W całej Polsce, coraz częściej uprawy rolnicze niszczy chronione prawem, żerujące dzikie ptactwo. Tradycyjne sposoby na odstraszanie nie działają, dlatego rolnicy od dłuższego czasu dopominają się o możliwość ubiegania się o odszkodowania za straty wyrządzone przez te zwierzęta. Niestety prawo nie przewiduje tego typu rekompensat.

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych zwracał się już maju br. do Ministerstwa Środowiska z apelem o wprowadzenie zmian do przepisów o ochronie przyrody, które umożliwiłyby rolnikom uzyskanie rekompensat za szkody wyrządzone w uprawach i stawach przez ptaki chronione.

Odpowiedź resortu w tej sprawie była jednoznaczna - nie ma takiej prawnej możliwości.

Tymczasem - jak oceniają rolnicy - szkody powodowane przez m.in. dzikie ptactwo, takie jak: żurawie, gęsi gęgawy, kormorany oraz łabędzie są coraz częstsze. Występują one szczególnie w miejscach, na których odpoczywają podczas sezonowych przelotów oraz w miejscach lęgowisk. Ponadto, szkody pojawiają się, kiedy ptaki zimują na terenach nadrzecznych, jeziornych, a żerują na polach okolicznych rolników.

Dlatego gospodarze nie ustają w walce o ochronę plonów przed dzikim ptactwem. Domagają się, aby Skarb Państwa - na podstawie specjalnego rozporządzenia - zaczął jednak ponosić odpowiedzialność za szkody wyrządzone w gospodarstwach rolnych przez żurawie, gęsi, kormorany i łabędzie, czyli te które obecnie podlegają ochronie gatunkowej.

W związku z licznymi skargami jakie wpływającą do Biura KRIR - a dotyczącymi właśnie niszczenia bądź uszkadzania upraw w znacznym stopniu przez ptaki chronione - 12 października 2020 r. Zarząd KRIR wystąpił do Ministra Klimatu i Środowiska z kolejnym wnioskiem: tym razem o podjęcie działań w celu zmiany przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55, z późn. zm.), jak również odpowiednich rozporządzeń wykonawczych. 

Zgodnie z art. 126 ust. 12 ustawy o ochronie przyrody, Rada Ministrów ma możliwość określić, w drodze rozporządzenia, inne niż wymienione w art. 126 ust. 1 gatunki ochrony zwierząt chronionych wyrządzających szkody, za które odpowiada Skarb Państwa, kierując się potrzebą utrzymania ochrony gatunkowej zwierząt zagrożonych wyginięciem i wyrządzających szkody w gospodarce człowieka.

Dlatego też Zarząd KRIR zawnioskował o wydanie rozporządzenia zgodnie powyższą delegacją ustawową i wskazanie, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone w gospodarstwach rolnych przez żurawie, gęsi, kormorany i łabędzie, podlegające ochronie gatunkowej.

Jednocześnie, KRIR zwróciła się o dokonanie zmian przepisów powszechnie obowiązujących, w tym § 9 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183, z późn. zm.), poprzez wskazanie, że w przypadku ww. gatunków zagrażających racjonalnej gospodarce rolnej, w tym rybackiej możliwa jest częściowa redukcja populacji tych gatunków. Redukcja taka mogłaby być wykonywana na podstawie zezwoleń i pod nadzorem odpowiednich organów ochrony przyrody.

- Prowadzenie działalności rolniczej wymaga współdziałania z przyrodą i niezaprzeczalnie jest od niej uzależnione. Jednocześnie, każdy rolnik stara się nie szkodzić naturze, a mimo wszystko nieustannie zmaga się często z różnego rodzaju ograniczeniami. Zmaga się nie tylko z chwastami, chorobami czy szkodnikami, lecz także coraz bardziej inwazyjnymi dzikimi zwierzętami i ptakami, które powodują olbrzymie straty dla gospodarstwa. Rolnik sam nie ma możliwości prawnych na ochronę własnych upraw na swoim polu przed dziką zwierzyną - podkreślają we wniosku przedstawiciele Izb Rolniczych.