Główną doktryną rolnictwa ekologicznego jest uszczelniony obieg pierwiastków w gospodarstwie, a żyzność i produkcyjność gleby utrzymywane są przez odpowiedni płodozmian z udziałem roślin motylkowych, które dostarczają azot do gleby. Fundamentalnym źródłem składników pokarmowych w ekologicznej produkcji roślinnej są nawozy naturalne i organiczne powstające w gospodarstwie – oborniki, gnojówka czy kompost. Istnieją jednak przypadki, gdy zabiegi te nie zapewniają dostatecznej żyzności gleby – wówczas dozwolone jest użycie nawozu sztucznego lub środka poprawiającego jej żyzność.

Które nawozy sztuczne są dozwolone?

„Wykaz nawozów i środków poprawiających właściwości gleby zakwalifikowanych do stosowania w rolnictwie ekologicznym” to lista wszystkich nawozów, których można używać, prowadząc gospodarstwo ekologiczne, wraz z ich nazwami handlowymi, danymi producentów i składem. W dokumencie znajdziemy m.in. nawozy wapniowe, wapniowo-magnezowe, środki poprawiające właściwości gleby, nawozy azotowe o niskiej koncentracji składnika, preparaty mikrobiologiczne, a także… szeroki wybór nawozów mikroelementowych (głównie nalistnych) do bardziej wymagających upraw.

Szukasz nawozów? Sprawdź oferty z portalu Giełda Rolna! 

Kopaliny z akceptem

Jak wiadomo, wiele roślin motylkowych, na których bazuje ekologiczny płodozmian, wymaga uregulowanego pH. Na szczęście, w przypadku nawozów wapniowo-magnezowych, których można używać, będąc rolnikiem ekologicznym, lista możliwych rozwiązań jest dość obszerna, bowiem w handlu dostępne są nawozy oparte na dolomicie (30 proc. CaO i 15-18 proc. MgO), margielu o zawartości nawet 95 proc. CaO oraz wapnie pojeziornym. Drugą dość dużą i istotną grupą nawozów zawartych w Wykazie są nawozy potasowe. Wśród nich znajdziemy m.in. siarczan potasu (50 proc. K2O i 18 proc. S), kainit (14 proc. K2O, 5 proc. MgO, 20 proc. Na, 4 proc. S) czy karnalit (8-10 proc. K2O, 10 proc. MgO). Nawożenie fosforowe w roślinach uprawnych w rolnictwie ekologicznym uzupełnia się mączką fosforytową, która uzyskiwana jest ze zmielonych fosforytów, a w swym składzie zawiera również spore ilości wapnia i mikroelementów. Fosfor podawany w tej formie jest dostępny dla korzeni roślin zaledwie w 30 proc. Z kolei kizeryt pylisty, o zawartości 27 proc. MgO i 22 proc. S, pokrywa zapotrzebowanie roślin na magnez i siarkę, a mączka bazaltowa stanowi ekwiwalent nawozu mikroelementowego, bowiem zawiera tlenki krzemu, wapnia, magnezu i potasu, a także związki manganu, miedzi, cynku, molibdenu, boru, żelaza i selenu.

Kizeryt granulowany to uwodniony siarczan magnezu. Ze względu na naturalne pochodzenie surowców jest również zakwalifikowany do wykazu nawozów ekologicznych
Kizeryt granulowany to uwodniony siarczan magnezu. Ze względu na naturalne pochodzenie surowców jest również zakwalifikowany do wykazu nawozów ekologicznych

Dopuszczone użyźniacze

Aby dany nawóz lub użyźniacz został zakwalifikowany do użycia, musi przejść skomplikowaną drogę urzędową. W kompetencjach IUNG-PIB w Puławach leżą także ocena i potwierdzenie zgodności danego produktu w zakresie wymagań określonych w przepisach rolnictwa ekologicznego dla nawozów i środków poprawiających właściwości gleby. Z kolei szczegółowe wytyczne dotyczące składu nawozów i użyźniaczy glebowych, które muszą zostać spełnione, by dany nawóz lub środek mógł zostać wpisany do wykazu, określone są w Załączniku I do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 889/2008. Obydwa dokumenty – Wykaz oraz Załącznik, dostępne są na stronie internetowej IUNG-PIB.

Nie potrzeba zgody, by użyć nawozu lub użyźniacza wpisanego do Wykazu. By użyć wybranego nawozu lub środka, rolnik nie musi ubiegać się w żadnej instytucji o zgodę. Jest on jednak zobowiązany do odnotowania faktu użycia nawozu bądź środka poprawiającego właściwości gleby w rejestrze działań agrotechnicznych. Notatkę powinno się wprowadzić po każdym użyciu nawozu lub wprowadzeniu do gleby użyźniacza, podając jego nazwę, datę zastosowania, numer działki oraz uzasadnienie potrzeby zastosowania, na przykład: „Zaobserwowano objawy niedoboru danego składnika pokarmowego”.

Czyli jakie nawozy można stosować?

Jaka jest różnica między konwencjonalnymi nawozami sztucznymi a nawozami dostosowanymi do stosowania w rolnictwie ekologicznym? Główną cechą charakteryzującą produkty zakwalifikowane do stosowania w tego typu systemie produkcji roślinnej jest ich słaba rozpuszczalność, niska koncentracja składnika pokarmowego oraz fakt, że nie są produktami syntez chemicznych, a na przykład osadami czy mielonymi skałami naturalnymi – jak w przypadku nawozów wapniowych.

Pamiętaj o sporządzeniu umowy

Dyskutując na temat nawożenia w rolnictwie ekologicznym, warto dodać, że nawozy naturalne nabywane do gospodarstwa z zewnątrz, czyli obornik lub gnojówka, muszą pochodzić z gospodarstw prowadzących ekstensywny chów zwierząt. Nawozów tych można używać jedynie w celu bezpośredniego rolniczego wykorzystania wyłącznie na podstawie sporządzonej wcześniej pisemnej umowy, którą obie strony powinny przechowywać przez co najmniej 8 lat.