FARMER: Czy w ostatnim czasie w działalności SCHR notują Państwo większe zainteresowanie rolników badaniami gleby?

Prof. Lipiński: Jeśli przyjąć za stan wyjściowy rok 2017, to w latach 2018-2021 zainteresowanie badaniami gleby zwiększyło się. Najwyraźniej, bo o ok. 50% w nastąpiło to w roku 2019 i było spowodowane wdrożeniem ogólnopolskiego programu wapnowania gleb. Ten trend utrzymywał się, choć w mniejszej skali w roku 2020. Natomiast na koniec października 2021 r. nie notuje się większego niż zwykle zainteresowania badaniami o tej porze roku.

Prof. Wojciech Lipiński, dyrektor KSCHR Fot. PTWP
Prof. Wojciech Lipiński, dyrektor KSCHR Fot. PTWP

FARMER: Możliwe, że w okresie zimowym (zwłaszcza rolnicy, którzy wcześniej nie wykonywali takich analiz) zaczną myśleć o potrzebie przebadania gleby. Czy zimą można pobierać próby glebowe? 

Zgodnie z normą PN-R-04031 - Analiza chemiczno-rolnicza gleby, pobieranie próbek – terminem właściwym do próbkobrania jest okres wegetacyjny – od wiosny do późnej jesieni. Próbki nie powinny być pobierane po zastosowaniu nawozów. Jeśli zatem jesienią zaaplikowano nawożenie obornikiem albo fosforem lub potasem, to pobieranie próbek w celu wykonania analizy gleby jest bezzasadne. Jeśli natomiast warunki pogodowe pozwalają (gleba musi się odmarznięta aby wbić świder) i nawożenie nie było stosowane, pobranie próbek w późniejszym terminie nie będzie błędem. Jeśli natomiast próbki zostały pobrane jesienią nie należy zwlekać z dostarczeniem ich do laboratorium. Wiosną terminy oczekiwana na wyniki będą się wydłużać.

FARMER: Czy w związku z drogimi nawozami głównie azotowymi, spodziewacie się większego zainteresowania badaniami azotu mineralnego?

Nie notuje się aktualnie większego napływu próbek gleby celem wyznaczenia ilości Nmin. Jest to poziom zbliżony do tego w latach minionych. Natomiast ceny nawozów azotowych powinny skłaniać rolników do bardziej racjonalnego gospodarowania azotem zwłaszcza, że w wielu przypadkach można ograniczyć dawki tego składnika, z uwagi na spore zasoby Nmin w glebie.

FARMER: O czym należy pamiętać przygotowując się do pobierania prób na azot mineralny? Kiedy należy pobrać próby, aby mieć gwarancje, że wyniki zostaną dostarczone rolnikowi jeszcze przed stosowaniem nawozów azotowych?

Badanie azotu mineralnego odbywa się w oparciu o procedury opracowane zgodnie z PN-R – 04028: 1997. Analiza chemiczno-rolnicza gleby, pobieranie próbek i oznaczanie zawartości jonów azotowych i amonowych w glebach mineralnych. Do celów nawozowych próbki pobiera się wczesną wiosną przed zastosowaniem nawozów, z warstwy do 60 cm od powierzchni gruntu, przy pomocy lasek o różnej średnicy i długości – najpierw z warstwy 0-30 cm, a następnie w tym samym otworze z warstwy 30-60 cm. Na użytkach zielonych położonych na glebach organicznych wystarczy pobrać próbkę z warstwy 0-30 cm.

Na polach o małej zmienności (kategoria agronomiczna, kompleks rolniczej przydatności, przedplon) jedna próbka ogólna powinna przypadać na powierzchnię maksymalnie 4 ha (przy większej zmienności, jedna próbka powinna reprezentować obszar do 1 ha). Nie należy pobierać próbek na obrzeżach pól w pasie ok. 4 m. Ilość próbek pierwotnych powinna wynosić 10 lub 15 - gdy stosowano nawożenie organiczne.

Próbki ogólne tworzy się przez połączenie próbek pierwotnych z jednej warstwy, dokładnie miesza, usuwa kamienie i resztki roślinne, umieszcza w szczelnym pojemniku lub woreczku z tworzywa sztucznego i dokładnie opisane wraz z odpowiednim szkicem dostarcza do laboratorium. Próbki można przechowywać w temp. 2-5 st.C do trzech dni. Dłuższe przechowywanie jest możliwe w temp. -180st.C.

Badanie zawartości azotu mineralnego może być wykorzystane do ustalania dawek N bezpośrednio po wykonaniu pomiarów Nmin, lub po wykonaniu testu Nmin jesienią z zastosowaniem współczynników, które wynoszą: dla gleb bardzo lekkich – 0,6, dla gleb lekkich – 0,7, średnich oraz ciężkich 0,8. Oznacza to, że uzyskany jesienią wynik pomiaru ilości Nmin (w kg/ha) należy pomnożyć przez właściwy współczynnik i w oparciu o uzyskaną wartość ustalać dawkę nawozu wiosną zgodnie z zaleceniami.

Dziękujemy za rozmowę.