To już kolejne wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie kół gospodyń wiejskich. Po raz pierwszy rzecznik kwestionował zgodność zmienianych przepisów dotyczących KGW na etapie prac sejmowych.

Teraz RPO wystąpił do ministra rolnictwa o zajęcie stanowiska w sprawie i ocenę zasadności podjęcia zmian legislacyjnych w ustawie o kołach gospodyń wiejskich w celu zapewnienia jej zgodności z Konstytucją RP oraz o wskazanie, czy podnoszone problemy były rozważane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na etapie tworzenia projektu ustawy o KGW.

A lista tych problemów jest długa – być może także dlatego, że projektu ustawy nie poddano konsultacjom społecznym.

Na pierwszym miejscu są zarzuty do przepisów, które przewidują, że na terenie jednej wsi może zostać utworzone jedno koło gospodyń wiejskich w rozumieniu nowej ustawy, a terenem działalności koła gospodyń wiejskich może być jedna bądź więcej wsi. Nie wszystkie zainteresowane podmioty, spełniające ustawowe kryteria, mogą więc założyć bądź zostać członkami KGW – zauważa RPO. Poza tym jednocześnie można być członkiem tylko jednego koła gospodyń wiejskich, a ustawodawca nie przewiduje takiego ograniczenia np. w przypadku stowarzyszeń czy związków zawodowych. W praktyce ograniczenie możliwości tworzenia KGW może prowadzić również do wymuszania członkostwa na osobach zaangażowanych w życie społeczności lokalnej, które nie będą mogły samodzielnie założyć KGW – wskazuje RPO.

Wątpliwości budzi też system rejestracji nowych kół: prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dokonuje, w drodze decyzji, wpisu koła gospodyń wiejskich do rejestru po stwierdzeniu, że statut koła jest zgodny z przepisami prawa i założyciele koła spełniają wymagania określone w ustawie. Ustawodawca nie wykazał celowości przyznania prezesowi ARiMR kompetencji wykonywanych co do zasady przez sąd rejestrowy, tymczasem istotne jest powierzenie prawa do kontroli legalności statutu wyspecjalizowanemu merytorycznie i, co istotne, niezależnemu organowi – wskazuje RPO.

Poza tym w ustawie o KGW nie przewidziano możliwości tworzenia KGW na terenach miast.

Dlatego RPO wystąpił do MRiRW o wyjaśnienia.

Przypomnijmy, że dotychczas działające KGW protestowały przeciwko wprowadzanym zmianom i zwróciły się nawet do prezydenta o niepodpisywanie ustawy.

Więcej: Nowe KGW niezgodne z Konstytucją i tradycją?

Całe wystąpienie RPO – w załączniku.