Przede wszystkim, do rolniczego wykorzystania stosowany jest osad ustabilizowany i przebadany pod kątem zawartości nie tylko składników pokarmowych, ale też substancji szkodliwych, metali ciężkich czy bakterii. Doświadczenia pokazują, że taki nawóz korzystanie wpływa na rośliny uprawne, szczególnie w suchych latach, ze względu na swoją higroskopijność.

Produkcja

Osad jest produktem biologicznego i mechanicznego oczyszczania ścieków komunalnych. Przed dopuszczeniem do stosowania na polach osad jest stabilizowany za pomocą wapna palonego, wysokiej temperatury, kompostowania czy fermentacji. Gotowy nawóz jest bezpieczny pod względem sanitarnym, ma ziemistą konsystencję o zróżnicowanym stopniu uwilgotnienia i zasadowe pH.

Skład

Przyjmuje się, że ustabilizowany osad ściekowy ma skład zbliżony do obornika, jednak zawartość poszczególnych składników zależna jest od producenta. Szczególnie zauważalna jest zawartość azotu, fosforu i wapnia. Oczyszczalnie podają zazwyczaj skład w suchej masie, jednak już jej zawartość znacznie różni się zależnie od producenta i stanowi 25-50% faktycznej masy produktu, średnio można przyjąć około 40%. Zawartość kluczowych składników odżywczych w suchej masie kształtuje się następująco, zależnie od źródła- 5-50kg/t azotu, 2-40kg/t P2O5, 2-40kg/t K2O.

W praktyce podczas stosowania na polu większe znaczenie ma jednak zawartość składników w faktycznej masie nawozu- średnio 7kg/t azotu, 6,5kg/t P2O5, 4,5kg/t K2O.

Dawka

Ilość, w jakiej nawóz jest stosowany, każdorazowo jest ustalana przez producenta dla konkretnej partii osadu i konkretnej działki, na której będzie stosowany. Po stronie oczyszczalni jest zarówno zlecenie badań składu nawozu, jak i zasobności gleby. Maksymalne dawki na cele rolnicze to odpowiednio 3t/ha suchej masy co roku, 6t/ha suchej masy co dwa lata i 9t/ha suchej masy co trzy lata. Doświadczenia pokazują, że lepsze efekty przynosi stosowanie osadu wiosną niż jesienią, szczególnie w mniejszych dawkach co roku.

Zalety

Przede wszystkim, ustabilizowany osad ściekowy ma zauważalną wartość nawozową. Nie bez znaczenia jest fakt, że ze względu na higroskopijność jest ona szczególnie widoczna w suchych latach, kiedy działanie innych nawozów jest ograniczone. Dzięki dużej zawartości wapnia osad ściekowy działa odkwaszająco. Dla rolników nawożących pola osadem ważny jest fakt, że wszystkie formalności związane z zagospodarowaniem tego odpadu są po stronie oczyszczalni, dzięki czemu nie trzeba się martwić, że pominęło się jakiś krok w biurokratycznej machinie- wystarczy tylko przechowywać otrzymane dokumenty.

Dostępność i cena

Ustabilizowany osad ściekowy dostępny jest w oczyszczalniach ścieków. Zazwyczaj mają one swoich stałych odbiorców, a jeśli posiadają nadmiar często ogłaszają możliwość odbioru osadu. Taki nawóz jest zwykle darmowy, gdyż producentom zależy, aby pozbyć się odpadu i nie musieć inwestować w pozwolenia i infrastrukturę do jego przechowywania. Co ważne, osadu ściekowego, poza uzasadnionymi przypadkami, nie można wywozić poza teren województwa, w którym powstał, co należy mieć na uwadze poszukując takiego nawozu.

Przepisy prawa

W świetle prawa ustabilizowany osad ściekowy jest odpadem zagospodarowywanym w procesie odzysku R10, a więc obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa. Z tego względu jego stosowanie jest obwarowane licznymi przepisami, ale jak wspomniano wyżej, za dopełnienie formalności odpowiada dostawca osadu, czyli oczyszczalnia ścieków. Warto pamiętać, że nawóz nie może być stosowany do uprawy warzyw i roślin jagodowych, jak również w pobliżu zabudowań i wód. Producent co 2-6 miesięcy, zależnie od wielkości oczyszczalni, wykonuje analizy próbek osadu w laboratorium. Sprawdzana jest nie tylko zawartość składników pokarmowych, ale też substancji szkodliwych, metali ciężkich, bakterii czy jaj pasożytów, które muszą spełniać restrykcyjne normy. Oczyszczalnia wykonuje również badania zasobności działek zgłoszonych do nawożenia osadem, na tej podstawie ustala dawkę i w terminie do 7 dni przed przekazaniem odpadu składa zgłoszenie do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Po stronie rolnika, w przypadku gospodarstw powyżej 75 hektarów, jest posiadanie wpisu do BDO. Po przekazaniu osadu przez oczyszczalnię, należy go niezwłocznie rozprowadzić po powierzchni pola i zmieszać z wierzchnią warstwą gleby.