Zacznijmy od odpowiedzenia na postawione wyżej pytanie – otóż tak, jest kilka ogólnych zaleceń, o których musimy pamiętać rozpoczynając naszą przygodę z uprawą ziół. Oczywiście każdy z gatunków ma odrębne wymagania klimatyczne, glebowe i agrotechniczne, ale dla tych, którzy dopiero zastanawiają się nad dodatkowym źródłem dochodu, proponujemy wstępne informacje z zakresu agrotechniki upraw zielarskich.

Większość uprawianych w naszym kraju gatunków ziół pochodzi z rejonów o cieplejszym klimacie (np. mięta, melisa), dlatego potrzebują do swojej wegetacji dużo światła, ciepłej aury oraz starannie uprawionej żyznej i bogatej w próchnicę gleby. Wśród roślin zielarskich są gatunki, które wymagają długiego okresu wegetacji, długiej i ciepłej jesieni, np. bazylia pospolita i koper włoski oraz takie z mniejszym zapotrzebowaniem jak: dziurawiec zwyczajny, rumianek pospolity, lubczyk ogrodowy i arcydzięgiel lekarski. Jeśli zaś chodzi o wymagania wodne, to zadbać musimy o odpowiednie nawodnienie zwłaszcza w pierwszym stadium wegetacji. Wysokim plonom i jakości surowców sprzyja ciepła słoneczna pogoda, a dłuższe okresy bez słońca, z mżawkami i opadami powodują zmniejszenie substancji czynnych np. olejków eterycznych.

Przygotowanie gleby i nawożenie

Większość gatunków ziół nie toleruje gleb zimnych, słabo nagrzewających się, a więc mad i rędzin. Uprawy zielarskie lepiej udają się na glebach przepuszczalnych, ciepłych, próchnicznych o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. Wyższe plony uzyskuje się na glebach systematycznie wapnowanych, ale warto wiedzieć, że zioła nie tolerują świeżego obornika, dlatego przeważnie wysiewa się je lub wysadza w drugim roku po oborniku, w niektórych wypadkach np. dziurawca można nawet w trzecim. Warto plantację dodatkowo wspomagać poprzez nawożenie. Zwykle robi się to w formie poplonów oraz przedplonów z np. łubinu, gorczycy, facelii, mieszanki wyki z peluszką, bobiku lub mieszanki owsa z jęczmieniem.

Zabiegi agrotechniczne oraz ochrona

Po zbiorze plonu głównego (w przypadku zbóż) w roku poprzedzającym założenie plantacji zielarskiej powinno się wykonać podoorywkę, aby przykryć resztki pożniwne. Jesienią dodatkowo wskazane jest wykonanie głębokiej orki zimowej na głębokość 15-20 cm, a na wiosnę podstawowych zabiegów agrotechnicznych jak:

  • bronowanie;
  • kultywatorowanie;
  • wałowanie.

Dokładne wykonywanie zabiegów agrotechnicznych jest wyjątkowo ważne w przypadku uprawy ziół, ponieważ głównym zagrożeniem dla tych plantacji są chwasty, a z powodu nielicznych substancji chemicznych do ich zwalczania, musimy wykazywać dbałość w zakresie prowadzenia uprawy. Chemiczna walka z chwastami stosowana jest tylko w ograniczonym zakresie, najczęściej przed wysiewem nasion lub wysadzeniem sadzonek.

Stosowanie herbicydów w uprawach zielarskich jest uzależnione od czasu użytkowania plantacji oraz od terminów stosowania środków dopuszczonych dla poszczególnych gatunków. Pierwsze odchwaszczanie należy przeprowadzić stosunkowo szybko lub po wybiciu siewek, wtedy gdy zaczynają być widoczne pierwsze chwasty. Na zachwaszczenie bardzo wrażliwa jest np. melisa, tymianek, majeranek, dziurawiec, ponieważ gatunki te uprawiane są poprzez wysiew nasion do gruntu jesienią lub wiosną, mają długi okres wschodzenia. Wrażliwe są także te wysiewane wiosną jak: ostropest, kminek, kozieradka, cząber, mimo że wzrastają szybciej na początku wegetacji. Mniej zagrożone ze strony chwastów są zioła rozmnażane z sadzonek, rozłogów, a więc: mięta, mydlnica, estragon, rzewień.

Wyzwaniem w uprawie ziół poza kłopotliwym zachwaszczeniem, brakiem dostępnych środków ochrony, jest również konieczność spełniania często restrykcyjnych wymagań co do jakości surowców. Zachowanie owej jakości gwarantuje nam stałych odbiorców, a wpływa na nią właściwa agrotechnika, odpowiedni termin zbioru i sposób suszenia ziół. O tym wszystkim napiszemy w kolejnych artykułach poświęconych uprawie ziół w Polsce.