PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Wartość lucerny

Prawidłowa uprawa i zbiór pozwalają na 2-3-letnie użytkowanie lucernika i 3-4-letnie użytkowanie mieszanek lucerny z trawami. Oprócz tradycyjnego użytkowania kośnego możliwe jest również wykorzystanie lucerny i jej mieszanek z trawami jako pastwiska, co w naszym kraju jest jeszcze mało znane - pisze dr Eliza Gaweł z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach.



W roku zasiewu lucerny i jej mieszanek z trawami, upra¬wianych bez rośliny ochronnej, zielonkę podkasza się dwukrotnie przy wysokości roślin 20-30 cm, w celu zlikwidowania zachwaszczenia. Jeżeli zasiano je jako wsiewkę w owies, to zbiór przypada w fazie dojrzałości mlecznej ziarna, a zielonkę się zakisza. Odrastające rośliny lucerny lub mieszanek, tzw. ścierniankę, kosi się w końcu września. Jeżeli natomiast lucernę wsiewano w jęczmień uprawiany na ziarno, to odrost wsiewki jest zazwyczaj bardzo mały, a zbiór zielonki nieopłacalny. Ściernianki nie powinno się wypasać z powodu dużej wrażliwości młodych roślin lucerny na udeptywanie i przygryzanie.

Pielęgnowanie zasiewów
W latach pełnego użytkowania lucerny pielęgnowanie zasiewów ogranicza się do nawożenia i zbioru pokosów. Lucernę nawozi się pogłównie fosforem i potasem w ilościach uzależnionych od kompleksu glebowego oraz zawartości przyswajalnych form tych składników w glebie. Przy uprawie lucerny w siewie czystym nawożenie fosforowe waha się od 82 do 89 kg czystego składnika na hektar, a potasowe - od 133 do 143 kg na hektar. Mieszanki lucerny z trawami wymagają wyższych dawek nawozowych na hektar: 105 kg fosforu na wszystkich glebach i od 150 do 180 kg potasu, zależnie od kompleksu glebowego.

W pogłównym nawożeniu mieszanek lucerny z trawami stosuje się fosfor i potas, a także azot, którego dawki zależą od gatunku trawy w mieszance i roku użytkowania. W pierwszym roku w łanie mieszanek przeważa lucerna, dlatego zaleca się niższe dawki azotu, na przykład 120 kg na hektar. Zwiększenie udziału traw w mieszance w dalszych latach jej użytkowania wymaga zwiększenia rocznej dawki nawożenia azotowego do 150, a nawet 180 kg N na hektar. Zasiewy te mogą być nawożone obornikiem, kompostem lub obornikiem kompostowanym, co zwiększa plony, trwałość oraz poprawia wiązanie azotu atmosferycznego przez lucernę. Poziom nawożenia azotowego zależy od gatunku trawy w mieszance oraz od ilościowego udziału komponentów i waha się od 120 do 180 kg N na hektar w ciągu roku. Roczne dawki azotu dzieli się na części: 40 proc. daje się wczesną wiosną, w czasie ruszenia wegetacji, a następnie po 30 proc. po zbiorze pierwszego i drugiego pokosu.

Wartość paszy
Lucerna w siewie czystym i jej mieszanki z trawami są przeważnie koszone 3-4 razy w czasie wegetacji. Częste koszenie i intensywne użytkowanie pastwiskowe powodują z reguły zmniejszenie plonu i skrócenie okresu użytkowania plantacji. Jakość paszy i jej strawność zależą nie tylko od terminu zbioru, lecz również od gatunku trawy i udziału komponentów w mieszance. Takie gatunki traw, jak tymotka łąkowa, stokłosa spłaszczona i rajgras wyniosły są mniej konkurencyjne i ich rytm rozwojowy jest dostosowany do rozwoju lucerny, dlatego pozwalają na uzyskiwanie zwartej runi mieszanek ze znacznym udziałem lucerny. Kupkówka pospolita w większym stopniu eliminuje lucernę z łanu mieszanek. Wysoki współczynnik strawności cechuje kostrzewę łąkową i tymotkę ląkową. Festulolium zaś zawiera dużo cukrów, korzystnie wpływających na smakowitość paszy i jej dobre zakiszanie.

Najwięcej białka dobrej jakości, soli mineralnych i witamin jest w młodych roślinach lucerny przed lub w fazie początku pąkowania. W tym okresie największa jest także strawność substancji organicznej i wysoka wartość energetyczna i białkowa. W późniejszych fazach rozwojowych zwiększa się stopniowo zawartość włókna w zielonce, a zmniejsza się zawartość białka. W fazie pełni kwitnienia następuje drewnienie łodyg i gwałtownie spada zawartość białka. Po wytworzeniu nasion lucerna nie nadaje się praktycznie do żywienia zwierząt. Podobne zmiany wartości pokarmowej paszy zachodzą w łanie mieszanek lucerny z trawami.
Liczba pokosów
Lucernę można kosić 3 razy lub użytkować ją bardziej intensywnie, wykonując 4-5 pokosów. Przy użytkowaniu 3-kośnym zielonkę kosi się wiosną, gdy rośliny osiągną wysokość około 40 cm, a kolejne pokosy wykonuje się po upływie 45 dni. Pozwala to na uzyskanie wysokich plonów, przy mniejszej wartości pokarmowej zielonki. Koszenie lucerny co 35 dni umożliwia uzyskanie plonu średniej wielkości i jakości z 4 pokosów na zielonkę, kiszonkę i siano. Koszenie odrostu wiosennego w połowie maja, a następnych pokosów po 25 dniach odrastania umożliwia zbiór 5 pokosów w sezonie wegetacyjnym. Zebraną zielonkę przeznacza się wtedy najczęściej na wysokiej jakości susz. Zielonka lucerny, zwłaszcza zbierana we wczesnych fazach rozwojowych, jest bogatym źródłem karotenu - prowitaminy A, kwasu pantotenowego i witaminy PP.

Mieszanki lucerny w trawami można kosić 3-5 razy w roku. Przy użytkowaniu 3-kośnym pierwszy pokos zbiera się w fazie kłoszenia traw i pąkowania lucerny, a następne pokosy wykonuje się po 45 dniach. Zielonka ma wtedy stosunkowo dobrą wartość pokarmową. Koszenie mieszanek w odstępach 35-40-dniowych pozwala uzyskać cztery pokosy zielonki zawierającej zadowalającą ilość białka ogólngo i włókna surowego, którą można skarmiać na świeżo lub jako siano. Koszenie odrostu wiosennego w połowie maja, a następnie co 25-30 dni, umożliwia zbiór 5 pokosów. Częste koszenie mieszanek lucerny z trawami, podobnie jak lucerny w czystym siewie, prowadzi do spadku plonów i znacznego obniżenia trwałości roślin.

Pastwisko na lucernie
Użytkowanie pastwiskowe lucerny i jej mieszanek z trawami jest nadal zagadnieniem mało znanym. Dotychczasowe wyniki nie wskazują jednak na wyraźnie negatywny wpływ wypasania na plony mieszanek w pierwszym roku użytkowania. Dopiero w następnych latach obserwuje się wyraźne zmniejszenie plonów. Wykazano także, że polska odmiana lucerny Radius w mieszankach z kostrzewą łąkową czy kupkówką pospolitą jest przydatna do dwuletniego wypasania. Dwugatunkowe mieszanki lucerny z kupkówką pospolitą, kostrzewą łąkową i tymotką łąkową mogą być intensywnie wypasane.

Pastwiskowe użytkowanie mieszanek najlepiej rozpocząć po osiągnięciu przez rośliny wysokości 35-40 cm, co zbiega się z fazą pąkowania lucerny. Skarmianie lucerny o tej wysokości pozwala w dużym stopniu na ograniczenie schorzeń układu pokarmowego zwierząt. Przy wysokości zielonki z lucerny 20-25 cm ryzyko wystąpienia wzdęć wynosi 43 proc., przy wysokości 25-50 cm - 33 proc., a przy wysokości 50-75 cm - 22 proc. Następne wypasy należy przeprowadzić po miesięcznym odrastaniu zielonki.

Francuska odmiana lucerny Luzelle w mieszance z kupkówką pospolitą okazała się przydatna do trzyletniego wypasu w naszych warunkach. Mieszanka taka daje wysokie plony, jest trwała i przez cały okres wypasu zachowuje zrównoważony udział komponentów. Krajowa odmiana Radius w mieszance z kostrzewą łąkową może być wypasana przez dwa lata.

Najnowsze badania wskazują, że mieszanki lucerny z kupkówką pospolitą oraz z kupkówką pospolitą i esparcetą mogą być wypasane zarówno przez krótki okres 1-2 dni, jak i przez długi - 7-8 dni. Przy wypasie 1-2-dniowym uzyskuje się plony zielonki i suchej masy podobne jak przy wypasie 7-8-dniowym, ale lepsza jest trwałość lucerny na pastwisku.

Mieszanki zawierające odmiany lucerny Luzelle i Legend wyróżniają wysokie plony, dobre wyjadanie przez krowy, wysoka strawność suchej masy oraz wysoka tolerancja na wypas krótko- i długotrwały. Wypasanie krajowej odmiany lucerny Kometa wiązało się natomiast ze znacznym spadkiem plonów i szybkim wypadaniem lucerny z runi pastwiskowej.

Najtańszą i najwartościowszą paszą z lucerny i jej mieszanek z trawami jest zielonka. Nasze warunki klimatyczne pozwalają jednak na takie wykorzystanie lucerny tylko przez 180 dni w roku. Na drugą część roku konieczne jest przygotowanie siana, kiszonki i sianokiszonki. Suszenie lucerny uprawianej w siewie czystym, częste jej przetrząsanie i zbiór w niekorzystnych warunkach pogodowych powoduje jednak duże straty składników pokarmowych. Suszenie jest utrudnione szczególnie w okresie jesiennym, dlatego w tym czasie zielonkę najlepiej zakisić. Dobrą kiszonkę uzyskuje się z zielonki przewiędniętej do 30-35 proc. suchej masy. Zakiszanie ułatwia dodatek środków konserwujących. Jeżeli w gospodarstwie jest zestaw maszyn do przygotowywanie sianokiszonek w belach owijanych folią, można taką paszę przygotować również z lucerny i z mieszanek lucerny z trawami.

Źródło: "Farmer" 12/2005



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 23.21.4.239
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
GŁÓWNY PARTNER SERWISUpartner serwisu

PARTNERZY SERWISU
  • partner serwisu
  • partner serwisu
  • partner serwisu

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.