24 czerwca 2019 roku Komisja Europejska opublikowała wyniki ogólnoeuropejskiej kampanii testowania produktów spożywczych, pokazujące, że niektóre produkty mają identyczną lub podobną markę, ale inny skład. Badanie przeprowadzone przez wewnętrzny serwis Komisji ds. Nauki i Wiedzy, Wspólne Centrum Badawcze wykazało, po analizie blisko 1400 produktów spożywczych w 19 krajach UE (m.in. w Polsce), że 9% porównywanych produktów różniło się składem, chociaż przednia część opakowania była identyczna. Kolejne 22% produktów o innym składzie miało podobny przód opakowania. Badanie nie wykazało spójnego wzorca geograficznego - zaznaczono. „W oparciu o nową opracowaną metodologię właściwe organy krajowe będą teraz mogły przeprowadzać analizę poszczególnych przypadków, niezbędną do określenia wprowadzających w błąd praktyk zabronionych na mocy prawa konsumenckiego UE” – podano wówczas i podliczono, że 4,5 mln euro wydano od 2017 roku właśnie na „ustanowienie wspólnej metodologii testowania produktów spożywczych”, a także „wydanie zestawu wytycznych, aby pomóc władzom krajowym w stosowaniu unijnych przepisów dotyczących konsumentów i żywności”.

Dyrektywa 2005/29/WE  o nieuczciwych praktykach handlowych została zmieniona 29 listopada 2019 r. dyrektywą (UE) 2019/2161, aby w szczególności odnieść się do praktyk marketingowych polegających na tym, że towary wprowadzane na rynek w tym samym lub podobnym opakowaniu różnią się znacznie pod względem składu lub właściwości. Nowy przepis umożliwia właściwym organom krajowym ocenę w poszczególnych przypadkach, czy takie praktyki są uczciwe. Jednocześnie dopuszcza się, że przedsiębiorcy mogą dostosowywać towary ze względu na uzasadnione i obiektywne czynniki, takie jak prawo krajowe lub dobrowolne strategie mające na celu poprawę dostępu do zdrowej i bogatej w składniki odżywcze żywności. Właściwe organy państw członkowskich mogą wymagać od przedsiębiorców wykazania zasadności takich czynników, a przedsiębiorcy powinni informować o nich konsumentów, na przykład za pośrednictwem swoich stron internetowych i działań reklamowych – przyjęto w zmienianej dyrektywie.

Praktykę handlową uznaje się za wprowadzającą w błąd, jeżeli w konkretnym przypadku, biorąc pod uwagę wszystkie jej cechy i okoliczności, powoduje ona lub może spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął. To wprowadzenie w błąd obejmuje też – po zmianie dyrektywy – „każdy rodzaj wprowadzenia towaru na rynek w jednym państwie członkowskim jako identycznego z towarem wprowadzonym na rynki w innych państwach członkowskich, w sytuacji gdy towar ten w sposób istotny różni się składem lub właściwościami, chyba że przemawiają za tym uzasadnione i obiektywne czynniki”.

Zmieniona dyrektywa określa też możliwość nakładania grzywien, a maksymalna wysokość tych grzywien musi stanowić co najmniej 4 % rocznego obrotu przedsiębiorcy w państwie członkowskim lub państwach członkowskich, których dotyczy dane naruszenie.

Dyrektywa dała państwom członkowskim czas  do 28 listopada 2021 r. na przyjęcie przepisów niezbędnych do wykonania dyrektywy, a od 28 maja 2022 roku państwa mają stosować te przepisy.

Europoseł Krzysztof Jurgiel uznał, że ta dyrektywa to jednak za mało, a Komisja obiecała więcej.

3 listopada 2020 roku napisał do KE: „Obowiązująca dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych (dyrektywa 2005/29/WE) nie odnosi się w sposób bezpośredni do zjawiska podwójnej jakości żywności, a wytyczne dotyczące jej stosowania stanowią wprost, iż <towary tej samej marki posiadające te same lub podobne opakowania mogą różnić się co do składu w zależności od miejsca produkcji i rynku docelowego, tzn. mogą się różnić w różnych państwach członkowskich>.

W swojej rezolucji <Lepsze egzekwowanie i modernizacja unijnych przepisów dotyczących ochrony konsumentów> (TA/2019/0399) z kwietnia 2019 r. Parlament wezwał Komisję do przeprowadzenia oceny przypadków towarów wprowadzanych na rynek jako identyczne, ale znacząco różniących się składem lub właściwościami, oraz w przypadku, gdy to stosowne - do uznania takiej praktyki handlowej za nieuczciwą w załączniku do dyrektywy 2005/29/WE.

W związku z tym: czy Komisja planuje dalsze zmiany w ustawodawstwie, by całkiem wyeliminować problem podwójnej jakości żywności i zagwarantować konsumentom ze wschodniej części Europy tę samą jakość żywności, którą cieszą się konsumenci z Europy Zachodniej?”

Odpowiedzi w imieniu Komisji Europejskiej udzielił 11 stycznia 2021r. komisarz Didier Reynders.

Przypomniał badania KE podsumowane 24 czerwca 2019 i zmienioną dyrektywę. „Nowy przepis dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych ma zastosowanie od dnia 28 maja 2022 r. Dopiero po dokonaniu oceny jego praktycznego stosowania do dnia 28 maja 2024 r., zgodnie z wymogami dyrektywy (UE) 2019/2161, Komisja będzie mogła ocenić, czy konieczne są dalsze działania ustawodawcze. Komisja realizuje również konkretne projekty ze środków Parlamentu Europejskiego w celu dalszego monitorowania rynku i budowania zdolności zainteresowanych stron w zakresie przeciwdziałania nieuczciwym praktykom.”

Jak z tego wynika – „zainteresowane strony” wciąż nie są „zdolne do przeciwdziałania nieuczciwym praktykom”…

 Cała odpowiedź w załączniku.