Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych wystąpił 23 sierpnia 2022 roku do Wicepremiera Henryka Kowalczyka o zmianę warunków dostępu do ekoschematu Rolnictwo węglowe w ramach praktyki Zróżnicowana struktura upraw, planowanego w ramach interwencji pn. Systemy na rzecz klimatu i środowiska (PS dla WPR 2023-2027). Przepisy te mają obowiązywać już od 2023 r.

Samorząd rolniczy zwrócił uwagę, że warunkiem realizacji ww. ekoschematu jest uprawa co najmniej 3 różnych upraw na gruntach ornych w gospodarstwie, przy czym udział zbóż i rzepaku nie przekracza 65%.

- KRIR zdecydowanie sprzeciwia się temu zapisowi i wnioskuje do Pana Premiera o zmianę, która będzie możliwa do zaakceptowania przez rolników - podkreśla w piśmie Wiktor Szmulewicz, prezes Zarządu Rady Izb Rolniczych.

W ocenie Izb, połączenie rzepaku i zbóż, jako jednego rodzaju upraw, jest niewłaściwe i nielogiczne. Rzepak nie jest zbożem, należy do rodziny krzyżowych, a nie traw. Jego udział w płodozmianie jest korzystny dla gleby. Wprowadzane ograniczenie uprawy rzepaku jest niezgodne z dobrą praktyką rolniczą.

- Zdaniem samorządu rolniczego powyższy warunek powinien dotyczyć zbóż, których łączny udział w strukturze zasiewów wynosi około 80% i słusznym wydaje się zachęcanie do zmniejszenie ich udziału do 65% - podkreślono w piśmie.

Więcej na temat przyszłych płatności podstawowych w nowej WPR, a także warunków skorzystania z ekoschematów, już podczas najbliższej konferencji "Narodowe Wyzwania w Rolnictwie", która odbędzie się 27 października w Jachrance pod Warszawą. Zarejestruj się już dziś!

Małe szanse na zmianę zasad ekoschematu Rolnictwo węglowe

W odpowiedzi resort rolnictwa wyjaśnił, że w ramach ww. praktyki obowiązuje wymóg prowadzenia co najmniej 3 różnych upraw na gruntach ornych w gospodarstwie, przy czym:

  1. udział głównej uprawy w strukturze zasiewów nie przekracza 65% i udział najmniejszej uprawy nie może być mniejszy niż 10%,
  2. co najmniej 20% w strukturze zasiewów stanowią uprawy gatunków roślin mających pozytywny wpływ na bilans glebowej materii organicznej (m.in. bobowate) oraz
  3. udział łącznie zbóż i rzepaku w strukturze zasiewów nie przekracza 65% oraz
  4. udział upraw mających ujemny wpływ na bilans materii organicznej (m.in. okopowe) nie przekracza 30%.

Jak zaznacza ministerstwo rolnictwa, celem praktyki jest poprawa jakości gleby i potrzeba odbudowy materii organicznej poprzez wzbogacenie struktury upraw o gatunki roślin, które wpływają zarówno na dodatni bilans materii organicznej, jak i na zwiększanie się różnorodności biologicznej. Ponadto, do ochrony różnorodności biologicznej wymóg udziału co najmniej trzech różnych upraw w gospodarstwie przyczyni się do ograniczania monokultur na gruntach ornych. Dlatego też w określeniu wymogów ww. praktyki uwzględniono m. in. wartości współczynników reprodukcji i degradacji glebowej materii organicznej, powszechnie stosowane w literaturze i wykorzystywane przez doradców rolniczych. Ten sam poziom współczynnika dla zbóż i rzepaku stanowił podstawę do ich łącznego potraktowania.

Powyższe wymogi zostały wypracowane w ramach konsultacji i negocjacji z Komisją Europejską zapisów projektu Planu Strategicznego. W trakcie negocjacji propozycje zawarte w projekcie były analizowane i oceniane przez Komisję w szczególności pod kątem spełniania wyższych wymogów środowiskowych - takie podejście wpłynęło m.in. na podwyższenie ambicji środowiskowych norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (DKR, ang. GAEC) w ramach warunkowości.

- W tym kontekście, w odniesieniu do ekoschematów Komisja zwracała ponadto uwagę, że nie mogą one wynagradzać praktyk stanowiących zwykłą praktykę rolniczą, ale muszą wykraczać poza nią i być ambitniejsze w celu realizacji tych zwiększonych celów środowiskowych - podkreślono w odpowiedzi udzielonej KRIR.

Resort rolnictwa zaznacza jednak, że biorąc pod uwagę powyższe stanowisko KRIR podjęto rozmowy z Komisją Europejską, aby w pierwszej możliwej zmianie Planu Strategicznego, mającej zastosowanie od 2023 r., wyłączyć rzepak z wymogu ograniczającego łączny udział zbóż i rzepaku do 65% w strukturze zasiewów w ramach praktyki Zróżnicowana struktura upraw w ramach ekoschematu Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi.

- Komisja Europejska zwraca jednak uwagę, że żadne zmiany prowadzące do obniżenia ambicji środowiskowych nie mogą zostać zaakceptowane - podkreśla w odpowiedzi dla samorządu rolniczego MRiRW.