Byliny kłujące opatrzone są w system obronny w postaci kolców na liściach, kłujących podsadek pod kwiatami czy koszyczkami kwiatów posiadających sztywne i ostre działki. Wyglądają bardzo egzotycznie i w różnych starożytnych kulturach ich podobizny zdobiły elementy architektury czy dzieła sztuki. Od rodzaju takich ornamentów ozdobnych pochodzi nazwa botaniczna rośliny zwanej akant (Acanthus).

Rośliny kłujące można zaliczyć do tzw. suchorośli, które wykazują wysoką odporność są na suszę i upały, a ich kwiaty zachowują trwałość prze długi czas. Nie mają dużych wymagań, a zbytnia dbałość w postaci nawożenia i częstego podlewania jest dla nich niekorzystna. Zatem takie byliny ozdobne powinny rosnąć w miejscach suchych, w glebie piaszczystej i koniecznie na stanowisku słonecznym. Najładniej prezentują się posadzone w grupie, np. w ogrodzie żwirowym lub na skalniakach.

Najbardziej popularną byliną z tej grupy jest przegorzan pospolity (Echinops ritro) (Fot. 2). Roślina dorasta do 1 m wysokości. Ozdobą są kuliste, kłujące koszyczki kwiatowe (2-4 cm śr.) o stalowoniebieskiej barwie. Liście są pierzastodzielne, od spodu srebrzyste i posiadają kłujące szczecinki. Kwiatostany idealnie nadają się do suszenia. Rośliny bardzo ładnie prezentują się osadzone w grupie lub w kompozycji z innymi waszymi roślinami. Kwitnie od lipca do września.

Mikołajki (Eryngium) to chyba najbardziej znane rośliny kłujące (Fot. 3). Podobnie jak poprzedni gatunek wytwarzają kuliste lub owalne kłujące kwiatostany dodatkowo opatrzone w ostre, spiczaste lub piłkowane, niebieskie podsadki. Kwiatostany i łodyga (dł. 50 - 100 cm) mają połyskliwy, niebieskawy odcień. Mikołajki często są stosowane do kompozycji bukieciarskich. Najbardziej popularne gatunki spotykane w uprawie to: mikołajek nadmorski (E. maritimum), m. płaskolistny (E. planum), m. alpejski (E. alpinum).

Akant (Acanthus) jest bardzo dekoracyjną o egzotycznym wyglądzie byliną (Fot. 4). Dorasta do 50-100 cm wysokości. Ozdobą byliny są duże, pierzaste i lśniące liście, niekiedy kłujące. Rośliny często były motywem wykorzystywanym w starożytnej ornamentyce. Akanty kwitną na przełomie lipca i sierpnia. Na długim pędzie wytwarzają biało-różowe lub fioletowe osadzone są w kątach kolczastych przykwiatków kwiaty. W uprawie spotykanych jest kilka gatunków m.in. akant długolistny (A. longifolius), a. kłujący (A. spinosus) oraz a. miękki (A. mollis).

Egzotyczną rośliną, która pochodzi z zimniejszych górskich rejonów Afryki jest Berkheya purpurea (Fot. 1). Bylina z powodzeniem może być uprawiana w naszym klimacie. U podstawy wytwarza rozetę liści, które są obramowane kolczastymi ząbkami. Latem pojawiają się metrowe pędy kwiatostanowe zakończone koszyczkami kwiatów z kolczastymi podsadkami. Osiągają one średnicę 8 cm i posiadają bladoróżową barwę płatków i niebiesko-szary środek.

Bardzo kłującą rośliną jest ostropest plamisty (Silybum marianum) (Fot. 5). Uprawiany jest ze względu na swoje właściwości lecznicze, ale również ze względu na ozdobne liście. Tworzą one dużą rozetę silnie powcinanych i są ozdobione w jasne marmurkowe wzory. Roślina dorasta do 1.5 m wysokości i należy do najbardziej kłujących. Najładniej prezentuje się posadzona na eksponowanym miejscu wśród grysu lub kamieni, z dala od najczęściej uczęszczanych miejsc. Kwitnie na przełomie lata wytwarzając koszyczki kwiatów (śr. 5 cm) koloru fioletowego, które bardzo przypominają kwiatostany ostu. W ogrodzie zaleca się jednak wycinać pędy, ponieważ liście wtedy bledną, obsychają i tracą na urodzie.

Do ogrodu skalnego, żwirowego oraz na płyty chodzikowe polecany jest acantolimon błoniasty (Acatholimon glumaceum). Jest to niska (10 cm wysokości) bylina, która tworzy poduszki złożone ze sztywnych, cienkich i spiczastych liści. Wiosną pojawiają się na krótkich łodygach liczne ciemnoróżowe kwiaty. Roślina idealnie nadaje się do posadzenia między płytami chodnikowymi.

Inną rośliną polecaną na skalniaki jest dziewięćsił (Carlina) (Fot. 6). Jest to niska bylina, która dorasta maksymalnie do 10 cm wysokości. Tworzy przy ziemi rozetę ostro zakończonych, pierzasto podzielnych liści. Kwiatostan osiąga średnicę nawet 10 cm i pojawia się na krótkiej łodydze. Jest barwy srebrzystej i również opatrzony kłującymi, długimi działkami kielicha. Kwiaty bardzo często wykorzystywane są do suchych bukietów. W uprawie spotykamy: dziewięćsił bezłodygowy (C. acaulis), dz. akantolistny (C. acanthifolia).

W ogrodzie wodnym również można spotkać rośliny o kłujących nasiennikach. Są to dwa gatunki trawy: turzyca Graya (Carex grayi) (Fot. 7) oraz jeżogłówka gałęzista (Sparganium erectum) (Fot. 8). Obydwie trawy rosną w strefie bagnistej lub przybrzeżnej oczka wodnego. Dekoracyjne są twarde i kłujące zielone nasienniki. Kwiatostany traw nadają się do suchych kompozycji bukietowych.