PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Groch ozimy – czy to możliwe?

Groch ozimy  – czy to możliwe? W ostatnich latach nastąpił przełom w hodowli grochu. Pojawiła się forma ozima

Autor:

Dodano:

Tagi:

W sprzedaży pojawił się kwalifikowany materiał siewny ozimej odmiany pastewnej. Czy zdobędzie popularność? Na to pytanie trudno dzisiaj jeszcze odpowiedzieć twierdząco.



W ostatnich latach nastąpił przełom w hodowli grochu. Pojawiła się forma ozima. Jest ona stosunkowo popularna w Czechach, gdzie testuje i rejestruje się tego typu odmiany. Ozime formy grochu są wykorzystywane do uprawy także we Francji, Niemczech, Bułgarii i Włoszech, jak również w USA. W Polsce problematyką agrotechniki ozimych form tego gatunku zajmuje się zaledwie kilka osób, w tym prof. Janusz Prusiński z Katedry Agrotechnologii Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy. Poprosiliśmy go o rozmowę na ten temat.

„Farmer”: Skąd idea wyhodowania formy ozimej grochu?

Prof. Janusz Prusiński: Odmiany ozime to zwyczajnie odmiany jare wysiewane późną jesienią – dotyczy to grochu siewnego i grochu pastewnego (peluszki). Proponowane w naszym kraju przez hodowców europejskich odmiany obu from grochu są wyselekcjonowane przede wszystkim pod względem możliwości przezimowania w danym regionie. Wybranie odmiany o sprawdzonej odporności roślin na niską temperaturę w okresie spoczynku zimowego oraz odpowiedniego terminu siewu pozwala na bardziej efektywne wykorzystanie wody pozimowej i uzyskanie wyższego plonu nasion niż w przypadku tych samych odmian wysiewanych wczesną wiosną. Wszystkie testowane w Stacji Badawczej Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy odmiany grochu siewnego i pastewnego wysiewane wczesną wiosną jako kontrola dla odmian zimujących rozwijały się tak, jak typowe formy jare.

W swojej pracy spotkałem tylko odmianę łubinu białego o nazwie Orus, która dość dobrze zimowała i plonowała, ale wysiana wiosną znacząco przedłużała okres rozwoju generatywnego do połowy sierpnia i dojrzewała po desykacji dopiero w połowie listopada. Taka reakcja jest typowa dla np. zbóż ozimych wysianych przez pomyłkę wczesną wiosną. Testowane w ostatnich 4 latach i we wcześniejszych badaniach w ramach programu MRiRW tzw. ozime odmiany grochu rozwijały się na wiosnę tak samo, jak odmiany jare – te czasami tylko nieco później dojrzewały.

Wielu autorów twierdzi, że uprawa grochu zimującego w Europie Środkowej może być dobrą strategią dla zwiększania produktywności roślin strączkowych, a tym samym europejskiej produkcji białka paszowego. Od wielu lat obserwuje się zmiany klimatyczne, które zwracają coraz większą uwagę na siew ozimy tradycyjnie wiosennych upraw. Hodowla odmian ozimych/zimujących wymaga połączenia przede wszystkim tolerancji roślin na zamarzanie oraz wysokiej produktywności i jakości nasion. Z powodu zmian klimatycznych i występowania ekstremalnych warunków pogodowych plonowanie upraw jarych może być w przyszłości bardziej zmienne i zawodne niż form ozimych, które dzięki dłuższemu okresowi wegetacji mają większą szansę na regenerację po zimie i intensywny wzrost na wiosnę dzięki zasobom wody pozimowej.

Jakie przesłanki przemawiają za możliwością uzyskania formy ozimej? Jakniskie temperatury jest w stanie wytrzymać ta roślina? Czy minimalna temperatura przeżycia zmienia się wraz z fazami wzrostu?

Zimotrwałość jest warunkowana zdolnością roślin wysiewanych jesienią do przetrwania w okresie zimowym niekorzystnych warunków, takich jak niska temperatura, długotrwałe zaleganie grubej warstwy śniegu czy też pokrycie lodem roztopionego śniegu. Takie czynniki mogą prowadzić do wyginięcia roślin z powodu wymarznięcia, braku tlenu czy wysuszenia i odwodnienia roślin w wyniku tworzenia się lodu w komórkach i przestrzeniach międzykomórkowych. Oprócz tego wahania temperatury powodują zaburzenia w gospodarce wodnej roślin.

Z obserwacji ścisłych doświadczeń polowych wynika, że najbardziej bezpiecznym terminem siewu grochu siewnego czy pastewnego jest przełom października i listopada – rośliny przed zakończeniem jesiennej wegetacji osiągną wysokość 4-6 cm ze stożkiem wzrostu, z nierozłożonymi zawiązkami liści i pąków bocznych, okrytym ochronną czapeczką (rys. 1). Zimowanie roślin w takiej fazie rozwojowej, zwłaszcza pod kilkucentymetrową warstwą śniegu, znacząco zmniejsza niebezpieczeństwo wymarznięcia roślin lub znacznego przerzedzenia łanu na wiosnę. W badaniach z 14 odmianami grochu obu form, m.in. z Europy, USA i Turcji, przezimowanie było bardzo różne w sezonie 2018/2019 (tab. 1), nieco wyższe średnie plony badanych odmian uzyskano z siewu wiosennego niż z optymalnego III terminu.

W zależności od szerokości geograficznej i przebiegu temperatur w okresie późnojesienno-zimowym i wczesnowiosennym maksymalne spadki temperatury powietrza, w których groch siewny może kontynuować na wiosnę wzrost i rozwój roślin, wynoszą od -7 oC do -10oC, ale przy okrywie śnieżnej w okresie mrozów nawet od -10 oC do -16oC, co jednak w tym ostatnim przypadku najczęściej nie zapewnia wystarczającej obsady roślin na wiosnę. Należy zatem pamiętać, że im silniejszy jest wzrost roślin jesienią, tym większe ryzyko wymarznięcia roślin.

Czy hodowla formy ozimej sprowadza się tylko do wychładzania siewek w celu uzyskania pojedynków o wyższej odporności na niską temperaturę, a następnie krzyżowaniu ich i dalszej selekcji, czy też wykorzystywane jest może krzyżowanie międzygatunkowe?

Programy hodowli zimujących odmian grochu siewnego i pastewnego skupiają się przede wszystkim na odporności roślin na krytyczne warunki termiczne w okresie zimowania i na wiosnę następnego roku. Wyniki badań wskazują, że w zimujących odmianach grochu jest opóźniona inicjacja kwitnienia aż do osiągnięcia dłuższego dnia wiosną w następnym roku, tj. do korzystniejszych warunków termicznych. Dzięki temu oprócz szybszego rozwoju systemu korzeniowego groch zimujący inicjuje zawiązki kwiatowe wystarczająco późno, żeby uniknąć przymrozków wiosennych, ale jednocześnie zakwita wystarczająco wcześnie, uciekając przed wiosenną suszą. Siew grochu jesienią pozwala zatem na wydłużenie okresu od kiełkowania do kwitnienia, co skutkuje wyższym plonem biomasy, zwiększoną liczbą nasion z rośliny, a przede wszystkim wcześniejszym zejściem z pola, co ma szczególne znaczenie dla rolników uprawiających po grochu np. rzepak ozimy.

Jaki jest aktualny stan hodowli grochu ozimego? Jesteśmy stosunkowo blisko uzyskania odmian komercyjnych, czy też wciąż pozostaje to w dalekiej perspektywie? Czego brakuje bądź inaczej, co jest najbliższym celem badawczym, którego rozwiązanie przyspieszyłoby dalszą hodowlę?

W wielu krajach europejskich, m.in. we Włoszech, Francji, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Hiszpanii, Rumunii, Serbii, Turcji oraz USA ozime/zimujące formy nie tylko grochu siewnego, lecz także bobiku i łubinu białego są przedmiotem ciągłych badań, w tym głównie dotyczących wykorzystania do uprawy komercyjnej odmian jarych do siewu przedzimowego. Większość z nich jest zarejestrowana we Wspólnotowym Katalogu Odmian Roślin Rolniczych.

Dziękujemy za rozmowę.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (5)

  • Szopen 2020-10-12 17:29:13
    W tym roku plon 2 T/ja a jary 3,5 T. Kwitł pięknie ale plon cienki. Do tego trudny w koszeniu bo bardzo leży.
    • Krzychu 2020-10-13 09:39:55
      U mnie dał 4,2 t/ha (kuj-pom). Całkiem spoko.
  • Mariusz 2020-10-11 18:44:12
    Siałem kilka lat odmianę james rewelacji nie było woj. Lubelskie
    • Maniek 2020-10-11 21:46:20
      Jak z zimowaniem ? Często przesiewaleś ?
  • Robert 2020-10-11 10:56:20
    Do pierwszego mrozu bardzo atrakcyjna uprawa

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.219.31.204
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
GŁÓWNY PARTNER SERWISUpartner serwisu

PARTNER SERWISU
  • partner serwisu

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.