Nowelizacja ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, przeprowadzona ustawą  z 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, po 30 kwietnia 2016 r. w zasadzie tylko rolnikom pozwala kupować ziemię. Wyjątek poczyniono m.in. dla kościołów, a dokładniej: osób prawnych działających na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.

Więcej: Kościoły otrzymają ziemię jak osoba bliska

Kościoły jak rolnicy

Jaki użytek robią z tego prawa wskazane podmioty?

Niestety – jak się okazuje, nikt (a już na pewno nie MRiRW czy KOWR) nie monitoruje realizacji tego przepisu i skutków tego szczególnego uprawnienia, które dwa lata temu nadano kościołom i związkom wyznaniowym.

Prawo nabywania ziemi kościoły miały i wcześniej, transakcje te odbywają się nadal na zasadach określonych w przepisach regulujących stosunek Państwa do danego kościoła – potwierdza Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi i przyznaje, że „nie dysponuje danymi dotyczącymi transakcji, których przedmiotem były wspomniane nieruchomości. Takie dane, w zakresie nieruchomości nabywanych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, znajdują się w dyspozycji Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa”.

KOWR  natomiast – jak się okazuje - ziemię kościołom przekazuje tylko nieodpłatnie.

Jak poinformowano, „od 1 maja 2016 r. do 30 kwietnia 2018 r. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa przekazał nieodpłatnie na rzecz kościelnych osób prawnych różnych wyznań łącznie 779 ha gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. KOWR nie prowadzi ewidencji zbiorczej w zakresie liczby zawartych transakcji nieodpłatnego przekazania na rzecz kościelnych osób prawnych.”

Wyjaśniono tylko, że „Powyższe transakcje dotyczyły nieodpłatnego przekazania nieruchomości Zasobu WRSP na rzecz kościelnych osób prawnych różnych wyznań działających na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz o stosunku Państwa do innych kościołów.”

 Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej zawiera np. zapis o możliwości przekazania nieodpłatnie gruntów na własność osobom prawnym Kościoła Katolickiego, które po dniu 8 maja 1945 r. podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych. Poza tym kościoły mają prawo realizacji inwestycji sakralnych i kościelnych oraz cmentarzy. Rozpatrywane są też wnioski kościelnych osób prawnych o zaspokojenie roszczeń z tytułu utraty własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

„Do 31 grudnia 2017 r. przekazano z Zasobu kościelnym osobom prawnym łącznie około 89,8 tys. ha, z tego 341 ha w 2017 r. Zdecydowana większość postępowań dotyczyła nieodpłatnych przekazań nieruchomości osobom prawnym Kościoła Katolickiego (ponad 90% przekazanej powierzchni)” – podano w „Sprawozdaniu z działalności Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w 2017 roku” (dane te dotyczą okresu od początku działania, tj. od 1992 r.).

Zarządzeniami Dyrektora Generalnego KOWR uregulowano zasady przekazywania nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na rzecz kościelnych osób prawnych różnych wyznań, na tworzenie i powiększanie gospodarstw rolnych przez kościelne osoby prawne, sprawowanie kultu religijnego lub działalności w zakresie charytatywno-opiekuńczym lub oświatowo-wychowawczym, określonych w ustawach o stosunku Państwa do kościołów i innych związków wyznaniowych w Rzeczpospolitej Polskiej.

Dla porównania: od 1992 r. do 31.12.2017 r. jednostkom samorządu terytorialnego przekazano z ZWRSP 58 242 ha, w tym w 2017 r. 645 ha.
Ogółem nieodpłatne przekazano z Zasobu od 1992 r. 365 283 ha, w 2017 r.- 2 229 ha.