Za 100 kg nasion kwalifikowanych owsa, jęczmienia czy pszenicy trzeba było zapłacić tej wiosny średnio aż 150 zł. Mimo to nasion zabrakło. Z jednej strony zostało to spowodowane ubiegłoroczną suszą i gorszymi plonami, z drugiej zaś dopłatami Agencji Rynku Rolnego do materiału siewnego.

Same zalety

Stosowanie do siewu kwalifikowanego materiału siewnego jest jedną ze skuteczniejszych metod walki ze szkodnikami i chorobami. Dobry materiał siewny zapewnia bowiem średnio 10-procentową zwyżkę plonu zbóż.

Otrzymanie wysokiego plonu bez właściwej jakości materiału siewnego jest niemożliwe. Materiał siewny musi odznaczać się jak największym wigorem, czyli cechą wskazującą na te właściwości nasion, które warunkują przebieg kiełkowania, wschodów i dalszy wzrost roślin w różnych warunkach. Nasiona o dużym wigorze charakteryzuje wysoka energia i zdolność kiełkowania. Takie nasiona szybko i równomiernie kiełkują, co skraca okres wschodów, podczas którego rośliny są najwrażliwsze na choroby. Nasiona o małym wigorze dają wschody słabe, wolne i rozciągnięte w czasie. Różnica w plonie między polem obsianym nasionami o dużym wigorze a obsianym nasionami tej samej odmiany, ale o obniżonym wigorze, wynosi przeciętnie aż 30 procent.

Same najlepsze

Nasiona używane do siewu muszą być właściwie wykształcone, dorodne, wyrównane, co pozwala na równomierny siew. Celowe jest oddzielenie ziarna najmniejszego z materiału siewnego i przeznaczenie go na paszę lub konsumpcję. Może to wpływać na wzrost plonu, na przykład w wypadku jęczmienia, o 7 procent.

Nie należy wysiewać nasion porażonych przez choroby, uszkodzonych, porośniętych, z dużą ilością pośladu. Nasiona zainfekowane stanowią bowiem źródło zakażenia dla wschodzących roślin.

Wartość materiału siewnego zależy także w dużym stopniu od warunków przechowywania i w znacznie mniejszym stopniu od wieku nasion. Niewłaściwe przechowywanie może znacząco obniżyć zdolność kiełkowania nasion. Również w miarę starzenia się nasion maleje ich zdolność kiełkowania, ale wielkość tego spadku jest uzależniona od warunków przechowywania i jest różna dla poszczególnych gatunków.
Nasiona używane do siewu powinny odznaczać się wysoką czystością. Niekorzystna jest obecność nasion obcych gatunków uprawnych, chwastów, ale także fragmentów nasion, słomy, które nie pozwalają dłużej przechowywać nasion i pogarszają jakość przeprowadzonego siewu.

Dobry materiał nasienny powoduje w uprawach zbóż średnio 10-procentowy przyrost plonów. Osiągany zysk wynosi, po uwzględnieniu dopłat, przeciętnie kilkadziesiąt zł na hektar. Poza tym rolnik otrzymuje, niejako „za darmo”, lepszą jakość ziarna. Jest to szczególnie ważne przy uprawie pszenicy jarej elitarnej i jakościowej oraz jęczmienia browarnego.

Jak często wymieniać

Wymiana materiału siewnego, oprócz zapewniania odpowiedniej jego jakości, przyczynia się do wprowadzania postępu genetycznego przez upowszechnianie nowych odmian, o bardziej pożądanych cechach i lepiej przystosowanych do warunków glebowo-klimatycznych gospodarstwa. Nie warto przywiązywać się do odmian, bo co roku firmy hodowlano-nasienne rejestrują nowe, cenniejsze.

Pszenicę, pszenżyto, owies i jęczmień pastewny wystarczy wymieniać raz na 3–4 lata. Jęczmień browarny należy wymieniać co dwa lata. Przy rzadszej wymianie można użyć do siewu ziarna z własnej produkcji lub od dobrego rolnika. Pole, z którego pochodzi ziarno przeznaczone do siewu, musi być niezachwaszczone i chronione przed chorobami. Obowiązkowo nasiona trzeba dokładnie oczyścić przed siewem.

Materiał siewny zbóż powinien mieć wilgotność nie większą niż 15 proc., zdolność kiełkowania co najmniej 85 proc., a czystość nie mniejszą niż 98 procent.

Efekt finansowy zastosowania ziarna kwalifikowanego w uprawie jęczmienia i pszenicy jarej (zł/ha)

Jęczmień jary
Koszt zakupu: 0,14 t x 1500 zł = 210 zł
Wartość przyrostu plonu: 0,5 t x 500 zł = 250 zł
Dopłata: 50 zł
Zysk = 90 zł

Pszenica jara
Koszt zakupu: 0,18 t x 1500 zł = 270 zł
Wartość przyrostu plonu: 0,5 t x 550 zł = 275 zł
Dopłata: 50 zł
Zysk = 55 zł

Źródło: "Farmer" 06/2007