Ale na początek: jakie są konkretnie propozycje wsparcia Grup Producentów Rolnych oraz Organizacji Producentów w ramach WPR 2021-2027? Jak wynika z zapisów Planu Strategicznego, wsparcie ustalane będzie na podstawie wielkości produkcji sprzedanej przez GPR/OP, wytworzonej i sprzedanej do GPR/OP przez jej członków i będzie wypłacane po zakończonych kolejnych latach działalności GPR/OP. Obejmie okres kolejnych 3 lat od powstania GPR/OP; każdy z nowych producentów, którzy przystąpią do GPR/OP po pierwszym roku działalności GPR/OP będzie objęty indywidualnym 3-letnim okresem wsparcia, na podstawie jego produkcji sprzedanej do GPR/OP i sprzedanej przez GPR/OP będzie wypłacane wsparcie dla GPR/OP.

Maksymalny okres, w którym może być wypłacane wsparcie dla GPR/OP to 5 lat.

Planowana wysokość wsparcia: corocznie 10% wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które beneficjent został uznany.

Źródło MRiRW
Źródło MRiRW

Beneficjent będzie miał obowiązek przeznaczenia min. 60% uzyskanego wsparcia na środki trwałe; obowiązek przeznaczenia min. 15% uzyskanego wsparcia na działania związane z ochroną klimatu i środowiska (działania te mogą być realizowane w ramach obowiązku przeznaczania min. 60 % uzyskanego wsparcia na środki trwałe); możliwość przeznaczenia max. 10% uzyskanego wsparcia na koszty administracyjne.

Źródło MRiRW
Źródło MRiRW

Dodatkowo, wsparcie uzyskane w ramach tego mechanizmu musi zostać całkowicie wydatkowane nie później niż do końca drugiego roku działalności beneficjenta, następującego po uzyskaniu ostatniej płatności, pod rygorem zwrotu środków niewykorzystanych zgodnie z przeznaczeniem.

Co ważne dla grup producentów rolnych, w kolejnych latach przewiduje się też możliwość realizacji tzw. interwencji w sektorach. Są to nowe możliwości realizacji wsparcia sektorów rolnych w ramach WPR 2021-2027 zaproponowane przez KE i określone w projekcie rozporządzenia dot. Realizacji Planu Strategicznego WPR. Interwencje te, to:

- określone działania na danym rynku, takie jak np. inwestycje w środki trwałe, działania promocyjne, działania związane z ochroną środowiska, itp.
- działania wybierane i realizowane przez organizacje producentów uznane na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013 w ramach programów operacyjnych.

Źródło MRiRW
Źródło MRiRW

Analogiczne rozwiązania istnieją obecnie w sektorze owoców i warzyw. Działania te będą miały jednak odmienny charakter niż działania w ramach interwencji rynkowych, określonych w przepisach rozporządzenia 1308/2013, gdzie interwencja rynkowa oznacza interwencję publiczną polegającą m.in. na skupie przez państwo członkowskie określonych produktów i przechowywania ich aż do momentu zbycia.

W nowej perspektywie finansowej w ramach projektu Planu Strategicznego WPR przewiduje się także preferowanie GPR/OP a także ich członków w innych mechanizmach wsparcia, np.:

- Przetwórstwo produktów rolnych (inwestycje w zakresie wprowadzania do obrotu produktów rolnych mogą być realizowane przez zorganizowane formy współpracy, w tym GPR/OP; preferencja w kryteriach wyboru dla przedsięwzięć realizowanych przez zorg. formy współpracy, w tym GPR/OP);
- Premia na rozwój małych gospodarstw (preferencja w kryteriach wyboru dla rolników uczestniczących w zorg. formy współpracy (np. GPR/OP);
- Promowanie, informowanie i marketing dotyczący żywności wytwarzanej w ramach systemów jakości żywności (beneficjent - grupa producentów niezależnie od formy prawnej (musi mieć formę prawną) lub grupa producentów rolnych wytwarzających żywność w ramach systemów jakości żywności);
- Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność (dotacja) – (preferencja w kryteriach wyboru dla inwestycji realizowanych przez rolnika – członka GPR/OP);
- Inwestycje w zakresie OZE i poprawy efektywności energetycznej - w przypadku inwestycji zbiorowej (realizowanej np. przez GPR/OP) - zwrot do 75% kosztów kwalifikowalnych operacji (gdy beneficjentem jest rolnik – zwrot do 65 %).

W konsultacjach Planu Strategicznego dla WPR 2023-2027 wziął udział m.in. Pan Alfred Kieloch, Prezes Zarządu AGRO-Gościsław Sp. z o.o.

- Jestem prezesem zbożowo-rzepakowej grupy producentów rolnych, jak również prezesem grupy buraczanej. Przemyślenia moje, jako prezesa grup producenckich, rolnika gospodarującego wraz z synami w woj. dolnośląskim, ale też jako członka Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych, chcę przedstawić z prośbą o ujęcie w nowym planie strategicznym do WPR – napisał Pan Kieloch w piśmie do resortu rolnictwa.

- Mieszkam na wsi, obserwuję rolników i grupy. Chcemy, aby grup producenckich powstawało jak najwięcej. Rozważa się różne warianty pomocy do powstających grup producenckich po to, aby zachęcić rolników do organizowania się w grupy. Statystyki krajowe pokazują znikomą ilość działających podmiotów tego typu. Znacznie większa ilość powstałych grup producenckich zaprzestała działalności po otrzymaniu wsparcia. Dużo grup jeszcze działa, nie otrzymując żadnego wsparcia finansowego. Grupy te, myślę że w niedługim czasie, podzielą los wszystkich poprzednich, które po wyczerpaniu wsparcia zlikwidowały się. Myślę że wszystkie grupy, które się zlikwidowały i będą dalej się likwidować mogłyby funkcjonować na rynku gdyby otrzymywały jakieś wsparcie po 5 latach, gdy główne dopłaty do ich działalności już przestają obowiązywać – stwierdził rolnik z dolnośląskiego.

Pan Kieloch zaproponował w piśmie do resortu rolnictwa:

1. Możliwość stworzenia i wykorzystania funduszu branżowego w wysokości 3-5% , podobnie jak to jest w grupach owocowo-warzywnych. Nie należy w tym przypadku opracowywać ścisłych ram procentowych na co te środki mogłyby być wykorzystane, tylko wskazać sposoby wykorzystania środków bez ich procentowego rozdzielania. W innym przypadku będą tworzone często niepotrzebne zakupy aby tylko wydatkować środki. Członkowie grup niech sami decydują na co i ile przeznaczyć środków z dofinansowania, wtedy te środki będą racjonalnie wykorzystane na potrzeby grupy.

2. Dofinansowanie 50% na zakup maszyn i urządzeń na wspólne użytkowanie przez członków grupy.

3. Dofinansowanie 50% na zakup maszyn i urządzeń na usługi dla członków grupy i na zewnątrz.

4. W przypadku grupy producentów rolnych, która skorzystała z dodatkowego wsparcia oprócz 5-letniego dofinansowania do obrotu to nie powinno się jej zamykać możliwości do skorzystania z nowego wsparcia gdyby takie dotyczyło grup producenckich.

- W czasie konsultacji Planu Strategicznego dla WPR organizowanej on-line przez ministerstwo rolnictwa było pytanie: co przeszkadza w działalności grup producenckich. Uważam, że jeżeli grupa producentów rolnych nie dostaje żadnego wsparcia finansowego, to nie może podlegać takiej samej kontroli przez ARiMR jak grupy które to wsparcie otrzymują. W praktyce wygląda to tak, że grupa po 6,7 i więcej latach działalności, która nie otrzymuje żadnej dotacji, wsparci czy dofinansowania, ma zapowiadaną kontrolę ARiMR, która zaczyna się od sprawdzenia wszystkich aktów notarialnych członków grupy, po raz nie wiadomo który, wnioski o dopłaty bezpośrednie każdego z członków, nakazy płatnicze, umowy dzierżawy, umowy kontraktacyjne, sprawdza i fotografuje sprzęt każdego z członków grupy, wszystkie faktury zakupu i sprzedaży, przelewy. W przypadku rolników ryczałtowych, którzy nie maja sprzętu albo mają go mało, pisze się wyjaśnienia czym wykonują wszystkie prace w gospodarstwie, są sprawdzane i fotografowane wszystkie budynki. Czasami niektórzy kontrolujący zachowują się jak policjanci, chodzą po gospodarstwie, miejscowości i filmują ich zdaniem wszelkie nieprawidłowości u rolników, np. ktoś ma nieodebrane jeszcze przez firmę opakowania po nawozach, bądź po środkach ochrony roślin i jest straszenie, że jak tego się szybko nie usunie to powiadomią odpowiednie organy kontrolne. Jeśli ktoś miał jakieś wątpliwości, to po opisie powyższego punktu już nie powinien mieć, dlaczego tak dużo grup producenckich się likwiduje – podsumował Prezes AGRO-Gościsław Sp. z o.o.

W jego ocenie, należy pamiętać o grupach już istniejących i dać im możliwość zakupu sprzętu do produkcji, gdyby takie działanie się pojawiło np. dla nowych grup, gdyż w innym przypadku te grupy na pewno się zlikwidują.

- Wielką zachętą dla rolników w celu zakładania grup producenckich jest na pewno możliwość zakupu sprzętu do produkcji rolnej z dofinansowaniem. Jeżeli chcemy zaktywizować grupy już istniejące to tez powinny mieć taką samą możliwość inwestowania – podkreślił Alfred Kieloch.

W jego ocenie, wszystkie grupy producenckie, które powstały i będą powstawać potrzebują przysłowiowego lepiszcza, które będzie je spajać a najlepszą konsolidacją rolników w grupach będzie możliwość wspólnego użytkowania maszyn.

- Chciałbym zwrócić uwagę na fakt wspólnego zakupu maszyn przez rolników. Obywa się to w ten sposób, że jeden z rolników dobiera sobie kilku rolników, aby zgodnie z prawem była to ilość wystarczająca do wspólnego zakupu maszyn, odbywa się to często fikcyjnie na papierze aby wyczerpać znamiona wspólnego wykorzystania maszyn, a tak naprawdę to daną maszynę kupuje tylko jeden z rolników. W przypadku grupy producenckiej, która jest podmiotem prawa handlowego, zarejestrowana w sądzie, takiej fikcji być nie może, ponieważ jest notarialnie potwierdzona umowa spółki, są stosowne sprawozdania, organa kontroli administracyjnej i skarbowej mają pełną kontrolę nad podmiotem – zwraca uwagę rolnik.

- Jeżeli chcemy, aby rolnicy zrzeszali się w celu korzystniejszych zakupów środków do produkcji i wspólnej atrakcyjnej oferty sprzedaży swoich płodów to powyższe zapisy są bardzo ważne żeby zmotywować rolników do zakładania nowych grup producenckich a już istniejące nie będą się likwidować tylko aktywnie wspólnie produkować – uważa Alfred Kieloch.

 

Konsultacje Planu Strategicznego dla WPR 2023-2027 potrwają do 15 lutego br.