Wprowadzone 4 października 2014 r. zwolnienie podatkowe (punkt 120a do art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f.: "Wolne od podatku dochodowego jest wynagrodzenie otrzymane za ustanowienie służebności przesyłu w rozumieniu przepisów prawa cywilnego"), doprowadziło do kilkuletniego postępowania sądowego, w efekcie którego okazało się, że każda kwota otrzymana za ustanowienie służebności korzysta z tego zwolnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uwzględnił skargę rolnika i uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów  w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, należnego od kwot uzyskanych z tytułu wynagrodzenia i odszkodowania za ustanowienie służebności przesyłu. Sprawa trafiła jednak do NSA.  1 marca Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną ministra finansów od wyroku WSA w Bydgoszczy, w sprawie ze skargi rolnika na interpretację indywidualną.

Problem rozpatrywany przez NSA dotyczył pytania:

Czy w związku z wypłatą rolnikowi kwoty z tytułu ustanowienia służebności przesyłu na gruntach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z którego dochód jest opodatkowany podatkiem rolnym, określonej w umowie z inwestorem o ustanowienie służebności przesyłu jako wynagrodzenie oraz jako odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości, rolnik jest zobowiązany do zapłaty od ww. kwoty podatku dochodowego, czy też jest zwolniony z tego obowiązku?

Skarżąca w tej sprawie zawarła umowę o ustanowienie służebności przesyłu, na mocy której otrzymała dwie kwoty: jednorazowe wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu oraz odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości. Twierdziła, że cała kwota z tej umowy podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W interpretacji indywidualnej z 27 czerwca 2014 r. Minister Finansów uznał to stanowisko w części dotyczącej wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu za prawidłowe, natomiast w części dotyczącej odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości za nieprawidłowe. W konsekwencji odszkodowanie z tytułu obniżenia wartości nieruchomości stanowiło przychód z innych źródeł, podlegający opodatkowaniu według skali podatkowej i wykazaniu w zeznaniu podatkowym, składanym za rok podatkowy, w którym ten przychód otrzymano.

Skarżąca zarzucała tej interpretacji błędne ustalenia.

Rozpatrujący skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił interpretację indywidualną ministra finansów i orzekł, że „Jak wynika z przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanu faktycznego, przyznane Skarżącej odszkodowanie z tytułu obniżenia wartości nieruchomości w związku z lokalizacją linii elektroenergetycznej bezpośrednio związane jest z ustanowieniem służebności przesyłu. Bez wątpienia jest to więc odszkodowanie z tytułu ustanowienia tej służebności”. Zatem podatek się nie należał.

Od tego wyroku skargę złożył jednak minister finansów – nadal podnosił, że odszkodowanie powinno być opodatkowane.

I NSA nie zgodził się z tym – przytaczając w uzasadnieniu wyrok z 1 czerwca 2016 r., w którym NSA zakwestionował stanowisko organu interpretacyjnego, zgodnie z którym, odszkodowanie z tytułu obniżenia wartości nieruchomości stanowi świadczenie różne od odszkodowania z tytułu ustanowienia służebności przesyłu i w związku z tym nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 120) u.p.d.o.f.. Jak podano,  „użyty w art. 21 ust. 1 pkt 120) lit. a) u.p.d.o.f. ogólny zwrot legislacyjny nie pozwala przyjąć, że regulowana tym przepisem ulga podatkowa nie dotyczy świadczenia rekompensującego szkodę rzeczywistą. W efekcie nie znajduje uzasadnienia wyłączenie z zakresu ulgi podatkowej świadczeń odszkodowawczych z tytułu obniżenia wartości nieruchomości.”

Rozpatrując teraz ten problem NSA zgodził się z taką interpretacją. Skargę kasacyjną oddalono. Zwolnienie podatkowe stosuje się do przyznanego Skarżącej odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości – orzeczono.

Wyrok w załączniku.