PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Czy pasy kwietne pojawią się na stałe w krajobrazie rolniczym?

Czy pasy kwietne pojawią się na stałe w krajobrazie rolniczym?
Najnowsze badania naukowe dotyczące efektywności pasów kwietnych i zadrzewień śródpolnych wykazały, że wpłynęły one pozytywnie na ochronę roślin uprawnych przed szkodnikami o 16 proc., fot. Marcin Grabowski

Zgodnie z obecną propozycją MRiRW w nowym okresie finansowania stawka za założenie i utrzymanie pasa kwietnego może wynosić 4207 zł/ha. Jeśli uda się uzyskać takie dofinansowanie, to należy się spodziewać, że wielu rolników zdecyduje się na to rozwiązanie.



Pasy kwietne są ważnymi obszarami kompensacyjnymi i wartościowym elementem krajobrazu. Takie elementy zielonej infrastruktury są wykorzystywane w rolnictwie w celu ochrony różnorodności biologicznej, do wspierania populacji organizmów pożytecznych (wrogów naturalnych) i ważnych zapylaczy (np. pszczoły samotnice, trzmiele). Na temat pasów kwietnych i ich roli oraz przeznaczenia rozmawiamy z dr. Marcinem Grabowskim, konsultantem ds. środowiskowych w pasykwietne.pl.

„FARMER”: Skąd pomysł na wprowadzenie pasów kwietnych do krajobrazu rolniczego, jaka jest ich rola i przeznaczenie?

Marcin Grabowski: Sama natura podsunęła ten pomysł. Na obrzeżach pól uprawnych i lasów od zawsze tworzył się swoisty ekosystem, który zapewniał idealne warunki środowiskowe dla wielu dzikich gatunków roślin, np. trybuli leśnej, marchwi zwyczajnej, które stanowią „stołówkę” nie tylko dla owadów zapylających, lecz także dla wielu stawonogów będących wrogami naturalnymi szkodników roślin uprawnych i/lub cennymi gatunkami rzadkiej, chronionej entomofauny. Główną rolą pasów kwietnych w krajobrazie rolniczym jest zapewnianie pokarmu i schronienia dla pożytecznych grup stawonogów. Ponadto, co równie istotne, jako elementy zielonej infrastruktury mogą wpływać pozytywnie na wilgotność pola uprawnego czy działać jako filtr biologiczny przez oczyszczanie wód spływających do cieków z pierwiastków biogennych.

Jakie miejsce planuje się dla pasów kwietnych we Wspólnej Polityce Rolnej? Bez odpowiedniego dofinansowania trudno będzie przekonać rolników do ich wysiewu.

Obecnie trwają konsultacje trzeciej wersji projektu Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Z jednej strony są ważne, ponieważ umożliwiają wszystkim zainteresowanym stronom zgłaszanie uwag do programów, a z drugiej Polska jako kraj członkowski jest zobowiązana do przekazania tego planu do 1 stycznia 2022 r. W tym projekcie znajduje się interwencja pt.: „Wieloletnie pasy kwietne” poświęcona właśnie tej tematyce. Interwencja ma za zadanie wzbogacanie bioróżnorodności krajobrazu wiejskiego przez zakładanie wieloletnich pasów kwietnych. Mieszanki stosowane na wieloletnie pasy kwietne powinny składać się z co najmniej 10  rodzimych gatunków roślin zielnych (gatunki dziko rosnące i uprawne). Pas powinien być szeroki na 3-9 m i długi na co najmniej 50 m. Zobowiązanie przez rolnika będzie podejmowane na okres 5 lat. Dobrą informacją dla rolników zainteresowanych tym finansowaniem jest stawka płatności, która zgodnie z obecną propozycją MRiRW ma wynosić 4207 zł/ha pasa kwietnego.

Dodatkowym ważnym wymogiem będzie zakaz stosowania środków ochrony roślin, nawozów mineralnych i naturalnych na obszarze tego wysiewu. Natomiast obecnie nie są dostępne publicznie informacje dotyczące listy gatunków możliwych do stosowania, co jest kluczową informacją nie tylko ze względu na zróżnicowanie w panujących warunkach środowiskowych w różnych regionach Polski, ale również ze względu na dostępność i trudności w pozyskaniu nasion poszczególnych gatunków roślin. Ważną zasadą jest, że wybrane gatunki powinny zapewniać kwitnienie pasa przez jak najdłuższą część sezonu wegetacyjnego.

W takim razie jak powinny zostać dobrane komponenty do takich mieszanek?

Wybór odpowiednich gatunków do konkretnej mieszanki jest bardzo ważny. Gatunki zawarte w mieszance powinny spełniać szereg kryteriów. Najważniejszym jest dobór gatunków pod kątem panujących lokalnie warunków środowiskowych (typ gleby, żyzność, opady, dostępność wody). Kolejnym ważnym aspektem jest określenie funkcji, jaką mają spełniać gatunki będące w mieszance, np. wspomagające zapylanie roślin uprawnych i/lub biologiczną ochronę przed szkodnikami. Możemy znaleźć mieszanki przygotowane z myślą o glebach lżejszych, gdzie dominującymi gatunkami roślin kwitnących będą gatunki roślin typowe dla takich ekosystemów (np. żmijowiec zwyczajny, dziewanna pospolita), z naturalną tolerancją na susze. Niestety należy uważać na niektóre dostępne mieszanki na rynku, ponieważ mogą wydawać się ekonomicznie atrakcyjne, ale będą zawierać w swym składzie gatunki obce i zbyt duży udział gatunków traw oraz z rodziny bobowatych (np. wyka, koniczyna), których nasiona łatwiej pozyskać. Taki pas nie zawsze pełni swoją rolę. Ważnym, często pomijanym aspektem przy wyborze gatunków do mieszanki jest dobór takich, które będą znosić koszenie, co dodatkowo komplikuje sprawę.

Czy rolnik może sam skomponować taką mieszankę? Koszt gotowych produktów nie jest niski.

Tak, może pod warunkiem właściwej oceny wyżej wspomnianych kryteriów przy wyborze gatunków do mieszanki. Ponadto nawet przy korzystaniu ze wsparcia doradztwa rolniczego w tym zakresie rolnik sam musi zdecydować, jakie funkcje pełnione przez pas kwietny są dla niego najważniejsze dla danej uprawy.

Jak prowadzić taki pas kwietny, aby nie zdominowały go chwasty oraz aby sam nie stał się poważnym źródłem zachwaszczenia dla przylegających do niego upraw?

Zarówno ze względu na optymalne wschody pasa kwietnego, jak i po to, aby zminimalizować problem chwastów należy odpowiednio przygotować glebę, m.in. przez kilkukrotną płytką uprawę do momentu wysiewu po uprzedniej uprawie glebogryzarką lub kultywatorem. Taka praktyka w znaczącym stopniu ograniczy wschody chwastów z ich glebowego banku nasion. Oczywiście w mieszance nie mogą się znaleźć gatunki roślin będących chwastami, szczególnie na glebach lżejszych. W zależności od tego, czy będziemy uprawiać pas złożony z roślin jednorocznych czy wieloletnich, będziemy kosić raz lub więcej. Pasy kwietne jednoroczne kosimy na przełomie czerwca i lipca, natomiast wieloletnie – w momencie przekwitnięcia wszystkich gatunków kwitnących roślin, czyli na przełomie lipca i sierpnia. W kolejnych latach należy kosić pasy wieloletnie dwukrotnie: w I terminie – na przełomie czerwca i lipca i w II terminie – na przełomie sierpnia i września. Terminy są orientacyjne, ponieważ fenologia mieszanek może się znacząco różnić pomiędzy sezonami wegetacyjnymi. Zabieg koszenia ma m.in. za zadanie ograniczanie roślin niepożądanych, np. chwastów jednorocznych (m.in. chwastnicy jednostronnej, włośnicy zielonej), przed nadmierną ich ekspansją. Warto zaznaczyć, że kosimy pas na wysokości co najmniej 10-15 cm i w okresie, gdy nie występuje na polu okres suszy, ponieważ zamiast pomóc rozwinąć się roślinom i jednocześnie utrzymać pas, znacząco go osłabimy. Dobrą praktyką stosowaną w celu ograniczania problemów związanych z dostępnością wody jest koszenie np. połowy pasa, a następnie po upływie 2-3 tygodni drugiej połowy. Taką praktyką dodatkowo pozwalamy korzystać z zasobów pokarmowych pasa kwietnego pożytecznej entomofaunie.

Co na temat pasów kwietnych mówią badania naukowe?

Najnowsze badania naukowe dotyczące efektywności pasów kwietnych i zadrzewień śródpolnych wykazały, że wpłynęły one pozytywnie na ochronę roślin uprawnych przed szkodnikami o 16 proc. w stosunku do pól, przy których ich nie było. Badania wykazały, że wpływ pasów kwietnych na zapylanie roślin wzrasta znacząco wraz ze zróżnicowaniem gatunkowym i wiekiem roślin znajdujących się w pasie. W Polsce również były prowadzone badania dotyczące wpływu jednorocznych pasów kwietnych na różnorodność biologiczną, ochronę przed szkodnikami i plon w uprawie żyta. Badania wykazały pozytywny wpływ pasów na populacje wrogów naturalnych (m.in. pająków). Naukowcy podkreślają potrzebę dalszych badań nad wpływem pasów kwietnych na uprawy w celu lepszego poznania warunków i czynników mogących wpływać na sukces lub porażkę pasów kwietnych.

Dziękujemy za rozmowę.     



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (57)

  • Mat 2021-12-12 20:30:49
    Jakie bzdury wymyślają. Mogę się w to bawić ale mieszankę sam ustalam z takich gatunków jak np gorczyca rzotkiew oleista facelia. Na dużym polu można się w to bawić np 10 ha kukurydzy i pas 9 m mieszanki.
  • Jan 2021-12-08 12:47:37
    W WLKP wszystkie zadrzewinie wśródpolne zostały wycięte przez spółki wodne drewno sprzedane a rowy są coraz bardziej przyorywane aby tylko zyskać 0,5 m pola.Wśród tak zachłannych rolników ten pomysł na 100 % się nie przyjmie.
  • Countryexpert 2021-12-07 05:53:08
    Nie widzę problemu, jak mi oprysk na łubinie nie chwycił, to miałem w kawałku 5 h takich kwiatków, końcem czerwca dojrzałem do rozpoczęcia żniw talerzówką , wystarczyło zrobić kilka mijaków i pasy kwietne jak się patrzy, Z gminy nawet zadzwonili, myślałem że z wyrazami uznania za ekologię a oni że sąsiadom do talerza te latawce z ostów wpadają...........
  • REM 2021-12-06 12:57:03
    Dostałem mieszankę kwiatową traw na miedze, za oprysk,i i zostawiłem szerokie miedze, ale zaczęli mi się worywać z wszystkich stron, no to ostro odbiłem z orka w ich stronę i miedzy teraz nie ma prawie wcale. O czym tu się rozpisywać.
  • Krzysztof 2021-12-06 12:24:37
    Jak bez nawozów, środków ochrony ma zasiać mieszankę wieloletnią to bez roboty przez 5 lat z dopłat będę miał tyle co z pszenicy nie licząc kilku zabiegów i usługi kombajnem + wywózka zboża i czekanie na kasę. Dopłata przyjdzie i spokój - chętnie 20ha zasieję kwiatkami. Jeszcze pszczelarzowi miejsce odsprzedam :)
    • Roli 2021-12-06 12:51:21
      Najpierw naucz się czytaj jak mają wyglądać te pasy kwietne.
    • farmermf 2021-12-06 17:32:21
      Im więcej takich mądrych rolników, tym lepiej dla tych prawdziwych
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 18.207.161.67
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.