Na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o inwestycjach w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy autorstwa resortu infrastruktury.

Wśród wielu koncepcji upraszczających i skracających realizacje inwestycji mających na celu przeciwdziałanie suszy, znalazło się również kilka ciekawych propozycje zmian w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (ustawa gnr).

- Celem zmian wprowadzonych w art. 28a ust. 2 pkt 2, art. 31 ust. 2a, art. 32a ust. 1a, 1b, 2, ustawy gnr jest zapewnienie dalszej i nieprzerwanej możliwości prowadzenia działalności rolniczej przez podmioty, które są dłużnikami KOWR w obliczu panującej w rolnictwie, trudnej sytuacji spowodowanej wystąpieniem suszy - zaznaczono w uzasadnieniu nowoprojektowanych przepisów.

Rozwiń swoje gospodarstwo dzięki kredytowi dla rolników!

Jak zauważa resort infrastruktury, w jej wyniku możliwy jest spadek opłacalności produkcji rolnej oraz wystąpienie wzrostu poziomu bezrobocia na obszarach wiejskich. - Zaproponowane zmiany przyczynią się do zmniejszenia obciążeń finansowych podmiotów prowadzących działalność rolniczą, a w konsekwencji pozwolą na utrzymanie miejsc pracy i związanej z tym płynności finansowej, niezbędnej w prowadzonej przez nich działalności w okresie narażenia na straty ekonomiczne spowodowane skutkami suszy - tłumaczy. 

Nieruchomość za długi

A o co konkretnie chodzi? Projektowane zmiany wprowadzają możliwość nabycia przez KOWR nieruchomości rolnej od rolnika, który jest jego dłużnikiem m.in. w związku z trudnościami z zapłatą czynszu dzierżawnego.

- W obliczu bowiem trudnej sytuacji związanej z występującą kolejny rok suszą mogą zaistnieć okoliczności, niezawinione przez rolników, które utrudniają lub uniemożliwiają wywiązywanie się przez nich z zaciągniętych wobec KOWR zobowiązań, a często są to gospodarstwa rodzinne, których posiadacze w sposób prawidłowy gospodarują na nieruchomościach wchodzących w ich skład, prowadząc na nich w sposób racjonalny działalność rolniczą - podkreślono w uzasadnieniu.

I dodano: - W sytuacji wystąpienia trudności wpływających na normalne funkcjonowanie gospodarstw rolnych (takich jak w szczególności susza), rolnicy mogą nie być w stanie wywiązywać się ze zobowiązań wynikających z nabycia nieruchomości, ponieważ przychód z prowadzenia gospodarki rolnej na tych gruntach ulega w takich sytuacjach znacznemu zmniejszeniu. Dlatego zmiana pozwala w takich okolicznościach na nabycie przez KOWR nieruchomości na wniosek podmiotu, który nabył ją uprzednio z Zasobu i nie dokonał spłaty należności za zakupioną nieruchomość, rozłożoną na raty.

Co prawda sam projekt ustawy o inwestycjach w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy, jak głosi jego tytuł - dotyczy suszy, to, jeśli się zajrzy do szczegółów, w żadnym miejscu artykułu 43 nowej ustawy, która wprowadza zmiany w ustawie o gnr, nie wymieniono słowa susza. 

Ale idźmy dalej, bowiem jednocześnie nowe przepisy umożliwiają zawarcie umowy dzierżawy nieruchomości, która powróciła do Zasobu, z jej dotychczasowym właścicielem – bez obowiązku przeprowadzania przetargu - podkreśla w uzasadnieniu resort infrastruktury.

- Należy wskazać, że regulacja jest niezbędna, ponieważ dotychczasowi właściciele nieruchomości najczęściej są rolnikami, którzy poczynili na nich odpowiednie nakłady oraz utrzymywali je w odpowiedniej kulturze rolnej. W interesie społecznym jest to, aby nieruchomości rolne Zasobu pozostały w użytkowaniu rolników dotychczas gospodarującymi tymi nieruchomościami, a trudności w spłacie rat wynikające z niezależnych od danego podmiotu okoliczności, nie powodowały utraty pracy. Rolnicy dokonali inwestycji w gospodarstwa rolne dostosowując je do posiadanego areału i taka możliwość dzierżawy pozwoli utrzymać opłacalność produkcji. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy gnr, podmiotom takim, po spełnieniu warunków określonych w ww. przepisie, w przypadku przeznaczenia przez KOWR nieruchomości do sprzedaży, będzie przysługiwało pierwszeństwo w jej nabyciu. Uzyskają one zatem na powrót możliwość stania się jej właścicielami - wyjaśniono w uzasadnieniu.

Nie ma na raty, będzie na czynsz?

Zmiany przewidziano także w art. 31 ust. 2a ustawy gnr. - Z tych samych względów zasadne jest wprowadzenie mechanizmu, na podstawie którego, po dokonaniu odroczenia spłaty należności na zasadach określonych w art. 23a ust. 1 ustawy gnr, określony w umowie termin całkowitej spłaty należności będzie mógł zostać wydłużony o ten sam okres, na który udzielono odroczenia. W tym przypadku okres ten nie będzie mógł być jednak dłuższy niż 20 lat - założono w nowych przepisach.

- Narzędzie, z którego będzie mógł skorzystać KOWR, umożliwi podmiotowi, na rzecz którego takie odroczenie nastąpiło, zaangażowanie posiadanego kapitału w pierwszej kolejności w działania związane z utrzymaniem płynności prowadzonej działalności rolniczej, co jest warunkiem kluczowym dla późniejszej możliwości dokonywania przez niego spłat tytułem istniejących wobec KOWR zobowiązań - napisano w uzasadnieniu.

- Wprowadzenie zmian w art. 38 ust. 2 oraz art. 39 ust. 2 pkt 7 ustawy gnr umożliwi KOWR zachowanie ciągłości realizacji zadań związanych z rozdysponowaniem nieruchomości Zasobu, przyspieszy rozdysponowanie nieruchomości rolnych Zasobu, które będą mogły być bezzwłocznie zagospodarowane przez dzierżawców i przeznaczone w obecnym okresie agrotechnicznym do uprawy roślin jarych o późnym siewie, lub umożliwi uzyskiwanie plonów z trwałych użytków zielonych, ewentualnie wykonanie na nieruchomościach Zasobu zabiegów agrotechnicznych pod uprawy ozime - wyjaśniono także w uzasadnieniu projektowanych przepisów.

Ponadto dzierżawcy będą mogli skorzystać z płatności bezpośrednich uzyskiwanych z ARiMR (termin na złożenie wniosków został w 2020 r. przesunięty do 15 czerwca, bez sankcji oraz do 9 lipca, z sankcjami wynoszącymi do 25%), lub innych wniosków pomocowych.

Zmiany przewidziane w art. 24 ust. 4 tej ustawy gnr mają natomiast umożliwić KOWR przekazywanie Lasom Państwowym gruntów z przeznaczeniem na lasy oraz rozszerzenie takiej możliwości o inne grunty na potrzeby gospodarki leśnej. Według resortu infrastruktury, takie rozwiązanie wpisuje się w działania na rzecz zmniejszenie ryzyka występowania negatywnych zjawisk związanych z niedoborem wody w środowisku, przez zwiększenie obszarów leśnych, które zatrzymują wodę.