Kukurydza jest rośliną o bardzo wysokich wymaganiach pokarmowych, szczególnie względem potasu, którego ilościowo powinna pobrać najwięcej ze wszystkich składników. O ile fosfor jest szczególnie ważny w początkowych fazach wzrostu, kiedy to odpowiedzialny jest za rozwój systemu korzeniowego (dobre odżywienie fosforem umożliwia szybki rozwój początkowy roślin), a następnie w fazie kwitnienia, to potas jest ważny przez cały okres wegetacji. Rola tego składnika polega przede wszystkim na kontroli gospodarki wodnej i azotowej rośliny. W wyniku tego rośliny lepiej gospodarują wodą (wzrost odporności na suszę), a także efektywniej pobierają przetwarzają azot w plon ziarna. Dlatego bardzo ważne jest, aby racjonalne nawożenie kukurydzy było ukierunkowane na utrzymanie odpowiedniej zasobności gleby w przyswajalne formy tych składników. gdyż zwykle niedostateczna zasobność gleby w fosfor i potas jest główną przyczyną wystąpienia ich niedoboru.

Wskazane jest, aby gleba przed siewem kukurydzy miała co najmniej średnią zasobność w te składniki – najlepiej w górnych granicach zasobności średniej lub dolnych wysokiej. Przy czym, jeśli kukurydzę uprawiamy na glebie lekkiej, to zasobność w przyswajalny potas powinna mieścić się w wysokiej klasie zasobności (ok. 18 mgK2O/100 g gleby). Przy takim poziomie zasobności dawka nawozowa składników powinna kształtować się na poziomie 50-75 proc. potrzeb pokarmowych.

Warto wiedzieć, że poza zbyt niską zasobnością gleby do innych przyczyn niedożywienia kukurydzy fosforem i potasem należy zaliczyć:

• zbyt niski odczyn gleby (pH poniżej 5,5) – w takiej sytuacji, należy wapnować glebę jeszcze przed siewem przedplonu kukurydzy;
• zbyt wysoki odczyn gleby (pH powyżej 7,2) – w takiej sytuacji wskazane jest zwiększenie dawek fosforu lub/i zastosowanie nawozów w sposób zlokalizowany, aby ograniczyć uwstecznianie składnika w glebie;
• obecność w profilu glebowym warstw zagęszczonych – w takiej sytuacji wskazane jest głęboszowanie, które należy przeprowadzić po zbiorze przedplonu (przy czym trzeba mieć na uwadze, że zabiegu tego nie wolno robić przy zbyt dużej wilgotności gleby).

Nawożenie kukurydzy fosforem i potasem należy rozpatrywać w zmianowaniu. Podstawą efektywnego nawożenia tymi składnikami jest właściwy sposób zagospodarowania resztek roślinnych (słomy). W związku z faktem, że z plonem ziarna wynosimy większość pobranego przez rośliny fosforu, a zdecydowanie niewielką część potasu, to gdy słoma pozostanie na polu, potrzeby nawozowe w zmianowaniu względem fosforu mogą być nawet wyższe niż względem potasu.

Natomiast gdy zbieramy plon uboczny, to sytuacja jest odwrotna. W sytuacji, gdy słoma została zebrana, zaleca się wykonanie nawożenia fosforem i potasem pod każdą roślinę w zmianowaniu (oczywiście zależnie od potrzeb i zasobności gleby w przyswajalne składniki pokarmowe). W przypadku niskiej zasobności gleby w składniki pokarmowe należy zwiększyć nawożenie pod przedplon roślin wymagających (przykładowo kukurydzy i rzepaku), aby podnieść zasobność gleby, gdyż kukurydza należy do roślin, które w większym stopniu reagują na poziom zasobności gleby niż na bieżące nawożenie tymi składnikami.

Natomiast gdy słoma pozostaje na polu, to nawożenie fosforem należy przeprowadzić również pod każdą roślinę w zmianowaniu, a nawożenie potasem w pierwszej kolejności pod rośliny wymagające, tj. kukurydzę i rzepak (dotyczy co najmniej średniej zasobności gleby w przyswajalny potas), a pod zboża można zastosować tylko niewielkie nawożenie startowe tym składnikiem.

Fragment artykułu autorstwa Dr hab. Witolda Szczepaniaka z UP w Poznaniu, który ukazał się w marcowym numerze FARMERA pt: Przedsiewne nawożenie pod kukurydzę.