Lnianka siewna była uprawiana w Polsce od wieków. Po drugiej wojnie światowej zajmowała drugie miejsce (po rzepaku) wśród roślin oleistych pod względem powierzchni uprawy. Później została zapomniana na korzyść wyżej plonującego rzepaku. Ostatnio rośliny lnianki zebrane w fazie zielonej łuszczynki wykorzystywano do tworzenia kompozycji z kwiatów suchych. Natomiast obecnie zwraca się uwagę na dużą zawartość kwasów nienasyconych w oleju z lnianki, co sprawia, że długo zachowuje on świeżość. Jest to ważne zarówno przy wykorzystaniu spożywczym, jak i energetycznym. Bardzo ważna jest także niższa niż u rzepaku temperatura krzepnięcia oleju z lnianki (–18 st.C).

Wymagania
Lnianka należy do rodziny kapustnych. Jest rośliną jednoroczną jarą lub ozimą. Korzeń ma palowy, ze słabo rozwiniętymi korzeniami bocznymi sięgającymi 40–60 cm. Łodygę sztywną, rozgałęziającą się w górnej części. Nasiona lnianki zawierają przeciętnie 33 proc. tłuszczu (forma ozima zawiera więcej tłuszczu niż jara). Masa 1000 nasion waha się od 0,8 do 1,6 g.

Minimalna temperatura kiełkowania nasion lnianki wynosi 1 st.C, a optymalna 10–12 st.C, wschody następują po 8–10 dniach. Lnianka ozima odznacza się większą od rzepaku ozimego odpornością na mróz. Gdy temperatura w styczniu spada poniżej –23 st.C (i nie ma śniegu), a w lutym do –29 st.C (a warstwa śniegu ma grubość 10 cm), lnianka, w odróżnieniu od rzepaku, nie wymarza.

Lnianka jara jest natomiast wytrzymała na przymrozki wiosenne. Ma najmniejsze spośród roślin oleistych wymagania wodne. Dlatego nadaje się do uprawy w rejonach i latach o mniejszych opadach. Okresowe susze w niewielkim stopniu obniżają zawartość tłuszczu w nasionach. Susza podczas kwitnienia i dojrzewania nasion może jednak obniżać plon nasion. Zarówno lnianka ozima, jak i jara mają małe wymagania glebowe, chociaż na glebach lepszych plonują wyżej niż na słabszych. Dobrze znoszą małe zakwaszenie gleby. Dobre plony nasion można uzyskać na glebach średnio zwięzłych, a słabe na podmokłych, gliniastych i ilastych, bo utrudnione są wschody roślin.

Uprawa i nawożenie
Lniankę ozimą uprawia się po tych samych przedplonach co rzepak ozimy. Ze względu jednak na późniejszy siew lnianki (II dekada września) niż rzepaku mogą to być także przedplony później zbierane z pola.

Przed siewem lnianki ozimej stosuje się na hektar 25–50 kg fosforu (P2O5) i 40–80 kg potasu (K2O). Jeśli przedplonem były zboża, należy zastosować do 20 kg azotu na hektar. Wiosenna dawka azotu wynosi 80–100 kg/ha. Stosuje się ją w dwóch równych częściach: połowę podczas ruszenia wegetacji roślin i połowę 10 dni później. Azot jest tym składnikiem, który najsilniej wpływa na plon nasion.

Lniankę jarą ze względu na powolny początkowy wzrost najlepiej jest wysiewać po roślinach okopowych, pozostawiających pole niezachwaszczone. Może być także uprawiana po innych przedplonach, np. zbożach, o ile pozostawiają one pole odchwaszczone. Z powodu krótkiego okresu wegetacji i wytrzymałości na okresowe susze można jej używać do przesiewów po wymarzniętym rzepaku, oziminach, a także koniczynach.
W uprawie lnianki jarej nawozy mineralne stosuje się na kilka dni przed siewem w dawkach: 40–50 kg azotu, 20–25 kg P2O5 i 40–60 kg K2O na hektar.

Uprawa przedsiewna roli pod lniankę ozimą i jarą powinna być bardzo staranna, bo nasiona są małe.

Siew
Termin siewu lnianki ozimej przypada między 10 a 20 września. Norma wysiewu wynosi 3–5 kg na hektar, w rozstawie rzędów 12–15 cm.

Lniankę jarą należy wysiewać w okresie rozpoczynania siewów zbóż jarych. Opóźnienie siewu powoduje większe porażenie roślin przez białą rdzę oraz obniżkę plonu. Gdy warunki pogodowe dla lnianki wysianej wcześnie ułożą się niekorzystnie, może okazać się, że późne siewy dają plony takie same jak siewy wczesne. Taka sytuacja zdarza się jednak bardzo rzadko. Poza tym rolnik nie może przewidzieć, jaka będzie pogoda po siewie, dlatego bezpieczniejsze są siewy wcześniejsze. Na hektar trzeba wysiać 6 kg nasion, zalecana rozstawa rzędów 12–15 cm.

Obsada roślin po wschodach powinna wynosić w wypadku obu form lnianki 300–400 szt. na m kw. Głębokość siewu lnianki ozimej i jarej to 1–2 cm. Głębszy siew nie jest korzystny, bo powoduje znaczne pogorszenie wschodów.

Chwasty i choroby
Do momentu zakrycia międzyrzędzi lnianka rośnie wolno. W tym czasie wymaga starannego odchwaszczania. Chwastami uciążliwymi są gorczyca polna, rzodkiew świrzepa, rdest, szczaw i komosa biała. Chwasty można zwalczać mechanicznie, wykonując bronowanie podczas fazy rozetki lnianki.

Lnianka jest rośliną najbardziej odporną na choroby i szkodniki z roślin oleistych. Częściej jest porażana przez choroby (przede wszystkim mączniaka rzekomego i białą rdzę) niż atakowana przez szkodniki. Ze szkodników występują pchełki ziemne, które powodują podobne uszkodzenia jak w rzepaku. Może także wystąpić chowacz lniankowiec, który zimuje w glebie, a larwy w rejonach ciepłych i suchych uszkadzają łuszczynki.

Nie ma obecnie preparatów chemicznych do zwalczania chwastów, chorób i szkodników zarejestrowanych w uprawie lnianki. W tej sprawie można jednak zasięgnąć fachowej porady w Instytucie Ochrony Roślin w Poznaniu (tel. 061 864 90 00).

Zbiór
Lnianka ozima dojrzewa zazwyczaj pod koniec lipca, a jara na przełomie lipca i sierpnia. Ze zbiorem lnianki nie można czekać do pełnej dojrzałości, bo owoce (łuszczynki) łatwo pękają i nasiona się osypują, a kiełkując w polu, zachwaszczają uprawy następcze. Sprzęt lnianki należy rozpocząć, gdy liście opadają z łodygi i łuszczynki tracą zieloną barwę, a nasiona są jasnożółte. Zbiór może być dwuetapowy, ściętą lniankę wiąże się w snopki i po dosuszeniu młóci. Można ją także zbierać kombajnem. Ze względu na małe nasiona szczególnie ważne jest uszczelnienie kombajnu, aby nie dopuścić do dużych strat podczas zbioru.

Plony nasion lnianki ozimej wynoszą 1–2,5 tony, a lnianki jarej 0,5–1,5 tony z hektara. Wilgotność nasion należy szybko doprowadzić do 13 proc., a jej czystość nie powinna być mniejsza niż 95 procent.

Gdzie kupić?
Nasiona lnianki ozimej odmiany Przybrodzka II można kupić w Zakładzie Doświadczalno-Dydaktycznym Akademii Rolniczej w Poznaniu w Przybrodzie (tel. 061 814 48 96). Odmiana ta w odróżnieniu od swojej poprzedniczki, odmiany Przybrodzka, odznacza się większą odpornością na białą rdzę. Hodowcą lnianki jarej odmiany Borowska jest Oddział Borowo z Hodowli Roślin Strzelce (tel. 061 282 72 67). Jednak w tym sezonie nie ma już nasion do sprzedaży. Wiele ofert sprzedaży można znaleźć w internecie. Kilogram nasion lnianki ozimej kosztuje 25 zł, a jarej 20 zł.

Źródło: "Farmer" 23/2006