Jak od lat, prof. Andrzej Czyżewski – tym razem jako prof. zw. Uniwersytetu Zielonogórskiego i prof. emeritus Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu – zaopiniował dla Senatu budżet na rolnictwo, przedstawiając „Opinię o ustawie budżetowej na 2019 r. w częściach dotyczących rolnictwa”.

Wydatki łączne z krajowego budżetu na rolnictwo, rozwój wsi i rynki rolne wraz z budżetami wojewodów oraz rezerwami celowymi i wydatkami zaplanowanymi w innych częściach budżetowych wyniosą 9.178,494 mln zł i będą realnie o 2,07% wyższe (prognozowana stopa inflacji 2,3%) niż w 2018 r. (W 2018 r. były one realnie niższe o 11,8% niż w 2017 r., a w 2016 r. niższe o 8,6% niż w 2015 r.). Stanowi to w 2019 r. 2,21% wydatków budżetu państwa bez KRUS, tj. taki sam udział jak w 2018 r.

Wydatki na KRUS w 2019 r. wyniosą 17.700,437 mln zł i będą realnie o 3,62% niższe niż w 2018 r. (z uwzględnieniem stopy inflacji). Udział wydatków budżetowych na KRUS w ogóle wydatków budżetowych państwa spada. W 2019 r. wyniesie 4,25%, w 2018 r. wynosił 4,52%, w 2017 r. 4,66%, podczas gdy w 1998 r. wyniósł 10,16%, a więc od tego czasu zmniejszył się o ponad 58%, przy czym w latach 2010-2019 spadek ten wynosił średniorocznie ponad 4,85% - podaje profesor.

Wydatki łączne zaplanowane w budżecie rolnym Polski wyniosą „47.467,463 mln zł, co oznacza, iż w 2019 r. będą one niższe realnie o 4,91% niż w 2018 r., a w 2018 r. były one 1,63% realnie niższe niż w 2017 r. (z uwzględnieniem stopy inflacji). Warto przypomnieć, iż w 2017 r. były one aż o 11,24% niższe niż w 2016 r., gdy wynosiły 53.760,038 mln zł. Tak więc udział wydatków z Budżetu Środków Europejskich w 2019 r. będzie wynosił 43,37% (wraz z pożyczkami BGK – środkami Unii Europejskiej) w budżecie rolnym Polski, podczas gdy w 2018 r. wynosił 45,16%, w 2017 r. 42,97%, zaś w 2016 r. 50,44%. W 2019 r., podobnie jak w 2018 i 2017 r., nie może więc być mowy o multiplikacji krajowego budżetu rolnego oraz Budżetu Środków Europejskich, co miało miejsce w 2016 r.”

Jak wskazuje profesor, udział w budżecie państwa budżetu rolnego bez KRUS będzie w 2019 r. o 0,31% niższy niż w 2017 r., a w okresie ostatnich 9 lat spadek ten wyniósł około 40% w porównaniu z 2010 r.

Zdaniem prof. Czyżewskiego, budżet rolny jest zbyt niski, jeśli uwzględnić wzrost PKB: „Budżet rolny od 9 lat sukcesywnie maleje w formule udziałowej względem PKB, co świadczy, iż sektor rolny nie korzysta proporcjonalnie z efektów wzrostu PKB w Polsce. Gdyby nie wsparcie finansowe (także malejące, o czym dalej) z Budżetu Środków Europejskich to jeszcze wyraźniej narastałyby dysproporcje sektorowe w podziale środków z krajowego dochodu. Po części można to przypisać dostosowaniom do warunków bieżących wywołanych potrzebą ograniczeń finansowych, w związku z bieżącymi wydatkami socjalnymi państwa, niemniej skala redukcji jest jednak zbyt duża i nieproporcjonalna, szczególnie, gdy wziąć pod uwagę sukcesywny wzrost poziomu PKB w ostatnich latach (w 2018 r. 3,8%, w 2017 r. ponad 4%).”

Profesor zauważył też:

Łączny budżet rolny Polski będzie w 2019 r. realnie o 4,91% (z uwzględnieniem inflacji 2,3%) niższy niż w 2018 r., w którym to był o 1,63% niższy niż w 2017 r. Od czterech lat (2016-2019) przeważają wydatki z budżetu krajowego, przy czym w 2019 r. ich udział będzie o 1,81% wyższy niż w 2018 r. (...)

Nową jakościowo sytuacją w 2019 r. jest to, iż wydatki krajowego budżetu rolnego nominalnie nieznacznie, ale rosną w stosunku do 2018 r. (o ok. 148,5 tys. zł), zaś BŚE spadają o 1.271,594 mln zł, realnie o blisko 5%. Od 2010 r. zdarzyło się to po raz pierwszy.”

Jak wyliczył profesor, „Można szacować, iż o ile na 1 zł wniesionej przez Polskę składki do budżetu ogólnego UE przypadnie w 2019 r. 3,29 zł ze środków przekazanych Polsce przez UE (w 2018 r. było to 3,30 zł), to z tego 0,96 zł (proporcjonalnie do 29,08% udziału sektora rolnego w środkach unijnych) przeznaczone będzie na cele i zadania budżetu rolnego w Polsce”, a „spadek poziomu korzyści z 1,41 zł do 0,96 zł w 2019 r. na przestrzeni ostatnich trzech lat w przeliczeniu na 1 zł składki Polski do budżetu UE, tj. o ok. 45 gr. mniej, czyli blisko o 1/3 (32%) należy uznać za duży, największy na przestrzeni ostatnich 10 lat”.

Senat przyjął budżet na 2019 rok bez poprawek 24 stycznia, teraz ustawa czeka na podpis prezydenta, który ma 7 dni na jej podpisanie - może to więc nastąpić lada moment.

Cała opinia prof. Andrzeja Czyżewskiego w załączniku.