Podajemy wstępne wyniki plonowania odmian rzepaku ozimego w doświadczeniach porejestrowych z 2018 r. Publikacja została przygotowana przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych. Doświadczeniem objęto odmiany wpisane do Krajowego Rejestru (wg stanu na dzień 6 sierpnia 2018 r.) badane w ramach programu porejestrowego doświadczalnictwa odmianowego (PDO). Dla odmian zarejestrowanych w roku ubiegłym przedstawiono wyniki pochodzące z doświadczeń rejestrowych. Badania prowadzono, stosując średni poziom agrotechniki, przy ograniczonym stosowaniu fungicydów i regulatorów wzrostu. Opisano w nich wysokość plonu najplenniejszych odmian zarówno mieszańcowych, jak i populacyjnych w 2018 r., ale też i ich plon w dwóch wcześniejszych latach. Dzięki temu widać, czy dana kreacja uzyskuje powtarzalne wyniki. Dodatkowo warto podkreślić, że wzorzec stanowiło w 2018, 2017, 2016 r. odpowiednio: 16, 16, 13 odmian populacyjnych badanych w doświadczeniach PDO. Plon wzorca w 2018 r. w yniósł 38,6 dt/ha i był niższy od tego uzyskanego w 2017 r. o 1,6 dt/ha, ale wyższy o 3 dt/ha od tego, który udało się zebrać w roku 2016.

W tabelach przedstawiliśmy ok. dziesięciu odmian, które najwyżej plonowały. Oczywiście, różnica między mieszańcami i populacyjnymi wypada lepiej pod tym względem po stronie mieszańców, ale po pierwsze przypominamy, że wzorzec stanowiły odmiany tylko populacyjne, a po drugie kreacje mieszańcowe mają wyższy potencjał plonotwórczy. Co ciekawe, z badań COBORU wynika, że w ostatnich latach to odmiany mieszańcowe częściej niż populacyjne plonowały lepiej na glebach gorszych.

ODMIANY POPULACYJNE

Pierwszą dziesiątkę odmian populacyjnych stanowią głównie te pochodzące z Francji (cztery pozycje) i Polski (cztery pozycje), ale są też dwie wyhodowane w Szwajcarii (tab. 1). W zestawieniu występują trzy kreacje wpisane do KR w 2018 r., pięć w 2016 r., jedna w roku 2014 i jedna z odległego roku 2008, która uzyskała wyniki powyżej plonu wzorca. Najlepszy plon uzyskała w roku ubiegłym SY Ilona - 113 proc. wzorca i na przestrzeni dwóch wcześniejszych lat plonowała powtarzalnie, bo w 2017 r. uzyskała 109 proc. wzorca, a w 2016 r. - 110 proc. wzorca. Z kolei Derrick uzyskała odpowiednio w latach: 110, 114 i 107 proc. wzorca, a SY Rokas: 107, 107 i 111 proc. wzorca.

Poniżej przedstawiamy opis pierwszej "piątki" odmian z PDO w 2018 r.

SY Ilona - plon nasion na poziomie najlepiej plonujących odmian populacyjnych. Zawartość tłuszczu w nasionach średnia, glukozynolanów poniżej średniej. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej średnia. Masa 1000 nasion dość duża. Zimotrwałość roślin dość duża. Rośliny średniej wysokości, o przeciętnej odporności na wyleganie. Termin początku kwitnienia i dojrzałości technicznej nieco późniejszy od średniego. Odporność na zgniliznę twardzikową, choroby podstawy łodygi i czerń krzyżowych średnia, na suchą zgniliznę kapustnych mniejsza od średniej.

Derrick - plon nasion dość duży. Zawartość tłuszczu w nasionach mniejsza od średniej,

glukozynolanów średnia. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej mniejsza od średniej. Masa 1000 nasion dość duża. Zimotrwałość roślin mniejsza od przeciętnej. Rośliny średniej wysokości, o przeciętnej odporności na wyleganie. Termin początku kwitnienia i dojrzałości technicznej nieco późniejszy od średniego. Odporność na zgniliznę kapustnych i czerń krzyżowych średnia.

SY Rokas - plon nasion na poziomie najlepiej plonujących odmian populacyjnych. Zawartość tłuszczu w nasionach średnia, glukozynolanów mała. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej średnia. Masa 1000 nasion średnia. Zimotrwałość roślin średnia. Rośliny dość niskie, o dość dużej odporności na wyleganie. Termin kwitnienia i dojrzałości technicznej średni. Odporność na suchą zgniliznę kapustnych i choroby podstawy łodygi większa od średniej, na zgniliznę twardzikową i czerń krzyżowych średnia.

ES Valegro - plon nasion zbliżony do najlepiej plonujących odmian populacyjnych. Zawartość tłuszczu w nasionach dość duża, glukozynolanów średnia. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej poniżej średniej. Masa 1000 nasion mniejsza od średniej. Zimotrwałość roślin średnia. Rośliny średniej wysokości, o przeciętnej odporności na wyleganie. Termin początku kwitnienia i dojrzałości technicznej nieco późniejszy od średniego. Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych, choroby podstawy łodygi i czerń krzyżowych średnia.

Adriana - plon nasion duży. Oceny plonowania gorsze w rejonie północno-wschodnim. Zawartość glukozynolanów w nasionach średnia, tłuszczu bardzo duża. Zawartość białka i włókna w suchej

masie beztłuszczowej średnia. Liczba nasion w łuszczynie dość duża, masa 1000 nasion nieco większa od średniej. Ocena rozet po zimie i przezimowanie roślin średnie. Termin początku kwitnienia i dojrzewania średni. Rośliny średniej wysokości, dość dużej odporności na wyleganie. Odporność na zgniliznę twardzikową średnia, na suchą zgniliznę i czerń krzyżowych dość duża.

ODMIANY MIESZAŃCOWE

W tym wypadku w tabeli (tab. 2) umieściliśmy jedenaście pozycji z tego względu, że dwie ostatnie uzyskały identyczny wynik. Wśród odmian tzw. hybrydowych dominują te najnowsze - cztery odmiany wpisane do Krajowego Rejestru w 2018 r., sześć w 2017 i jedna w 2016 r. Przeważają kreacje wyhodowane we Francji.

Mieszańce generalnie dały dużo wyższe plony od wzorca (średnia z odmian populacyjnych). Najwyżej plonowała odmiana Absolut, bo uzyskała w 2018 r. 135 proc. wzorca, kiedy w 2017 r. - 132 proc. wzorca, a w 2016 - 145 proc. wzorca. "Drugie miejsce" zajęła DK Exotter - 131 proc. wzorca, rok wcześniej ten wynik był słabszy, bo stanowił 115 proc. wzorca, a dwa lata wcześniej już 122 proc. wzorca. Na najniższym stopniu podium znalazła się odmiana Architect z 129 proc. wzorca (w roku 2017 - 132 proc. wzorca, w roku 2016 - 134 proc. wzorca).

Poniżej przedstawiamy opis pierwszej "piątki" odmian z PDO w 2018 r.

Absolut - plon nasion bardzo duży. Zawartość tłuszczu w nasionach nieco mniejsza od średniej, glukozynolanów średnia. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej średnia. Masa 100 nasion średnia. Zimotrwałość roślin dość duża. Rośliny wysokie, o przeciętnej odporności na wyleganie. Termin początku kwitnienia i dojrzałości technicznej nieco wcześniejszy od średniego. Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zginliznę kapustnych i choroby podstawy łodygi średnia, na czerń krzyżowych większa od średniej. Według deklaracji hodowcy odmiana jest odporna na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).

DK Exotter - plon nasion duży do bardzo dużego. Zawartość tłuszczu w nasionach średnia, glukozynolanów powyżej średniej. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej przeciętna. Masa 1000 nasion średnia. Zimotrwałość roślin dość duża. Rośliny średniej wysokości, o przeciętnej odporności na wyleganie. Termin początku kwitnienia nieco wcześniejszy od średniego, dojrzałości technicznej średni. Odporność na

zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych i czerń krzyżowych średnia, na choroby podstawy łodygi mniejsza od średniej.

Architect - plon nasion bardzo duży. Zwartość tłuszczu w nasionach średnia, glukozynolanów powyżej średniej. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej przeciętna. Masa 1000 nasion średnia. Zimotrwałość roślin duża. Rośliny wysokie, o przeciętnej odporności na wyleganie. Termin początku kwitnienia i dojrzałości technicznej średni. Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych i czerń krzyżowych średnia, na choroby podstawy źdźbła mniejsza od średniej. Odmiana odporna na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV) - deklaracja hodowcy.

Aspect - plon nasion bardzo duży. Zawartość tłuszczu w nasionach średnia, glukozynolanów powyżej średniej. Zwartość białka w suchej masie beztłuszczowej średnia. Masa 1000 nasion średnia. Zimotrwałość roślin dość duża. Rośliny wysokie, o średniej odporności na wyleganie. Termin początku kwitnienia i dojrzałości technicznej średni. Odporność na zgniliznę twardzikową i choroby podstawy łodygi mniejsza od średniej, na suchą zgniliznę kapustnych i czerń krzyżowych średnia. Według deklaracji hodowcy odmiana odporna jest na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).

DK Expansion - p lon n asion b ardzo d uży. Z awartość tłuszczu w nasionach dość duża, glukozynolanów powyżej średniej, zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej przeciętna, masa 1000 nasion średnia. Zimotrwałość roślin mniejsza od średniej. Rośliny wysokie, o nieco większej od średniej odporności na wyleganie. Termin początku kwitnienia i dojrzałości technicznej średni. Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych, choroby podstawy łodygi i czerń krzyżowych średnia.