PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Najwięcej szkód po zimie zanotowano w pszenżycie ozimym

Wczesna wiosna do idealny moment na ostateczną ocenę stanu ozimin. Jakie największe problemy są dostrzegalne w tych uprawach? Czy oby na pewno oziminy przezimowały bez zastrzeżeń?



  • W tym sezonie z uwagi na przebieg zimy najniebezpieczniejsze okazały się efekty wyprzenia oraz wymoknięcia. 
  • Większość szkód spowodowanych ujemnymi skutkami przezimowania odnotowano w Polsce Centralnej, Północnej oraz Północno-Wschodniej.
  • Szacunkowa ilość pól zakwalifikowanych do przeorania raczej nie przekracza 4-5% w skali całego kraju.

Rośliny pod wpływem niskich temperatur i krótkiego dnia w okresie jesieni i zimy nabierają naturalnej odporności poprzez hartowanie. Proces ten trwa kilka tygodni w zależności od przebiegu pogody i jest niezwykle istotny dla upraw ozimych. Zahartowane rośliny są odporne nawet na temperatury sięgające - 10 °C bez okrywy śnieżnej. Natomiast wczesną wiosną mamy do czynienia z procesem odwrotnym, czyli oziminy rozhartowują się pod wpływem wyższych temperatur i wydłużającego się dnia. Rośliny stają się wrażliwe na mróz, który wynosi tylko kilka stopni poniżej zera.

Śnieżna i długa zima

Zima nie jest okresem wolnym od zagrożeń dla upraw. Mimo wielu starań nie wszystkie plantacje przetrwają do wiosennego wznowienia wegetacji. Coraz bardziej zaawansowana produkcja rolnicza pozwala na odpowiedni dobór odmian, wykonanie zabiegów agrotechnicznych w optymalnym terminie, czy precyzyjne nawożenie i ochronę, lecz nie ma wpływu na przebieg pogody i warunki atmosferyczne. Tegoroczna zima przyniosła sporą ilość śniegu, duże spadki temperatur i trwała aż do połowy marca.

- Takie warunki mogły powodować narastający niepokój wśród rolników o ich stan upraw ozimych, które jak się w wielu przypadkach okazało nie przetrwały w pełni zimowego spoczynku - mówi Dawid Chwirot, Ekspert Agro VH Polska.

Wyprzenie i wymoknięcie najbardziej niebezpieczne

Ujemne skutki przezimowania to szkody spowodowane kilkoma różnymi zjawiskami: wymarznięciem, wyprzeniem, wysmaleniem, wysadzaniem lub wymoknięciem. Oczywiście wszystkie te zjawiska są niebezpieczne dla roślin, lecz w tym sezonie z uwagi na przebieg zimy najniebezpieczniejsze okazały się efekty wyprzenia oraz wymoknięcia. Przypomnijmy, iż ze zjawiskiem wyprzenia mamy do czynienia, gdy zamieranie roślin spowodowane jest zaleganiem okrywy śnieżnej na niezamarzniętej glebie, podczas trwających procesów życiowych przy braku tlenu. Natomiast wymoknięcia powstają wskutek wody pochodzącej ze stopionego śniegu, która nie wsiąka w zamarzniętą glebę lub długo zalega szczególnie w obniżeniach terenu przez co rośliny nie mają dostępu do tlenu i obumierają.

- Większość szkód spowodowanych ujemnymi skutkami przezimowania odnotowano w Polsce Centralnej, Północnej oraz Północno-Wschodniej. Najbardziej narażone były regiony, gdzie okrywa śnieżna była dość spora (przekraczała 35 cm) oraz mokry śnieg długo zalegał na polach. Dlatego w paśmie od Północnej Wielkopolski, przez Pomorze oraz Kujawy po południową cześć województwa Podlaskiego plantacje ozimin często kwalifikowano do przesiania lub całkowitej likwidacji. Co ciekawe ze wszystkich ozimin najsłabiej poradziło sobie pszenżyto, a najlepiej rzepak, pszenica czy żyto - relacjonuje  Dawid Chwirot, Ekspert Agro VH Polska.

Powstałe zastoisko wodne w pszenicy ozimej Fot. Dawid Chwirot
Powstałe zastoisko wodne w pszenicy ozimej Fot. Dawid Chwirot

Jak przypomina dalej szkoda objęta jest ochroną ubezpieczeniową z tytułu ujemnych skutków przezimowania wyłącznie wtedy, gdy liczba roślin żywych liczonych średnio na 1 m2 po wiosennym wznowieniu wegetacji, na powierzchni nie mniejszej niż 10% powierzchni pola jest mniejsza niż:

• 100 szt/ m2 przypadku jęczmienia, pszenicy i pszenżyta ozimego,
• 80 szt/m2 w przypadku żyta ozimego,
• 15 szt/m2 w przypadku rzepaku ozimego.

Ryc. 3. Najwięcej szkód spowodowało zjawisko wyprzenia Fot. Dawid Chwirot
Ryc. 3. Najwięcej szkód spowodowało zjawisko wyprzenia Fot. Dawid Chwirot

Proces wyprzenia przebiega w trzech etapach: w pierwszej kolejności rośliny tracą węglowodany, następnie następuje rozpad białek, a w ostatnim etapie liście zostają porażone przez pleśń śniegową. W takiej sytuacji po ustąpieniu mrozu oraz pokrywy śnieżnej na polach ozimin można spodziewać się burych, obumarłych liści, które następnie czarnieją.

RSkutki wyprzenia widziane z drona Fot. Dawid Chwirot
RSkutki wyprzenia widziane z drona Fot. Dawid Chwirot

Z jego obserwacji wynika, że jeśli nie ucierpiał węzeł krzewienia to przy odpowiednich warunkach atmosferycznych oraz dostępie składników pokarmowych plantacje miały szansę na odbudowę i regenerację. Nawet prosty zabieg bronowania  wspomagał rozwój uszkodzonych roślin.

Nieuszkodzona pszenica ozima po wiosennym wznowieniu wegetacji Fot. Dawid Chwirot
Nieuszkodzona pszenica ozima po wiosennym wznowieniu wegetacji Fot. Dawid Chwirot

Odmiana ma znaczenie

Dobór odmiany ma kluczowe znaczenie zarówno dla jakości i wysokości plonu, jak i dla odporności na różne zjawiska pogodowe. Bardzo istotne z punktu widzenia przetrwania okresu zimowego jest uwarunkowana genetycznie mrozo – i zimotrwałość, którą należy dobrać w zależności od warunków pogodowych panujących w danym regionie Polski.

 Pszenżyto ozime, taki sam termin siewu. Po lewej odmiana z widocznymi ujemnymi skutkami przezimowania, po prawej plantacja nieuszkodzona / Dawid Chwirot, Ekspert Agro VH Polska
Pszenżyto ozime, taki sam termin siewu. Po lewej odmiana z widocznymi ujemnymi skutkami przezimowania, po prawej plantacja nieuszkodzona / Dawid Chwirot, Ekspert Agro VH Polska

Regeneracja wiosenna

- Straty w zasiewach rzepaku ozimego są niewielkie, głównie spowodowane zastoiskami wodnymi powstałymi w wyniku topnienia dużej ilości śniegu. Natomiast w przypadku zbóż ozimych przerzedzone lub całkowicie przeorane plantacje zdarzają się częściej, ale nie na skalę kraju, tylko w kilku regionach Polski. Szacunkowa ilość pól zakwalifikowanych do przeorania raczej nie przekracza 4-5% w skali całego kraju - podsumowuje Dawid Chwirot.

Jego zdaniem bardzo dobrą informacją jest to, iż warunki pogodowe w okresie wiosennego wznowienia wegetacji pozwoliły na wykonanie zabiegów zasilających uprawy, które wspomogą regenerację po zimie oraz pozwolą na dalszy rozwój roślin. Szczególnie ważnym zabiegiem było nawożenie azotowe, które w połączeniu z optymalnymi warunkami termicznymi i wilgotnościowymi doprowadziły do polepszenia kondycji plantacji lub dokrzewienia się ozimin.

Kolejne zagrożenia - przymrozki wiosenne

Likwidacja szkód z tytułu ujemnych skutków przezimowania przebiegała sprawnie, ponieważ rolnicy zaraz po ustąpieniu okrywy śnieżnej przeprowadzili lustrację swoich plantacji, co pozwoliło na dokładną ocenę po zimie. Przebieg pogody w marcu i na początku kwietnia również był sprzyjający dla rzeczoznawców, gdyż chłodniejsze dni nieco opóźniły wykonanie zabiegów agrotechnicznych lub rolnicy sami rozłożyli w czasie kilka czynności polowych, także ocena plantacji przez likwidatorów VH Polska mogła odbyć się bez zakłóceń.

- Prognozy pogody zwiastują, iż wiosna zawita w końcu na pola, a wraz z nią nadejdą kolejne zagrożenia. W pierwszej kolejności możemy obawiać się przymrozków wiosennych. Odpowiedzialność ubezpieczeniowa ze względu na fazy rozwojowe w których obecnie znajdują się rośliny zacznie się tradycyjnie od 15 kwietnia. Jak co roku najbardziej zagrożony przymrozkami jest kwitnący rzepak ozimy, potem ziemniaki, buraki cukrowe, czy kukurydza, której siew powoli się rozpoczyna - dodaje na koniec.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Array