Do Sejmu trafił rządowy projekt ustawy, który ma otworzyć drogę do ratyfikacji przez prezydenta nowych zasad finansowania w ramach UE – zmiany dotyczą tworzenia budżetu unijnego (czyli Wieloletnich Ram Finansowych, WRF)  i Funduszu Odbudowy.

Na posiedzeniu Rady Europejskiej 17–21 lipca 2020 r. zapadły ustalenia dotyczące Wieloletnich Ram Finansowych UE na lata 2021–2027 (WRF), które zostały ostatecznie potwierdzone na posiedzeniu Rady Europejskiej 10 grudnia 2020 r. Projekt zakłada nowe źródła finansowania budżetu UE – dopuszcza zaciąganie przez KE pożyczek na rynkach kapitałowych. Ma wejść w życie dopiero po zatwierdzeniu przez wszystkie państwa członkowskie, zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi.

W Polsce zatwierdzenie tej decyzji wymaga procedury ratyfikacji, możliwej po uzyskaniu zgody wyrażonej w przedłożonej Sejmowi ustawie – ze względu na to, że sprawy regulowane tą decyzją dotyczą członkostwa RP w organizacji międzynarodowej oraz z powodu znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym (ok. 6,5 mld EUR średniorocznie w cenach 2018 r.).

 

Jakie zasoby własne UE?

Jak podano w uzasadnieniu projektu, przyjęta nowa decyzja (UE, Euratom) 2020/2053 zmienia zasady obliczania prawie wszystkich zasobów własnych (poza wpłatą opartą na dochodzie narodowym brutto, czyli DNB). Zgodnie z jej przepisami na nowy system dochodów budżetu UE będą składać się następujące elementy:

- tradycyjne zasoby własne (opłaty celne) – państwa członkowskie będą przekazywały 75% pobranych ceł, natomiast pozostałe 25% zostanie w budżetach krajowych jako tzw. koszty poboru,

- zmieniony zasób własny oparty na VAT z uproszczoną metodologią wyliczenia wysokości wpłaty,

- nowy zasób własny wyliczany w oparciu o masę odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddanych recyklingowi. Wpłata wyniesie 0,8 EUR od każdego kilograma odpadów z tworzyw sztucznych, które nie zostały poddane recyklingowi. Dla państw o poziomie zamożności poniżej średniej unijnej przewidziany został mechanizm redukujący regresywność. W jego wyniku wpłata Polski zostanie w każdym roku obniżona o 117 mln EUR (w cenach bieżących),

- oraz wpłata z tytułu DNB.

 

Pożyczony Instrument Odbudowy

Oprócz zmian w budżecie, zaplanowano  finansowanie Europejskiego Instrumentu Odbudowy:

„Celem nowej decyzji o zasobach własnych (UE, Euratom) 2020/2053 jest także zapewnienie dla budżetu UE dodatkowych – obok zasobów własnych UE służących do finansowania WRF – środków finansowych poprzez upoważnienie Komisji Europejskiej do zaciągnięcia w imieniu UE pożyczek na rynkach finansowych do maksymalnej wysokości 750 mld EUR (w cenach z 2018 r.). Pożyczone środki zostaną wykorzystane na uprzywilejowane pożyczki dla państw (do wysokości 360 mld EUR) oraz na wydatki na wsparcie bezzwrotne z budżetu UE (do wysokości 390 mld EUR)” – podano w uzasadnieniu.

W celu zapewnienia wywiązywania się przez UE z zaciągniętych zobowiązań nowa decyzja przewiduje podwyższenie pułapu zasobów własnych dla:

- środków na płatności z poziomu 1,2% do 1,40% sumy dochodu narodowego brutto państw członkowskich,

- środków na zobowiązania z poziomu 1,26% do poziomu 1,46% sumy DNB.

Pułapy środków na płatności i na zobowiązania zostały dodatkowo podwyższone o 0,6 punktu procentowego każdy, by umożliwić zaciągnięcie pożyczek na Europejski Instrument Odbudowy. Podwyższenie to ma charakter tymczasowy i nadzwyczajny, tylko w celu przeciwdziałania kryzysowi związanemu z COVID-19 i będzie obowiązywało do spłaty ww. zobowiązań, tj. do końca 2058 r. – zaznaczono, dodając, że dodatkowe zabezpieczenie dla „wypłacalności” UE stanowi zapis w decyzji zakładający, że w przypadku, gdy zatwierdzone środki zapisane w budżecie UE są niewystarczające, aby mogła ona wywiązać się ze swoich zobowiązań wynikających z pożyczek, państwa członkowskie udostępniają Komisji niezbędne zasoby.

 

Skutki finansowe

Nowa decyzja o systemie zasobów własnych będzie stanowiła podstawę do przekazywania do budżetu UE wpłat z tytułu polskiej składki członkowskiej w okresie 2021–2027 w szacowanej średniorocznie kwocie ok. 6,5 mld EUR (ceny z 2018 r.) – wyliczono. Dla porównania trzeba podać, że w budżecie naszego kraju przewidywano na ten sam cel: w 2021 r. - 28,5 mld zł, w 2020 r. - 25,6 mld zł, w 2019 r. - 21,7 mld zł.

Udział Polski w finansowaniu budżetu UE wyniesie ok. 4,3% - wyliczono też w uzasadnieniu, podkreślając, że „w okresie 2021–2027 Polska ma szansę uzyskać środki w kwocie ok. 125 mld EUR (w cenach z 2018 r.), natomiast wpłata składki za cały ten okres szacowana jest łącznie na ok. 45 mld EUR, co stawia nasz kraj w pozycji głównego beneficjenta netto”.

Po tym okresie określenie skutków finansowych jest utrudnione – uznano.

„Zakładając, że udział Polski w finansowaniu budżetu UE w okresie 2028–2058 mógłby wahać się w przedziale 4,3%–5%, wówczas łączne koszty spłaty kapitału pożyczek zaciągniętych przez Komisję z przeznaczeniem na dotacje w kwocie 390 mld EUR wynosiłyby w przypadku Polski ok. 16,8–19,5 mld EUR (w cenach stałych z 2018 r.)

W latach 2021–2027 poniesione zostaną koszty odsetek na szacowanym przez Komisję poziomie 12,9 mld EUR w cenach z 2018 r. (koszt dla Polski przy średniorocznym udziale w finansowaniu budżetu UE na poziomie ok. 4,3% wyniósłby ok. 550 mln EUR)” – wyliczono.

„Ratyfikacja decyzji (UE, Euratom) 2020/2053 nie będzie powodować bezpośrednich skutków społecznych, gospodarczych i politycznych. Od zatwierdzenia tej decyzji przez państwa członkowskie uzależnione jest jednak uruchomienie Europejskiego Instrumentu Odbudowy o łącznej wartości ok. 750 mld EUR (…)” – podano, wskazując na potrzebę szybkiego ratyfikowania decyzji przyjętych w UE.

Trzeba zauważyć, że w Niemczech podważana jest możliwość zaciągania kredytów przez UE.

Więcej:

Niemcy: Trybunał Konstytucyjny wstrzymuje ratyfikację Funduszu Odbudowy

Wniesiony 28 kwietnia do Sejmu przez rząd projekt ustawy o ratyfikacji decyzji Rady (UE, Euratom) 2020/2053 z dnia 14 grudnia 2020 r. w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej oraz uchylającej decyzję 2014/335/UE, Euratom EW-020-497/21– w załączniku.