Odczyn gleb można określić pH-metrem polowym, ale zdecydowanie bardziej wiarygodne informacje uzyskuje się na podstawie laboratoryjnych badań przeprowadzanych przez funkcjonującą w każdym województwie Stację Chemiczno-Rolniczą. Przekazane przez nią do gospodarstwa wyniki zawierają nie tylko informacje o pH gruntów na poszczególnych działkach, lecz także ogólne zalecenia odnośnie potrzeby wapnowania w 4-punktowej skali: konieczne, potrzebne, wskazane, ograniczone (tab. 1). Są tam także zalecenia szczegółowe dotyczące wielkości dawki nawozu wapniowego (w t CaO/ha) niezbędnej do osiągnięcia optymalnej wartości pH gleby z uwzględnieniem jej kategorii agronomicznej.

Dawki wapna podane w tab. 2 zostały wyliczone w taki sposób, by doprowadzić odczyn gleby do wartości optymalnej (tab. 3). Nie zaleca się jednak stosowania całkowitej dawki wapna wyliczonej dla przedziału „wapnowanie konieczne” z uwagi na możliwość wystąpienia tzw. efektu przewapnowania. W nawiasach podane są maksymalne dawki CaO, jakie można zastosować jednorazowo. Zabieg wapnowania uzupełniającą ilością można wykonać po upływie roku.

Rolnikowi pozostaje przeliczyć zalecaną dawkę na ilość konkretnego wapna nawozowego, uwzględniając jego procentową zawartość CaO. Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów wapna nawozowego. Ze względu na formę, w jakiej występuje w nich wapń, rozróżnia się nawozy wapniowe tlenkowe (zawierające CaO) i nawozy węglanowe (zawierające CaCO3). W obu typach wapna zawartość wapnia wyrażana jest w przeliczeniu na tlenek wapniowy (CaO). Dzięki temu sposób przeliczania zalecanej dawki CaO na dawkę nawozu jest taki sam.

Na przykład, jeśli zalecana dawka wynosi 2 t CaO/ha, a do dyspozycji mamy wapno nawozowe o zawartości 50 proc. CaO, to aby uzyskać zamierzony efekt, musimy zastosować 2 t CaO/ha: (50 proc. CaO : 100) = 4 t masy nawozu na ha. Szukając oszczędności, aktualne ceny wapna nawozowego można sprawdzić na Giełdzie Rolnej.

Ustalenie wielkości dawki nawozu węglanowo-magnezowego rozpoczyna się natomiast od przeliczenia poszczególnych form na CaO. Wykorzystuje się do tego następujące przeliczniki:

kg węglanu wapnia (CaCO3) odpowiada 0,56 kg CaO;
kg wapna palonego (CaO) odpowiada 1,78 kg CaCO3;
kg tlenku magnezu (MgO) odpowiada 1,39 kg CaO;
kg wapna palonego (CaO) odpowiada 0,72 kg MgO;
kg węglanu magnezu (MgCO3) odpowiada 0,66 kg CaO;
kg wapna palonego (CaO) odpowiada 1,52 kg MgCO3.

Na przykład dysponując dolomitem zawierającym 30 proc. CaCO3 i 20 proc. MgCO3, wykonuje się następujące przeliczenia:
30 proc. CaCO3 x 0,56 = 16,8 proc. CaO + 20 proc. MgCO3 x 0,66 = 13,2 proc. CaO.
Z powyższego obliczenia wynika, że nawóz odpowiada zawartości 30 proc. CaO.
W niektórych wypadkach podawane są dane tych pierwiastków w nawozie w formie tlenkowej. W takiej sytuacji zawartość formy tlenkowej magnezu należy przemnożyć przez współczynnik 1,39 lub zaokrąglając 1,4. Wynika to z faktu, że kg MgO równoważy 1,39 kg CaO, albowiem magnez ma o ok. 40 proc. większą siłę alkalizującą niż wapń. Otrzymany rezultat dodajemy do formy CaO, uzyskując ogólną ich zawartość w nawozie wyrażoną w CaO.

Spośród nawozów wapniowych na gleby ciężkie i średnie stosuje się wapno tlenkowe. Natomiast do gleb bardzo lekkich i lekkich wprowadza się wapno węglanowe (wapniaki, dolomity, magnezyty oraz niektóre odpady przemysłowe zawierające CaCO3 i MgCO3). Na gleby średnie można także stosować nawozy węglanowe, ale należy się liczyć z dłuższym okresem ich odkwaszania.

Na użytkach zielonych nawozy wapniowe i wapniowo-magnezowe stosuje się w takich dawkach, ażeby utrzymać pH gleb mineralnych w granicach 5,5-6,5, a gleb organicznych w przedziale 4,5-5,0. Na użytkach zielonych z dużym udziałem roślin motylkowatych w runi pH gleb mineralnych winno wynosić 6,0, a gleb organicznych 5,3. Z reguły na użytkach zielonych stosuje się nawozy wapniowe i wapniowo-magnezowe w formie węglanowej w dawkach od 1 do 1,5 t CaO/ha co 5-6 lat, późną jesienią lub wczesną wiosną przed ruszeniem wegetacji albo w trakcie przeprowadzania zabiegów regeneracyjnych.