Poferment powstaje jako produkt uboczny fermentacji substratów w biogazowni. Zależnie od zakładu mogą być one różne. W pierwotnej wersji najczęściej stosowane były kiszonka z kukurydzy i gnojowica. Dziś często stosuje się również kiszonki ze zbóż, odpady z przetwórstwa zbóż czy rzepaku, obornik, a także odpady z przetwórstwa mięsnego, wywar gorzelniany czy serwatkę. Biogazownie często wytwarzają więcej pofermentu niż są w stanie zagospodarować, dzięki czemu okoliczni rolnicy mogą się zaopatrzyć w wartościowy nawóz.

Jak działa biogazownia?

Podstawą jest fermentacja metanowa w kontrolowanych warunkach komory fermentacyjnej. Następuje tam rozkład materii organicznej na m.in. metan, dwutlenek węgla, wodór czy siarkowodór. Pozostała część to właśnie poferment, którego biogazownia o mocy 1MW wytwarza około 20.000m3 rocznie.

Ile poferment może zawierać azotu?

Zawartość poszczególnych składników zależy przede wszystkim od zastosowanych substratów, ich rodzaju i proporcji. Skład różni się nie tylko w poszczególnych biogazowniach, ale i może być zmienny w obrębie jednego zakładu. Średnio poferment zawiera około 4,5-5kg/m3 azotu, z czego 80-90% to forma amonowa, 2-2,5kg/m3 P2O5, 5-5,5kg/m3 K2O, jednak odchylenie tych wartości od średniej może być znaczne, zarówno na plus, jak i na minus.

W jakiej dawce stosować poferment?

Ilość nawozu stosowanego na hektar zależy przeze wszystkim od jego składu, dlatego przy liczeniu dawki nawozu ważne aktualne wyniki badania zawartości poszczególnych składników. Zazwyczaj biogazownie mają własne zalecenia odnośnie dawki pofermentu. Średnio jest to 20-30m3/ha pod rośliny ozime i 30-40m3/ha pod rośliny jare. Nawóz stosuje się przy pomocy wozu asenizacyjnego, najlepiej z wężami wleczonymi lub aplikatorem doglebowym- podobnie jak w przypadku gnojowicy.

Zalety stosowania pofermentu

Poferment jest przede wszystkim źródłem cennych składników pokarmowych, w tym łatwo przyswajalnego azotu, dzięki któremu szybko jest zauważalny efekt plonotwórczy. Ponadto poprawia strukturę gleby i zwiększa jej pojemność sorpcyjną. Względem nawozów naturalnych poferment charakteryzuje się składem zbliżonym do gnojowicy, ale bez jej nieprzyjemnego zapachu. Jest też wolny od nasion chwastów, które mogą się znajdować choćby w oborniku. Niektóre badania podają osiąganie nawet 20% wyższych plonów przez rośliny nawożone pofermentem, względem tej samej uprawy, której dostarczono podobną ilość składników pokarmowych w formie gnojowicy.

Dostępność i cena pofermentu

Nawóz jest dostępny przede wszystkim w najbliższym sąsiedztwie biogazowni. Ze względu na daki rzędu kilkudziesięciu metrów sześciennych, transport na większe odległości jest raczej nieopłacalny. Rolnicy dostarczający substraty do biogazowni często otrzymują poferment w rozliczeniu, a inni zazwyczaj mogą kupić nadmiar. Zależnie od biogazowni i wynegocjowanych warunków, albo rolnik samodzielnie odbiera nawóz wozem asenizacyjnym, albo nawóz jest dowożony na pole cysternami, z których rolnik pobiera poferment, albo też całość nawożenia może być realizowana po stronie biogazowni, posiadającej własne wozy asenizacyjne lub współpracującej z firmą usługową. Ceny są zróżnicowane, w przypadku samodzielnego odbioru jest to zazwyczaj 1-10zł/m3, a w przypadku kompleksowej usługi należy doliczyć koszt transportu i ilość zaangażowanych pojazdów.

Przepisy prawa

W świetle prawa poferment jest odpadem. Przy spełnieniu odpowiednich formalności możliwe jest jego zagospodarowanie w ramach procesu odzysku R10- obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska. Po stronie biogazowni jako producenta jest przygotowanie właściwych dokumentów, tak aby rolnik stosujący poferment działał zgodnie z prawem.