W ostatnich latach zdecydowana większość gospodarstw stawia na renowację, ogólnie mówiąc, użytków zielonych w okresie późnego lata. Jednym z najczęściej wymienianych powodów, dla których rolnicy rezygnują z terminu wiosennego, są obserwowane we wszystkich regionach i powtarzające się regularnie wiosenne i letnie susze.

Wymagania glebowe lucerny

Najlepsze do uprawy lucerny są gleby o głębokiej warstwie ornej, średnio zwięzłe, zasobne w składniki pokarmowe o uregulowanych stosunkach wodnych i powietrznych z kompleksów pszennych, żytniego bardzo dobrego i dobrego – klasy bonitacyjne I-III. Optymalnym odczynem gleby jest pH od 6,5 do 7,0. Nie należy uprawiać lucerny na glebach kwaśnych, torfowych, piaszczystych lub bardzo zwięzłych, a także o wysokim poziomie wód gruntowych lub źle wykonanej melioracji. Na polach, gdzie łatwo tworzy się skorupa lub zastoiska wodne po zimie lub po opadach deszczu, lucerna będzie łatwo wypadać.

Stanowisko w zmianowaniu

Najlepszym przedplonem dla tej rośliny są okopowe nawożone obornikiem. Można też uprawiać lucernę po rzepaku i zbożach pod warunkiem wysokiej zasobności gleby w składniki pokarmowe i obojętnego odczynu gleby.

Uprawa lucerny po przedplonach intensywnie odchwaszczanych niesie ryzyko uszkodzenia wschodzących roślin ze względu na pozostałe w glebie resztki herbicydów, dlatego trzeba mieć szczegółową informację o herbicydach stosowanych w tych przedplonach, terminach ich stosowania i dawkach, a także znać przebieg pogody w roku poprzednim. Lata suche zwiększają ryzyko uszkodzeń.

Nawożenie przedsiewne lucerny

Ponieważ lucerna jest bardzo wrażliwa na zakwaszenie gleby, to pierwszym zabiegiem nawozowym winno być wapnowanie pola. Nawóz w dawkach i rodzajach zalecanych przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą należy wysiać co najmniej pół roku przed siewem lucerny, a najlepiej pod przedplon. Ustalenie prawidłowych dawek nawożenia mineralnego też powinno wynikać z analizy gleb oraz zależeć od tego, czy lucerna wysiewana jest w siewie czystym, czy też w roślinę ochronną. Zazwyczaj stosuje się następujące dawki NPK (przy siewie czystym, w pierwszym roku): 20 kg N/ha, 60-100 kg P2O5/ha i 80-140 kg K2O/ha, a przy siewie w roślinę ochronną: 60 kg N/ha, 80-120 kg P2O5/ha i 100-160 kg K2O/ha.

Siew lucerny

Jako że lucerna jest rośliną długiego dnia – biorąc pod uwagę letni termin siewu, najlepiej przeprowadzić go do końca sierpnia. Przed zimowym spoczynkiem zdąży ona rozbudować system korzeniowy, który sięgając do głębszych partii gleby, ułatwi roślinie dostęp do wody.

Letni siew przeprowadza się jako czysty bądź z mieszankami traw. Siew na nasiona w Polsce stanowi dość niszową produkcję. W siewie bez rośliny ochronnej wysiew nasion zalecany jest w normie ok. 25 kg/ha. W latach suchych wskazane jest stosowanie większego wysiewu nasion lucerny w mieszankach. Przy siewie z trawami norma wysiewu jest następująca:

  • gleby wilgotne: łącznie ok. 32-35 kg mieszanki, w tym: lucerna (12-14 kg/ha), tymotka łąkowa (7 kg/ha), kostrzewa łąkowa (13 kg/ha);
  • gleby suche: lucerna (14-15 kg/ha),
    rajgras angielski (8 kg/ha) lub z kupkówką pospolitą (12-15 kg/ha).

Siew nasion na głębokość 1-2 cm, po siewie zalecane jest wałowanie. Siew z rośliną ochronną jest polecany głównie ze względów ekonomicznych bądź przy wysokim zapotrzebowaniu na paszę, gdyż uprawa z trawami dostarcza większych plonów zielonki niż uprawa oddzielnie lucerny bądź traw.

Do siewu należy wykorzystywać nasiona zaszczepione bakteriami brodawkowymi. Wpływa to na szybsze i obfitsze wytworzenie brodawek i lepsze pobieranie azotu przez rośliny. Dostępny jest także otoczkowany materiał siewny. Nasiona są pokrywane masą polimerową zawierającą specyficzne dla tej rośliny bakterie z rodzaju Rhizobium. Do polimerowej otoczki dodane są też składniki pokarmowe.

Ochrona i pielęgnacja lucerny

Generalnie w celu walki z chwastami w uprawie lucerny największą rolę odgrywa koszenie pielęgnacyjne wykonywane do wysokości 10-15 cm. Z pierwszym pokosem nie należy zbyt długo zwlekać, gdyż lucerna będzie konkurować z chwastami o światło, które w początkowym okresie wegetacji jest dla niej niezmiernie ważne. Jeśli biomasa skoszonych chwastów byłaby zbyt duża, należy ją zebrać z pola. W przypadku pozostawienia lucerny nieskoszonej i zbyt wyrośniętej na polu (20 cm lub więcej) jest ona narażona podczas zimy na pleśń śniegową.

Zakładanie lucernika w mieszance ze zbożem jako rośliną ochronną jest dopuszczalne wyłącznie przy kwietniowo-majowym terminie siewu, fot. AK
Zakładanie lucernika w mieszance ze zbożem jako rośliną ochronną jest dopuszczalne wyłącznie przy kwietniowo-majowym terminie siewu, fot. AK

Chemiczne zwalczanie chwastów dotyczy uprawy lucerny na nasiona. Środków odchwaszczających nie powinno się stosować na lucernę paszową, ponieważ mogą być szkodliwe dla zwierząt.

W kolejnych latach użytkowania wykonuje się bronowanie (na krzyż) wiosną i po zbiorze pokosu. Stymuluje to wzrost lucerny i zwalcza niektóre chwasty. W przypadku przerzedzania łanu lucerny puste miejsca należy wypełnić, by chwasty nie rozprzestrzeniały się. W tym celu dobrym rozwiązaniem jest siew koniczyny bądź trawy w pustych miejscach.