Chociaż – jak podano w uzasadnieniu - założony przez ustawodawcę cel został osiągnięty, tj. wzrost cen gruntów rolnych został zahamowany, to – ze względu na obawę dotyczącą ewentualnego, dalszego wzrostu ziemi – przygotowano projekt utrzymujący zakaz sprzedaży ziemi z ZWRSP.

Nastąpił bowiem wzrost średnich cen sprzedaży gruntów rolnych Zasobu uzyskanych w 2019 r. w porównaniu do roku 2018 - o ponad 4 500 zł/ha, z 26 402 zł/ha w 2018 do 30 998 zł/ha w 2019.

Projekt wydłuża więc zakaz sprzedaży ziemi z ZWRSP znów o 5 lat (obecnie termin zakazu upływa z końcem kwietnia 2021r.), ale wprowadza też ważną zmianę: z zakazu wyłącza nieruchomości rolne o powierzchni do 5 ha (obecnie - 2 ha).

Ponadto proponuje się, aby wstrzymanie sprzedaży nie dotyczyło udziałów we współwłasności nieruchomości, wobec których wstrzymanie sprzedaży nie ma zastosowania.

„Wraz ze wstrzymaniem sprzedaży nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, podstawowym sposobem ich rozdysponowywania stała się dzierżawa, stosunkowo niedroga, w porównaniu do kosztów nabycia nieruchomości, która pozwala rolnikom na nieangażowanie kapitału w zakup ziemi, dając im możliwość jego przeznaczenia na dokonywanie inwestycji w prowadzone gospodarstwa. Państwo zaś może, jako przewidywalny partner, prowadzić politykę wspierania rolników, mając do dyspozycji stały przychód, który w istocie i tak w dużej mierze służy finansowaniu wprowadzanych i stosowanych mechanizmów pomocowych, a więc jest redystrybuowany wśród rolników” – podano w piśmie kierującym projekt do konsultacji.

Jak natomiast podkreślono w uzasadnieniu, dotychczasowe doświadczenia wskazują, że dzierżawa jako podstawowa forma gospodarowania nieruchomościami wchodzącymi w skład Zasobu jest korzystna dla rolników. O zainteresowaniu dzierżawą ma świadczyć większa skuteczność przetargów na dzierżawę niż przetargów sprzedaży.

Jak podkreślono, dzierżawa jest „stosunkowo niedroga, w porównaniu do kosztów nabycia nieruchomości” – ale żadnych danych dotyczących wzrostu kosztów dzierżawy czy analizy, jak mają się one do cen ziemi nie przedstawiono.

Podano tylko, że odkąd obowiązuje nowa regulacja (czyli od 30 kwietnia 2016), łączna powierzchnia sprzedanych nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa wyniosła 11 464 ha (tj. 11 593 szt.), w tym za zgodą ministra rolnictwa i rozwoju wsi sprzedano 2 528 ha (tj. 119 szt.), z czego 99 ha (33 szt.) stanowiły grunty o powierzchni od 2 do 5 ha.

Przypomnijmy, że ustawa dopuszcza sprzedaż gruntów z ZWRSP jedynie w uzasadnionych względami społeczno-gospodarczymi przypadkach, za zgodą ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.

Obszar gruntów pozostających w Zasobie, według stanu na dzień 31 sierpnia 2020 r., wynosił ogółem 1 362 472 ha, z czego grunty oddane w dzierżawę stanowiły 1 067 214 ha.

Trzeba zauważyć, że rośnie czynsz dzierżawny. Średnia wysokość czynszu dzierżawnego dla gruntów wydzierżawionych przez KOWR w I półroczu 2020 r. wyniosła 9,6 dt pszenicy/ha – na koniec 2016 roku było to 4,5 dt pszenicy/ha.

Więcej: Czynsz dzierżawny KOWR rośnie

W podsumowaniu 2019 roku KOWR podawał że według stanu na 31 grudnia 2019 r. liczba umów dzierżawy z osobami fizycznymi wyniosła 61 tys. i stanowiła 96,6% wszystkich umów dzierżawy (63,2 tys.). Osoby fizyczne z pozostającej w dzierżawie powierzchni 1 039,3 tys. ha dzierżawiły ponad połowę powierzchni (59,6%), tj. 619,4 tys. ha. W 2019 r. liczba umów dzierżawy wzrosła o 2,8 tys. w stosunku do umów dzierżawy na koniec 2018 r.

W 2019 r. średni czynsz w równowartości pszenicy oferowany przez dzierżawców za 1 ha gruntów rolnych wyniósł 7,8 dt, podczas gdy w umowach zawieranych w 2018 r. – 7,1 dt, w 2017 r. – 7,7 dt, w 2016 r. – 12,6 dt, a w 2015 r. – 11,5 dt. Średni czynsz za grunty rolne (bez czynszu za części składowe) dla wszystkich trwających umów dzierżawy na 31 grudnia 2019 r. wyniósł równowartość 5,1 dt pszenicy.

Zrealizowany w 2019 r. przekaz KOWR do budżetu państwa to 702 771 tys. zł.

Projekt w załączniku.