodnie z ustawą o produktach pochodzenia zwierzęcego, generalny zakaz uboju bydła i zwierząt jednokopytnych poza rzeźnią obowiązuje również przy sprzedaży bezpośredniej. Przedsiębiorcy dokonujący takiej sprzedaży mogą natomiast ubijać w gospodarstwie małe ilości drobiu i zajęczaków. Szczegółowe wymagania weterynaryjne, mające zastosowanie przy produkcji wyrobów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej, zostaną określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Niestety, do tej kategorii – czyli sprzedaży bezpośredniej – nie można zaliczyć gospodarstw agroturystycznych, oferujących gościom przetworzone w tych gospodarstwach produkty mięsne pozyskane z utrzymywanych w nich zwierząt. Do takiej działalności mogą mieć zastosowanie wymagania przewidziane dla handlu detalicznego.

Handel detaliczny
Zasady dotyczące uboju zwierząt przewidziane w unijnym rozporządzeniu 853/2004 nie mają zastosowania do handlu detalicznego, związanego z bezpośrednią dostawą lub sprzedażą żywności pochodzenia zwierzęcego konsumentowi końcowemu. Rozporządzenie nie ma zastosowania także w sytuacji, gdy dostawa żywności pochodzenia zwierzęcego z zakładu detalicznego realizowana jest wyłącznie do innych zakładów detalicznych oraz gdy zgodnie z prawem krajowym jest ona uznana za działalność marginalną, lokalną i ograniczoną.

Z działalnością marginalną, lokalną i ograniczoną mamy do czynienia wówczas, gdy stanowi ona jedynie niewielką część produkcji firmy, a zakłady, do których następuje dostawa, znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca prowadzenia działalności, dostawa zaś dotyczy jedynie poszczególnych rodzajów produktów pochodzenia zwierzęcego. Szczegółowe przepisy w tym zakresie, tj. określające m.in., jak należy rozumieć pojęcia „niewielka część produkcji” czy „bezpośrednie sąsiedztwo” ma zawierać rozporządzenie przygotowywane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Niestety, gospodarstwa agroturystyczne oferujące gościom produkty mięsne pozyskane z własnych zwierząt zaliczane są do zakładów handlu detalicznego (bo dostarczają żywność, a nie surowiec lub świeże mięso, co jest dopuszczalne w sprzedaży bezpośredniej). Do tej kategorii zaliczani są także przetwórcy zaopatrujący zakłady detaliczne w ramach działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej.

Zgodnie z ustawą o produktach pochodzenia zwierzęcego, przedsiębiorca nie może, w ramach prowadzonej przez niego działalności detalicznej, dokonywać uboju zwierząt w gospodarstwie. A zatem uboju nie można prowadzić w gospodarstwach agroturystycznych.

Autorka jest głównym specjalistą w Departamencie Prawa Unii Europejskiej Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej

Źródło: "Farmer" 20/2006



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.231.167.166
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.