Raport mówi o pięciu nowych zagrożeniach, zwłaszcza w uprawach ogrodniczych.

Pierwszym zagrożeniem zaobserwowanym przez naukowców jest odłowienie popilii japońskiej (Popillia japonica Newman) na pułapkę feromonową w Holandii.

- W raporcie nt. nowych zagrożeń fitosanitarnych dla Polski nr 1 podano informację nt. rozmieszczenia geograficznego i żywicieli popili japońskiej. Szkodnik jest polifagiem żerującym na ok. 300 gatunkach roślin zielnych i zdrewniałych, wliczając w to drzewa i krzewy leśne, owocowe i ozdobne. W krajach Unii Europejskiej agrofag ten podlega obowiązkowi zwalczania. Gatunek ten występuje w Azji (Daleki Wschód) i Ameryce Północnej (Kanada, USA). W Europie notuje się go na Azorach, we Włoszech (Ticino Valley Natural Park), a w 2017 r. chrząszcze tego gatunku odłowiono na pułapkę feromonową w Szwajcarii, kilka kilometrów od stanowiska jego występowania we Włoszech – podał Instytut.


We wrześniu 2018 r. na jedną spośród 14 pułapek feromonowych, służących do monitorowania występowania popilii japońskiej w obrębie lotniska Amsterdam-Schiphol w Holandii, został odłowiony chrząszcz, którego zidentyfikowano do gatunku P. japonica. Pułapka ta była wystawiona w pobliżu terminalu cargo lotniska, gdzie odbywa się wyładunek, przeładunek i magazynowanie towarów przewożonych drogą lotniczą. Przypuszcza się, że chrząszcz ten podchodzi spoza Holandii i został przeniesiony drogą lotniczą z jednego z krajów, gdzie on występuje. W 2019 r. monitoring występowania P. japonica został zintensyfikowany, dlatego w promieniu 1 km od miejsca odłowienia chrząszcza rozmieszczono kolejne pułapki feromonowe.

Po drugie wykryto pierwsze osobniki Bactrocera dorsalis (Hendel) we Włoszech i odłowiono ten gatunek w Austrii. Bactrocera doralis jest muchówką z rodziny nasionnicowatych (Tephritidae), która w krajach Unii Europejskiej podlega obowiązkowi zwalczania. Gatunek ten występuje w strefie klimatu tropikalnego i subtropikalnego w Afryce, Azji i na wyspach Oceanii. Jest polifagiem, który poraża różne drzewa owocowe, z zwłaszcza bananowca (Musa x paradisiaca), brzoskwinię zwyczajną (Prunus persica), cytrusy (Citrus spp.), mango indyjskie (Mangifera indica) i melonowca właściwego (Carica papaya Linnaeus). Żywicielami porażanymi w mniejszym stopniu są: grusza pospolita (Pyrus communis), jabłoń domowa (Malus domestica) i śliwa domowa (Prunus domestica). Do roślin żywicielskich zalicza się też warzywa psiankowate: oberżynę (Solanum melongena), paprykę (Capsicum spp.) i pomidory (Solanum lycopersicum). Larwy szkodnika rozwijają się w miąższu owoców roślin żywicielskich doprowadzając do jego uszkodzenia, a w konsekwencji do szybkiego psucia się owoców.

W Polsce w przypadku przeniknięcia B. dorsalis na importowanych owocach istnieje prawdopodobieństwo jego rozwoju na drzewach owocowych (jabłonie, grusze, śliwy, brzoskwinie), oraz na warzywach psiankowatych. Przezimowanie szkodnika w gruncie w warunkach Polski jest mało prawdopodobne. Również organizacja ochrony roślin Austrii stoi na stanowisku, że warunki klimatyczne w Austrii uniemożliwiają zadomowienie się szkodnika. Natomiast, w przypadku znalezienia odpowiedniego żywiciela w uprawach pod osłonami rozwój B. dorsalis prawdopodobnie mógłby mieć miejsce bez większych przeszkód.

Po trzecie podjęto działania zapobiegające zagrożeniu przenikania organizmów szkodliwych wraz z drewnianym materiałem opakowaniowym (DMO), towarzyszącym amunicji przewożonej do baz wojskowych ze Stanów Zjednoczonych do Europy. Ze Stanów Zjednoczonych do krajów Unii Europejskiej, wraz z transportami wojskowymi dostarczana jest m.in. amunicja, która często przewożona jest z użyciem drewnianego materiału opakowaniowego, takiego jak skrzynie, palety itp. Sprowadzanie amunicji, której towarzyszy DMO możliwe jest tylko przez wyznaczone porty na terenie Unii Europejskiej i nie ma wśród nich portów polskich.

Po czwarte zaobserwowano Crisicoccus pini (Hendel) nowe zagrożenie dla sosen w Europie. Crisicoccus pini (Kuwana) jest owadem - czerwcem mączystym (Hemiptera: Coccidae). Jego żywicielami są drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae): sosna Coultera (Pinus coulteri), sosna gęstokwiatowa (P.densiflora), P.halepensis, sosna koreańska (P.koraiensis), sosna Massona (P.massoniana), sosna czarna (P.nigra), sosna drobnokwiatowa (P.parviflora), sosna nadmorska (P.pinaster), sosna pinia (P. pinea,) sosna kalifornijska (P.radiata), P.tabuliformis i sosna Thunberga (P.thunbergii). Wśród żywicieli wymienia się też jodłę (Abies sp.), lecz wymaga to potwierdzenia. W krajach Unii Europejskiej gatunek ten nie podlega obowiązkowi zwalczania, lecz w 2019 r. został on umieszczony na Liście Alertowej EPPO.

W Europie C.pini może stwarzać zagrożenie dla sosen zarówno rosnących w drzewostanach jak i gatunków ozdobnych uprawianych w arboretach, parkach, itp., wliczając w to drzewka bonsai uprawiane przykładowo w ogrodach japońskich. Szczególnie zagrożone przez szkodnika wydają się być obszary na południu kontynentu. Na chwilę obecną trudno ocenić, czy gatunek ten byłby w stanie przezimować na roślinach w gruncie na terytorium Polski.

I wreszcie po piąte - pojawienie się Tomato brown rugose fruit virus we Włoszech i Niemczech zagrożeniem dla szklarniowych upraw pomidora i papryki w Europie. Tomato brown rugose fruit virus (Tobamovirus, ToBRFV) rozwija się na pomidorze (Solanum lycopersicum) i papryce (Capsicum spp.). Podczas badań naukowych stwierdzono możliwość rozwoju patogena na tytoniu (Nicotiana spp.) i niektórych chwastach psiankowatych. W krajach Unii Europejskiej gatunek ten nie podlega obowiązkowi zwalczania, lecz w 2019 r. został on umieszczony na Liście Alertowej EPPO.

Express PRA przeprowadzone przez Julius Kűhn Institut, Niemcy (JKI, 2019) wskazało, że Tomato brown rugose fruit virus stwarza duże zagrożenie dla upraw pomidora i papryki w krajach Unii Europejskiej. W przypadku przeniknięcia do Polski, wirus ten z dużym prawdopodobieństwem byłby w stanie rozwijać się w uprawach szklarniowych tych roślin.

Źródło: PIORiN