Testament, zwany często ostatnią wolą, może zostać sporządzony w kilku formach. Każda z nich, o ile tylko sporządzona będzie zgodnie z wymogami prawa, jest tak samo ważna i skuteczna.

Świadomie i osobiście
Testament może zawierać ostatnią wolę tylko jednego spadkodawcy. Oznacza to, że nawet małżonkowie nie mogą sporządzić jednego wspólnego testamentu, lecz każdy z nich musi to zrobić oddzielnie. Spadkodawca musi być pełnoletni i nieubezwłasnowolniony.

Testament musi zostać sporządzony osobiście przez spadkodawcę. To znaczy, że nie może zastąpić go żadna inna osoba. Testament nie może zostać sporządzony ani pod wpływem obłędu, ani groźby. Nie może być także sporządzony przez osobę chorą psychicznie lub mającą inne zaburzenia, np. wynikające z nadużywania alkoholu lub narkotyków.

Zmiana woli
Swoją ostatnią wolę odwołać można w każdym czasie. Następuje to poprzez sporządzenie nowego testamentu. Spadkodawca może zniszczyć poprzedni, przekreślić go lub dokonać w nim takich poprawek, z których wynika, że jego wola uległa zmianie. Jeżeli w nowym testamencie nie zaznaczy, że odwołuje poprzedni testament, to w takiej sytuacji przestają obowiązywać tylko te zapisy starego testamentu, których nie można pogodzić z nowym.

Pismo odręczne
Testament można sporządzić na kilka sposobów. Jednym z najprostszych rozwiązań jest testament własnoręczny. Jest on ważny, gdy w całości zostanie napisany własnoręcznie przez spadkodawcę, podpisany przez niego i opatrzony datą. Brak daty w testamencie nie powoduje jednak jego nieważności. Testament, który został sporządzony na przykład na komputerze, a następnie wydrukowany i tylko podpisany przez spadkodawcę, będzie nieważny. Przepisy kodeksu cywilnego wymagają bowiem, aby w całości był on sporządzony pismem odręcznym. Trzeba także pamiętać, że podpis spadkodawcy musi znaleźć się pod treścią zawierającą rozporządzenie jego majątkiem. Wszelkie dodatkowe zapisy, które znajdą się już pod podpisem (np. w sytuacji, gdy spadkodawca dopisał coś jeszcze po sporządzeniu zasadniczej części testamentu), powinny raz jeszcze zostać podpisane, aby nie było żadnych wątpliwości co do intencji spadkodawcy.

Przy świadkachPRZY ŚWIADKACH
Inną formą testamentu godną uwagi jest testament ustny. Testament ten można sporządzić tylko w przypadku obawy rychłej śmierci spadkodawcy lub wystąpienia szczególnych okoliczności (np. powodzi, pożaru), w których to sytuacjach nie ma możliwości sporządzenia testamentu w innej formie (np. własnoręcznej lub notarialnej). W przypadku sporządzania testamentu ustnego spadkodawca musi swoją ostatnią wolę oświadczyć ustnie w obecności co najmniej trzech świadków. Do skuteczności takiego testamentu niezbędne jest, aby przed upływem roku od jego ustnego sporządzenia jeden ze świadków (lub inna osoba) spisał wolę spadkodawcy, która następnie zostanie podpisana przez świadków (co najmniej dwóch) i spadkodawcę. Jeżeli do spisania testamentu w ciągu 1 roku nie dojdzie z powodu śmierci spadkodawcy, to wówczas w ciągu 6 miesięcy od dnia śmierci może on zostać potwierdzony poprzez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem.

Obcy czy wnuk
Świadkiem potwierdzającym wolę nie może być osoba niepełnoletnia, ubezwłasnowolniona, niema, głucha lub niewidoma. Nie może być nim także analfabeta, a także osoba nieznająca języka, w którym sporządzono testament, ani też osoba skazana prawomocnym wyrokiem za fałszywe zeznania. Co szczególnie ważne, trzeba pamiętać, że świadkiem testamentu nie może być osoba, dla której w testamencie przewidziano jakąkolwiek korzyść (zapisano ziemię, dom lub inny majątek). Nie mogą być także świadkami: małżonek osoby sporządzającej testament ani jej najbliższa rodzina. Naruszenie tego zakazu spowoduje, że postanowienia testamentu, które przewidywały jakąkolwiek korzyść świadkowi, jego małżonkowi lub jego najbliższym krewnym będą nieważne. Jeżeli poza świadkami dla nikogo innego nie przewidziano żadnych korzyści w testamencie, będzie on w całości nieważny.

Należy zatem unikać sytuacji, gdy rodzic sporządza testament ustny, ogłaszając swoją ostatnią wolę w obecności dzieci lub wnuków, którym swój majątek przekazuje. Na podstawie takiego testamentu członkowie rodziny, którzy byli świadkami jego sporządzenia, nie będą mogli dziedziczyć, a do głosu dojdą zasady dziedziczenia przewidziane w kodeksie cywilnym, niekoniecznie zgodne z intencją spadkodawcy.
 
Warto wiedzieć
Testament napisany własnoręcznie jest tak samo ważny jak testament sporządzony u notariusza w formie aktu notarialnego. Musi być on jednak sporządzony pismem odręcznym, a nie napisany na komputerze i tylko podpisany przez spadkodawcę.

Źródło: Farmer: 01/2007