Realizowane na terenie całego kraju zobowiązania dotyczące Programu azotanowego mającego na celu zmniejszenia zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu wymagają od podmiotów, prowadzących produkcję rolną i działalność w ramach której są przechowywane odchody zwierzęce lub stosowane nawozy, stosowania odpowiednich procedur technologicznych i dokumentacyjnych.

Zakres tych działań podlega procedurom kontrolnym realizowanym przez instytucje do tego powołane: Inspekcję Ochrony Środowiska oraz Departament Baz Referencyjnych i Kontroli Terenowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Właśnie opublikowano wyniki tych kontroli za lata 2018 i 2019.

I tak, przeprowadzone w 2018 roku przez ARiMR „kontrole na miejscu” wykazały wystąpienie 688 naruszeń wymogów Programu azotanowego w 426 skontrowanych gospodarstwach. Największy odsetek naruszeń dotyczył spełnienia wymogu posiadania dokumentacji – opracowywania Planu nawożenia azotem lub wyliczenia maksymalnych dawek azotu w gospodarstwach, których to dotyczy, prowadzenia ewidencji zabiegów stosowania nawozów, map przechowywania obornika bezpośrednio na gruncie. Poza tym istotne uchybienia dotyczyły warunków przechowywania nawozów naturalnych oraz odpowiedniego dawkowania zawartego w nich azotu.

Ponadto przeprowadzone w 2019 roku kontrole w zakresie Wzajemnej zgodności również potwierdziły występowanie nieprawidłowości w realizacji Programu azotanowego w podobnych jak w poprzednim roku obszarach. W 802 skontrolowanych gospodarstwach stwierdzono aż 1753 niezgodności w zakresie wymogów z obszaru - Środowisko, zmiana klimatu, utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, z czego 1694 dotyczyło nieprzestrzegania wymagań zawartych w programie działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu.

Podobnie jak w pierwszym roku funkcjonowania Programu azotanowego najwięcej uchybień stwierdzonych podczas kontroli dotyczyło dokumentacji z realizacji wymogów nawożenia (955 naruszeń). Pozostałe 798 naruszeń dotyczy nieprawidłowości w przechowywaniu nawozów naturalnych i kiszonek oraz dawek azotu w stosowanych nawozach. Zauważalny jest wysoki odsetek uchybień w niektórych województwach: wielkopolskim i świętokrzyskim – podkreśla ARiMR.

Kontrole prowadzone przez Inspektorów Ochrony Środowiska w latach 2018 i 2019 również potwierdziły zaobserwowany przez Agencję stan realizacji wymogów Programu azotanowego w gospodarstwach rolnych. W 2018 roku WIOŚ skontrolował 684 podmioty, a naruszenia wymagań ochrony środowiska stwierdzono podczas 54 kontroli. Nieprawidłowości związane z działalnością rolniczą dotyczyły niewłaściwych warunków przechowywania nawozów naturalnych, przekraczania ilości stosowanego azotu w nawozach naturalnych azotu względem dopuszczalnej dawki 170 kg/ha oraz braku dokumentacji realizacji założeń Programu azotanowego.

W 2019 roku podczas kontroli 2592 gospodarstw rolnych przez Inspekcję Ochrony Środowiska stwierdzono już 648 uchybień w 434 podmiotach. Odsetek gospodarstw z uchybieniami stanowi zatem 16,74%. Głównie dotyczyły one niewłaściwego przechowywania nawozów naturalnych oraz braku dokumentacji nawożenia azotem.