PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Jeśli nie nawozy mineralne, to co? Cz.6 Resztki pożniwne – jaka jest ich wartość nawozowa?

Jeśli nie nawozy mineralne, to co? Cz.6 Resztki pożniwne – jaka jest ich wartość nawozowa?
Resztki pożniwne są cennym źródłem składników pokarmowych; Fot. M. Sacha

Najprostszym i darmowym sposobem ograniczenia zużycia nawozów mineralnych jest pozostawienie na polu resztek pożniwnych. Co można w ten sposób zyskać?



Przez ostatnie lata w wielu gospodarstwach słoma była niedoceniana jako źródło składników pokarmowych i materii organicznej, a na polach pozostawały co najwyżej plewy i korzenie. Wielu rolników prowadzących wyłącznie produkcję roślinną chętnie ją sprzedawało, niektórzy wręcz oddawali za darmo, jak by pozbywali się problemu. Świadomość w tej kwestii na szczęście się poprawia, dlatego warto się przyjrzeć, jak właściwie zagospodarować resztki pożniwne i co można dzięki temu zyskać.

Wartość nawozowa

Stosunek masy plonu głównego do plonu ubocznego wynosi zależnie od gatunku roślin uprawnych od 1:0,5 do nawet 1:2. Oznacza to, że przykładowo zbierając 3t/ha rzepaku, zyskuje się 6t/ha słomy i resztek pożniwnych, które nie tylko stanowią źródło materii organicznej, ale też zawierają w tym przypadku ponad 40kg azotu, prawie 20kg fosforu, 120kg potasu, blisko 80kg magnezu czy około 100kg wapnia.

Przyjmuje się, że 5t/ha słomy zbożowej ma działanie zbliżone do 15t/ha obornika. Z kolei resztki roślin bobowatych są cennym źródłem azotu. Dodatkowo np. bobik posiada zdolność pobierania fosforu z głębszych warstw gleby, gdzie nie byłby dostępny dla innych roślin, a może do nich trafić wraz z resztkami po zbiorze tej rośliny. W pierwszym roku rośliny następcze wykorzystują z resztek pożniwnych przeciętnie 20-40% azotu, 25% fosforu i 50% potasu.

Zboża

Zboża są najpopularniejszymi roślinami uprawianymi na polskich polach, stąd też zainteresowanie ich słomą jest największe. W gospodarstwach prowadzących produkcję zwierzęcą często jest zbierana z pól, ale później wraca na nie w ramach obornika. Takie rozwiązanie jest jak najbardziej korzystne, podobnie jak wymiana słomy na obornik przez rolników zajmujących się wyłącznie uprawą roślin. Nie warto natomiast słomy sprzedawać czy oddawać za darmo, gdyż traci się w ten sposób cenną materię organiczną i składniki pokarmowe.

Stosunek plonu głównego do ubocznego w przypadku zbóż mieści się w granicach od 1:0,5 dla jęczmienia jarego do 1:1,5 w przypadku żyta ozimego. Średnio przyjmuje się, że po zbiorze zbóż pozostaje 5t/ha resztek pożniwnych. Taka ilość zapewnia 15-45kg/ha azotu, 30-60kg/ha K2O, 6-10kg/ha P2O5, 15-20kg/ha CaO oraz mikroelementy takie jak bor, miedź i molibden.

Rzepak

W tym przypadku nie ma mowy o wykorzystaniu na ściółkę dla zwierząt, natomiast mimo, że słoma rzepakowa uznawana jest za bardziej wartościową niż zbożowa, bywa sprzedawana jako materiał opałowy. Najczęściej jednak rolnicy zostawiają słomę rzepakową na polu, co jest najlepszym rozwiązaniem, ale niektórzy zapominają, że dla właściwego jej wykorzystania ważne jest rozdrobnienie i równomierne rozprowadzenie po powierzchni gleby- pozostawianie na pokosie nie jest dobrym rozwiązaniem.

Stosunek plonu głównego do ubocznego w przypadku rzepaku ozimego wynosi około 1:2. Przeciętnie po zbiorze rzepaku na polu pozostaje 10-12t/ha resztek pożniwnych. Ta ilość oprócz cennej materii organicznej wnosi  70-90kg/ha azotu, 30-35kg/ha P2O5, 200-220kg/ha K2O, 150180kg/ha CaO i 130-150kg/ha MgO. Jeśli chodzi o mikroelementy, słoma rzepakowa bogata jest w cynk, mangan, bor, miedź czy molibden.

Kukurydza

W przypadku zbioru kukurydzy na ziarno wszelkie resztki pożniwne pozostają na polu. Ich masa sięga nawet 30t/ha, z czego słoma może stanowić nawet 15t/ha. Oznacza to dużą dawkę materii organicznej i składników pokarmowych, ale też wyzwanie dla maszyn uprawowych. Normą staje się talerzowanie lub mulczowanie ścierniska po kukurydzy, dzięki czemu resztki lepiej mieszają się z glebą, a jednocześnie ogranicza się populacje szkodników.

Stosunek plonu głównego do ubocznego w przypadku kukurydzy na ziarno wynosi od 1:1,5 do 1:2. Duża ilość resztek oznacza dużą ilość składników pokarmowych, pozwalających oszczędzić nawozy mineralne. Ze względu na dużą rozbieżność plonu ubocznego po zbiorze kukurydzy na ziarno, ilość składników pokarmowych w resztkach pożniwnych lepiej będzie podać w tonie. Tona resztek kukurydzianych zawiera średnio 10kg azotu, 2,5kg P2O5, 15kg K2O, 4kg CaO i 2kg MgO.

Bobowate

Do najpopularniejszych roślin bobowatych na polskich polach należą bobik, groch czy łubin żółty. Rośliny te są cenione za pozostawianie bardzo dobrego stanowiska pod roślinę następczą. Odpowiada za to przede wszystkim wiązanie azotu w brodawkach korzeniowych. Również słoma bobowatych bogata jest w cenne składniki pokarmowe.

Ilość resztek pożniwnych po zbiorze roślin bobowatych jest zbliżona do zbóż i oscyluje wokół 5t/ha. Skład resztek pożniwnych nie jest wśród bobowatych jednakowy i zależy od gatunku. Po zbiorze bobiku na polu zostaje średnio 40kg/ha azotu, 25kg/ha P2O5 i 80kg/ha K2O. Resztki po zbiorze grochu wnoszą przeciętnie 55kg/ha azotu, 25kg/ha P2O5 i 90kg/ha K2O. W resztkach pożniwnych łubinu żółtego znajduje się 80kg/ha azotu, 20kg/ha P2O5 i 50kg/ha K2O.

Jak zagospodarować resztki pożniwne?

Aby składniki pokarmowe zawarte w resztkach pożniwnych były dostępne dla roślin, musi nastąpić ich rozkład. Najwięcej starań należy włożyć w prawidłowe przygotowanie słomy, aby jej duża masa zalegająca na powierzchni gleby nie przyniosła efektu odwrotnego do zamierzonego.

Ważne jest przede wszystkim pozostawienie niskiego ścierniska i rozdrobnienie słomy oraz jej równomierne rozprowadzenie po powierzchni pola. Najlepiej zadbać o to już na etapie zbioru, odpowiednio przygotowując kombajn. W przypadku słomy kukurydzianej, czasem również ścierniska po rzepaku, warto wykorzystać mulczer, dzięki któremu resztki zostaną drobno pocięte tuż nad powierzchnią gruntu.

Dalsze kroki zależne są od przyjętego sposobu uprawy. W tradycyjnym systemie uprawy całopowierzchniowej, płużnej lub bezorkowej, kluczowe będzie wymieszanie słomy i resztek pożniwnych z glebą. W tym celu wykonuje się płytki zabieg uprawowy, najczęściej talerzowanie, na głębokość do 10cm. Jeśli prowadzona będzie uprawa pasowa, słoma i resztki pożniwne pozostają na powierzchni gleby tworząc mulcz, który chroni ją przed erozją.

Przed zmieszaniem resztek pożniwnych z glebą warto wspomóc ich rozkład. W tym celu stosuje się wapnowanie lub niewielką dawkę nawozu azotowego. Ważne dla prawidłowej agrotechniki jest uregulowane pH i dlatego to właśnie wapnowanie jest priorytetem. Zabieg ten nie tylko reguluje odczyn gleby, ale też przyspiesza rozkład materii organicznej. Jeśli wapnowanie nie jest przeprowadzane, warto na słomę zastosować nawóz azotowy. Dawka azotu powinna wynosić 5-10kg/t słomy. Najlepiej stosować w tym celu gnojowicę lub RSM.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (9)

  • Lenny 2021-12-19 19:55:20
    Należy pamiętać że resztki pożniwne pozostawione w całości twożą glebę bardziej próchniczną i żywą biologicznie
  • Ha Ha ha 2021-12-15 19:55:40
    Obajtek ( Orlen ) w Jedliczach ma kupować słomę na biopaliwa , tylko pytanie gdzie znajdzie głupich do sprzedawania ?
  • Wegrow 2021-12-15 19:48:06
    5ton słomy to równowartość 15 ton obornika. Ciekawe
    • Michał 2021-12-16 11:10:31
      Po przeczytaniu tego fragmentu zwątpiłem w to że autor tekstu wie o czym pisze
  • Mario 2021-12-15 18:37:01
    Od 2013 roku tylko raz wywiozłem słomę z pola ale w to miejsce od razu wszedł poferment z biogazwoni. Tylko głupi wywozi słomę z pola. W tym roku poszło też 5t/ha wapna więc nie za bardzo za sponsoruje firmy nawozowe.
  • grzes 2021-12-15 17:25:58
    znam takich co od wielu lat słomę za parę złotych oddają i się cieszą że kombajn mniej paliwa spalił , a w polu "bida " -nic nie chce rosnąć i narzekają że susza ,żeby rząd odszkodowanie wypłacił
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.117.125
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.