Wielu rolników już zapewne nie pamięta, że wiosną 2002 r. wypisywało ankietę z planem eliminacji uchybień weterynaryjnych w oborach. Wiedzieli wtedy, że wszystkie te niedociągnięcia będą musieli usunąć do końca tego roku, gdyż taki okres przystosowawczy dała nam Unia Europejska. I właśnie przyszedł czas próby. Kto zdąży, a komu się raczej nie uda?
Aby każdy rolnik miał jasność, od czego dokładnie będzie zależeć, czy po 1 stycznia 2007 r. będzie mógł sprzedawać mleko do mleczarni, Główny Inspektorat Weterynarii zebrał w jednej informacji wymagania ogólne, które muszą być spełnione przez gospodarstwo rolne. 

Ogólne wymagania dotyczące zdrowia zwierząt

Surowe mleko powinno pochodzić od zwierząt, które:

  • nie wykazują żadnych objawów chorób zakaźnych przenoszonych na człowieka przez mleko;
  • znajdują się w ogólnie dobrym stanie zdrowia, nie wykazują objawów choroby, która mogłaby powodować zanieczyszczenie mleka, a zwłaszcza nie cierpią na żadną infekcję dróg rodnych objawiającą się wydzieliną, na zapalenie jelit z objawami biegunki i gorączką czy na rozpoznawalny stan zapalny wymion;
  • nie mają na wymionach żadnych ran, które mogłyby niekorzystnie wpływać na mleko;
  • nie otrzymywały żadnych niezatwierdzonych substancji czy produktów leczniczych i nie były poddawane nielegalnemu leczeniu (np. hormonami, sterydami, produktami leczniczymi wykreślonymi z rejestru);
  • w przypadku, gdy były poddawane leczeniu, zachowany został okres karencji zalecany dla danych produktów lub substancji (wymagana jest identyfikacja leczonych zwierząt);
  • pochodzą ze stad wolnych lub urzędowo wolnych od brucelozy;
  • pochodzą ze stad urzędowo wolnych od gruźlicy (bydło) lub, w wypadku innych gatunków zwierząt, ze stad poddawanych regularnym badaniom w ramach planu zwalczania tej choroby.

W gospodarstwie powinna być możliwość odizolowania zwierząt zarażonych lub podejrzanych o zarażenie jedną z chorób wymienionych powyżej.

Wymagania dotyczące pomieszczeń i wyposażenia
Ściany i podłogi pomieszczeń, w których dokonuje się udoju, muszą być łatwe do czyszczenia w miejscach, w których istnieje możliwość ich zanieczyszczenia. Konstrukcja podłogi powinna ułatwiać odpływ cieczy i usuwanie zanieczyszczeń.
Umiejscowienie i konstrukcja urządzeń dojarskich oraz pomieszczeń, w których mleko jest przechowywane i schładzane, muszą eliminować ryzyko zanieczyszczenia mleka.
Niedaleko miejsca udoju muszą być dostępne odpowiednie urządzenia do mycia rąk dla osób, które doją krowy i wykonujących prace przy surowym mleku.
Pomieszczenia do udoju powinny być wyposażone w oświetlenie naturalne lub sztuczne, aby można było dokonać oględzin mleka w zakresie nieprawidłowości organoleptycznych i fizyko-chemicznych.
Pomieszczenia, w których mleko jest składowane, muszą być zabezpieczone przed szkodnikami, oddzielone od pomieszczeń, w których przetrzymywane są zwierzęta, a także muszą być wyposażone w odpowiednie urządzenia do schładzania mleka, zapewniające jego temperaturę nie wyższą niż 8°C – w wypadku codziennego odbioru – lub nie wyższą niż 6°C – jeżeli mleko nie jest odbierane codziennie.
Powierzchnie urządzeń mających styczność z mlekiem (narzędzi, pojemników, zbiorników itd., przeznaczonych do udoju, gromadzenia lub transportu) muszą być łatwe do oczyszczenia oraz, w razie konieczności, do zdezynfekowania, a także muszą być utrzymane w dobrym stanie. Wymaga to zastosowania materiałów gładkich, nadających się do mycia, oraz nietoksycznych.
Pomieszczenia do udoju i przechowywania mleka powinny być zaopatrzone w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, w ilości dostosowanej do wielkości produkcji.

Higiena doju i przechowywania mleka
Krowy należy doić w sposób higieniczny, wykluczający możliwość jego zanieczyszczenia. Należy zapewnić odpowiednią czystość strzyków, wymion i przylegających do nich części.
Mleko powinno być przed dojem każdej krowy poddane oględzinom w zakresie nieprawidłowości organoleptycznych lub fizyczno-chemicznych. Mleko wykazujące nieprawidłowości nie może być przeznaczone do spożycia przez ludzi.
Niezwłocznie po udoju należy przenieść mleko w czyste miejsce, zaprojektowane i wyposażone w sposób uniemożliwiający jego zanieczyszczenie. Mleko należy niezwłocznie schłodzić, z wyjątkiem sytuacji, gdy poddawane jest przetworzeniu w ciągu dwóch godzin od udoju lub gdy konieczne jest zastosowanie wyższej temperatury z przyczyn technologicznych. Jednakże mleko musi spełniać kryteria dla liczby drobnoustrojów i komórek somatycznych.
Osoby dokonujące udoju i wykonujące prace przy mleku surowym muszą zachować wysoki stopień higieny osobistej i muszą być ubrane w odpowiednią czystą odzież.

Ogólne wymagania przy produkcji pierwotnej
Gospodarstwa w jak najszerszym zakresie zapewniają, że surowce są chronione przed zanieczyszczeniem, uwzględniając każde przetwarzanie, które te surowce będą kolejno przechodzić.

Gospodarstwa hodujące zwierzęta albo produkujące produkty pochodzenia zwierzęcego powinny podjąć odpowiednie działania:

  • w celu utrzymania obiektów używanych w powiązaniu z produkcją podstawową i działaniami powiązanymi, w tym obiektów używanych do składowania i przetwarzania pasz, w czystości oraz, w miarę potrzeby, po wyczyszczeniu, dezynfekowania ich we właściwy sposób;
  • w celu utrzymania czystości oraz, w miarę potrzeby, po wyczyszczeniu, dezynfekowania we właściwy sposób wyposażenia, pojemników, pojazdów;
  • w zakresie, w jakim to możliwe, w celu zapewnienia czystości zwierząt produkcyjnych;
  • w celu używania wody pitnej w każdym przypadku, gdy jest to niezbędne, aby zapobiec zanieczyszczeniu;
  • w celu zapewnienia, że personel przetwarzający środki spożywcze jest zdrowy i przechodzi szkolenie na temat ryzyka zdrowotnego;
  • w zakresie, w jakim to możliwe, w celu zapobieżenia, aby zwierzęta lub szkodniki spowodowały zanieczyszczenie produktów;
  • w celu składowania i przetwarzania odpadów i substancji niebezpiecznych w taki sposób, aby zapobiegać zanieczyszczeniu produktów;
  • w celu zapobieżenia wystąpieniu i szerzeniu chorób zakaźnych mogących przenieść się na ludzi za pośrednictwem żywności, w tym poprzez podejmowanie środków ostrożności przy przyjmowaniu nowych zwierząt i zgłaszanie podejrzenia wybuchu epidemii właściwym organom;
  • w celu uwzględnienia wyników wszelkich właściwych analiz przeprowadzonych na próbkach pobranych od zwierząt lub innych próbkach, które są istotne dla zdrowia ludzkiego;
  • w celu właściwego używania dodatków paszowych i weterynaryjnych produktów leczniczych, zgodnie z ustawą o paszach.

Gospodarstwa muszą prowadzić i przechowywać dokumentację odnoszącą się do podejmowanych działań w celu kontroli zagrożeń oraz udostępniać istotne informacje zawarte w tej dokumentacji właściwemu organowi i, na wniosek, przedsiębiorstwom sektora spożywczego. Dokumentacja w szczególności powinna obejmować:

  • charakter i pochodzenie paszy zadawanej zwierzętom;
  • weterynaryjne produkty lecznicze lub inne substancje podawane zwierzętom, okresy ich podawania oraz zaprzestania podawania;
  • występowanie chorób zwierząt, które mogą zagrozić bezpieczeństwu produktów pochodzenia zwierzęcego;
  • wyniki wszelkich analiz przeprowadzonych na próbkach pobranych od zwierząt lub innych próbkach pobranych do celów diagnostycznych, istotne ze względu na zdrowie ludzkie;
  • wszelkie odpowiednie sprawozdania na temat przeprowadzonych kontroli zwierząt lub produktów pochodzenia zwierzęcego.

Normy dla mleka
Mleko od krów przeznaczone do sprzedaży nie może mieć w 1 ml więcej niż 100 000 drobnoustrojów i 400 000 komórek somatycznych. Nie może także zawierać pozostałości antybiotyków w ilości przekraczającej limity ustanowione w rozporządzeniu (EWG) nr 2377/90.

Źródło: "Farmer" 20/2006