PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Mikropierwiastki

Zdecydowana większość gleb jest uboga w mikroelementy, które są niezbędne dla dobrego plonowania roślin.



Mikropierwiastki, czyli mikroelementy, to pierwiastki chemiczne występujące w roślinach w bardzo małych ilościach, niezbędne do ich prawidłowego wzrostu i rozwoju. Należą do nich: miedź, żelazo, mangan, molibden, cynk, bor, kobalt, jod, fluor, przy czym zarówno ich nadmiar, jak i niedobór wpływa ujemnie na rośliny. Nasze gleby charakteryzują się, niestety, niską zwartością mikroelementów. Według badań przeprowadzonych przez stacje chemiczno--rolnicze około 80 proc. gleb w Polsce wykazuje brak boru, ponad 50 proc. miedzi i 39 proc. – cynku.

Niedobór mikroelementów w glebie znacznie ogranicza plonowanie roślin. W dodatku większa część mikropierwiastków, nawet na glebach w nie zasobniejszych, występuje w związkach niedostępnych dla roślin. Przyjmuje się, że formy dostępne stanowią 10–25 proc. ogólnej ich zawartości w glebie.

Dostępność uzależniona

O ogólnej dostępności mikroelementów dla roślin nie decyduje ich ogólna zawartość w glebie, ale takie czynniki, jak: odczyn, zawartość materii organicznej w glebie i uziarnienie gleby. Spośród nich decydujący wpływ na przyswajalność np. miedzi, cynku i boru (najważniejszych mikroelementów dla roślin) ma odczyn gleby. Mikroelementy pobierane w formie kationów, np. cynk i miedź, są najlepiej przyswajalne w kwaśnym środowisku, a w glebach silnie kwaśnych mogą stać się nawet toksyczne dla roślin. Bor natomiast jest dostępny w glebach o odczynie lekko kwaśnym i obojętnym. Niedobory tego pierwiastka występują w glebach zarówno zbyt kwaśnych, jak i zasadowych oraz podczas suszy. W glebach kwaśnych wzrasta rozpuszczalność związków boru, ale na skutek przemian chemicznych jest on wypłukiwany w głąb profilu glebowego, a więc następują jego straty. Z kolei w glebach o odczynie zasadowym pobieranie boru przez rośliny ogranicza działający antagonistycznie do tego pierwiastka wapń. Trzeba to brać pod uwagę, wapnując glebę pod uprawę roślin wymagających do rozwoju jednocześnie niekwaśnego środowiska i boru, np. buraków cukrowych, koniczyny i lucerny.

Ważną rolę w dostępności mikroelementów dla roślin odgrywa również zawartość próchnicy w glebie, która może tworzyć związki kompleksowe z mikroelementami, co chroni je przed wymywaniem w głąb profilu glebowego, ale zmniejsza, niestety, również ich przyswajalność dla roślin.

Różne potrzeby

Mikroelementy w oborniku

Autor: M.Ptaszyński

Opis: Mikroelementy w oborniku

Rośliny mają różne zapotrzebowanie na mikroelementy, np. najmniej boru potrzebują zboża, a najwięcej – buraki cukrowe i lucerna. Brak tego pierwiastka powoduje zamieranie stożków wzrostu, deformację i kruchość najmłodszych liści i słabe zawiązywanie kwiatów. W burakach cukrowych natomiast występuje zgorzel liści sercowych. Choroba ta charakteryzuje się zamieraniem stożka wzrostu, zwijaniem się i brunatnieniem liści i gniciem główki buraka. Niedobór boru występuje, gdy jego zawartość w roślinie nie przekracza 15 mg/kg s.m. Natomiast przy zawartości boru powyżej 200 mg/kg s.m. może być on toksyczny dla roślin. Charakterystycznym objawem nadmiaru tego pierwiastka jest brązowienie brzegów blaszki liściowej. Nadmiar boru źle znoszą zboża i soja.

Cynk jest niezbędnym mikroelementem dla kukurydzy i pszenicy. Wrażliwy na jego niedobór okazuje się chmiel, a mało wrażliwe trawy. Niedobór tego pierwiastka występuje, gdy jego zawartość w suchej masie roślin nie przekracza 20 mg/kg. Charakterystycznym symptomem braku tej substancji są, np. u kukurydzy, białe pasy po obu stronach głównego nerwu liścia.

Niebezpieczny jest również nadmiar cynku w roślinach. Objawy jego toksyczności mogą wystąpić już przy zawartości 100 mg/kg s.m. Rośliny słabo wówczas rosną, a na liściach pojawia się chloroza. Rośliny najlepiej przyswajają cynk z gleb kwaśnych. Natomiast na glebach zwapnowanych i zasobnych w fosfor pierwiastek ten jest dla nich trudniej dostępny. Jego pobieranie ogranicza również próchnica, która ma zdolność jego akumulacji.

Duże zapotrzebowanie na miedź mają zboża i lucerna. Deficyt tego pierwiastka, który występuje w glebach, jest duży, co znacznie ogranicza plonowanie roślin. Podobnie jest na glebach torfowych i organicznych zawierających dużo miedzi, ale w formie niedostępnej dla roślin i w związku z tym uprawy na tych glebach wykazują symptomy jej niedoboru. Miedź, podobnie jak cynk, jest również gorzej przyswajalna z gleb zasobnych w substancję organiczną, która silnie ją sorbuje. Dostępność miedzi dla roślin wzrasta w miarę zakwaszania gleby. Charakterystycznym objawem braku tego pierwiastka u zbóż jest bielenie młodych liści i słabe wypełnienie ziarniaków. Wartość graniczna świadcząca o niedoborze miedzi to 5 mg/kg s.m.

Nawożenie interwencyjne

Kiedy nawozić mikroelementami? Nawożenie tymi składnikami jest zwykle zabiegiem interwencyjnym i zaleca się je, gdy na roślinach występują charakterystyczne objawy niedoboru mikroelementów. Wówczas nalepsze efekty daje nawożenie dolistnie, ponieważ działanie płynnych nawozów jedno- lub wieloskładnikowych, np.: Basfoliaru 36 Extra, Soluboru DF, Insolu 3 i Insolu B jest bardzo szybkie, a dawki są mniejsze niż w wypadku nawożenia doglebowego. Regularne nawożenie mikroelementami doglebowo zaleca się w gospodarstwach intensywnych. Trzeba brać pod uwagę fakt, że zabieg ten nie jest tani.

Lepsze rezultaty daje łączne nawożenie mikro- i makroelementami w postaci nawozów wieloskładnikowych wzbogaconych w mikroskładniki, takich, jak np. Lubofoska z borem, siarczan miedzi i siarczan cynku. Dobrym źródłem mikroelementów jest również obornik. Ich zawartość w oborniku zależy od gatunku zwierząt. Najmniej jest ich w oborniku od koni. Wyjątek stanowi kobalt, którego najwięcej jest w oborniku końskim. Nawożenie obornikiem ma same korzyści, bo dostarcza roślinie zarówno mikroelementów, jak i makroelementów, a także poprawia żyzność gleby.

Gleba a mikroelementy 

Niska zwartość mikroelementów w glebach wynika głównie z przewagi gleb lekkich, kwaśnych, z niską zawartością materii organicznej. Tymczasem najwięcej mikroelementów występuje w najdrobniejszej ilastej frakcji gleby, dlatego gleby ciężkie są zasobniejsze w mikropierwiastki.

Autorka pracuje w Instytucie Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa-PIB w Puławach

Źródło: "Farmer" 09/2008



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.215.182.81
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.