PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Czy uprawa bezorkowa jest receptą na erozję gleby?

Czy uprawa bezorkowa jest receptą na erozję gleby?
Do praktyk uprawy bezorkowej, wpływających na ograniczenie erozji wietrznej, zalicza się przede wszystkim utrzymywanie na powierzchni gleby okrywy z resztek roślinnych

Erozja – zjawisko widmo, o którym wiele się mówi, lecz w praktyce często umyka naszej uwadze. Gdy jednak mamy z nią do czynienia, bywa katastrofalna w skutkach i wymaga bezkompromisowych działań zapobiegawczych.



Niewesołą „inspiracją” do stworzenia tego tekstu stały się ekstremalne zdarzenia meteorologiczne z końca października br., kiedy to bardzo silne wiatry, lokalnie przeradzające się w wichury, zmroziły krew w żyłach mieszkańców Polski. W mediach społecznościowych pojawiały się liczne zdjęcia i nagrania dokumentujące burze piaskowe. Niektórzy określali obserwowane zjawiska mianem „polskiego Dust Bowl”. Choć amerykańska katastrofa ekologiczna z lat 30. ubiegłego wieku była zdecydowanie bardziej długotrwała i dramatyczna w skutkach, można było dostrzec pewne analogie.

Erozja – wróg pozornie niepozorny

Zagrożenie erozją wietrzną dotyczy ok. 30 proc. powierzchni Polski. Według danych Komisji Europejskiej z każdego hektara gruntów ornych na skutek erozji wietrznej ubywa rocznie ok. 0,53 t gleby. O szkodliwości tego zjawiska rozmawiamy z dr inż. Anetą Perzanowską ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. 

– W wyniku erozji wietrznej najintensywniej wywiewane są z pól najdrobniejsze i najlżejsze, a zarazem najcenniejsze składniki gleb – próchnica i drobna frakcja ilasta, a wraz z nimi składniki pokarmowe. Dodatkowo w trakcie silnych podmuchów wiatru grubsze cząstki mineralne toczone po polu i unoszone przez wiatr działają na napotkane na swej drodze rośliny niczym papier ścierny i mogą bezpośrednio je uszkadzać, zwłaszcza we wczesnych fazach ich rozwoju – tłumaczy specjalistka.

W tym miejscu warto także zwrócić uwagę na zjawisko określane mianem erozji uprawowej, czyli takiej, która jest bezpośrednim efektem działalności człowieka i wadliwej agrotechniki. Zagadnienie erozji uprawowej zwróciło uwagę badaczy stosunkowo niedawno, lecz szybko ustalono, że ma ona decydujący udział w ogólnym bilansie erozji gleb. Z tym zjawiskiem mamy do czynienia przede wszystkim w sytuacji przemieszczania gleby podczas zabiegów uprawowych na polach położonych na stokach. 

System uprawy roli a erozja wietrzna

Jak podkreśla nasza rozmówczyni, erozja wietrzna dotyczy głównie gleb przesuszonych i nieokrytych roślinami ani resztkami roślinnymi, czyli najczęściej takich, które uprawiane są w systemie płużnym. 

– Doprawiona po orce, wyrównana i „czysta” powierzchnia pola stwarza warunki dogodne do erozji wietrznej aż do momentu okrycia jej przez zwarty łan zasianych roślin. Zdecydowanie mniej podatne na erozję są gleby, na których jak najdłużej utrzymywana jest okrywa z żywych roślin lub ich resztek, a uprawa nie przesusza nadmiernie roli i nie niszczy jej struktury – mówi dr Perzanowska.

Do praktyk uprawy bezorkowej, wpływających na ograniczenie erozji wietrznej, zalicza się przede wszystkim utrzymywanie na powierzchni gleby okrywy z resztek roślinnych. Najbardziej odporne na zjawisko erozji wietrznej są pola w systemie no-till z uwagi na największą ilość mulczu, odpowiednio „zakotwiczonego” w glebie. W tym zakresie dobrze sprawdza się również uprawa pasowa.

– Spulchnienie roli tylko w pasach sprawia, że powierzchnia pola jest falista, tym sposobem tworząc przeszkody pochłaniające energię wiatru i osłabiające jego destrukcyjne działanie na powierzchnię gleby – podkreśla ekspertka.

Nasza rozmówczyni zaznacza jednocześnie, iż uprawa bezorkowa nie da gwarancji ochrony przed erozją wietrzną, jeżeli nie zapewni odpowiedniego przykrycia powierzchni resztkami roślin. Niezależnie od systemu uprawy w walce z erozją sprawdzi się uprawa międzyplonów, gdyż utrzymują podmuchy wiatru ponad powierzchnią gleby. Dzięki zacienianiu gleby ograniczają parowanie wody z jej powierzchni, a wilgotna gleba jest mniej narażona na erozję wietrzną.

– Na ograniczenie erozji wpływają wszelkie praktyki poprawiające trwałość struktury gleby, takie jak wapnowanie czy wprowadzanie do gleby materii organicznej w postaci słomy oraz nawozów organicznych i naturalnych – podsumowuje dr inż. Aneta Perzanowska.

Podatność gleb na erozję wietrzną zależy również od ich gatunku. Do najłatwiej ulegających erozji eolicznej zalicza się gleby pyłowe i piaskowe. By zapobiec utracie warstwy uprawnej na glebach piaszczystych, ilość mulczu pozostawionego na powierzchni pola powinna wynosić 50, a najlepiej 70 proc. W przypadku gleb gliniastych zaleca się pozostawienie przynajmniej 15 proc. materiału roślinnego.

Działanie wyrażone w liczbach

Opublikowane w zeszłym roku wyniki przeprowadzonych w Chinach badań (Yang i wsp. 2020) potwierdziły korzystny wpływ odstawienia pługa na ograniczenie erozji wietrznej. W roku 2017 nasilenie erozji na poletkach doświadczalnych w uprawie zerowej było o 55 proc. mniejsze niż na poletkach w uprawie konwencjonalnej, natomiast w roku 2018 o 46 proc. mniejsze. System no-till wpłynął także na zwiększenie udziału frakcji agregatów nieerodowalnych o ok. 45-55 proc. w stosunku do uprawy płużnej.

Inne chińskie eksperymenty dotyczące erozji wietrznej (Cong i wsp. 2016) skupiały się na porównaniu różnych wysokości ścierniska (0; 5,3; 18; 30,7; 36 cm) oraz różnych ilości mulczu (0; 658,8; 2250; 3841,2; 4500 kg). Najkorzystniej na ograniczenie erozji wietrznej, bo aż o 88,25 proc. w porównaniu do próby kontrolnej, wpłynął wariant z najwyższym ścierniskiem i największą ilością mulczu. Największe straty na drodze erozji wietrznej odnotowano na poletku, gdzie nie zastosowano mulczowania, a wysokość ścierniska wynosiła 18 cm. Wskazano również na korelację między nasileniem erozji a uzyskiwanymi plonami – im bardziej ograniczono niekorzystne zjawiska na danym poletku, tym wyższe plony uzyskano. 

Szacuje się, iż przez 15 lat od powszechnego wprowadzenia praktyk konserwującej uprawy roli w Stanach Zjednoczonych uchroniono od erozji miliard ton gleby i zaoszczędzono ok. 3,5 mld dolarów.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (8)

  • Robert 2022-01-04 06:19:01
    Pięć lat temu przestałem orać dziś widzę że była to najlepsza decyzja
  • Piotr 2021-12-31 20:16:07
    Od kiedy stosuje system uprawy bezorkowy pełny, skończyły się problemy z erozja wietrzną. Tym bardziej że w większości to dobry lekkie, szybko wysuszające się. Druga sprawa to brak zastoisk wodnych w okresie wiosennym i po intensywnych opadach deszczu. Więc coś w tym jest.
    • rolas 2021-12-31 20:24:40
      jak masz gleby lekkie, to skąd te zastoiny?
      • Piotr 2021-12-31 20:46:49
        Po orce bylo doprawienie gleby, potem siew. Jeden wielki pył, czasem poprzeczniaki zajeżdżone. Może ta woda nie stoi tam tygodniami, ale po sąsiedzku odrazu widać różnicę między orką a bezorką. O erozji wietrznej już nie wspomnę.
    • Buka 2022-01-03 11:24:13
      Też przeszedłem na bezorke. Jako jedyny u nas na wsi. Wszyscy śmieją się z wyglądu moich pól. A w zeszłym roku rzeczywiście było widać erozję wietrzna u wszystkich tylko nie u mnie. Nie sądziłem że może być tak ogromna różnica podczas silnych wiatrów.
  • bezorkowiec 2021-12-31 15:23:54
    W zielonym ładzie dla tych co ni nie orają będą wyższe dopłaty a dla tych co orają mniejsze to tylko patrzeć jak pługi będą lądować na skupach złomu.
    • Tomasz 2022-01-01 16:08:18
      Tylko patrzeć jak wyjdziemy z tego Eurokołchozu gdzie co chwila wymyślają różnego rodzaju zakazy, nakazy i ograniczenia. Z pewnością duża część zrezygnuje z dopłat i będą dalej orać bo orka to wyższy plon i mniejsza ilo#ć ŚOR.
      • Piotr 2022-01-01 16:46:18
        Jak bym miał lepsza ziemię i opadów więcej zapewne pług do dziś by dalej funkcjonował. Z dopłatami racja, bo śmieszne pieniądze dają w porównaniu do wymogów i głupot do których nas zmuszają.

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.80.249.22
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.