PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Tajemnice biostymulatorów

Tajemnice biostymulatorów

Biostymulatory nie zastępują nawożenia, nie usuwają presji czynnika stresowego. Ich oddziaływanie sprowadza się do podniesienia naturalnej odporności roślin uprawnych.



Postęp biologiczny w hodowli roślin otworzył przed współczesnym rolnictwem szansę równoczesnej realizacji dwóch zasadniczych celów - produkcyjnego i środowiskowego. Nowe, bardziej wydajne odmiany roślin charakteryzują się wyższą efektywnością wykorzystania składników pokarmowych z gleby oraz większym potencjałem plonotwórczym.

Wyhodowanie odmian tolerancyjnych (bądź odpornych) na choroby i szkodniki, pozwala ograniczyć poziom stosowania chemicznych środków ochrony roślin. Niemniej jednak, przyroda kieruje się własnymi prawami, które mogą w znacznym stopniu ograniczać skuteczność zabiegów agrotechnicznych służących optymalizacji wzrostu roślin oraz ich plonowania. Zresztą wydaje się, że zabiegi agrotechniczne w uprawie roślin zostały już "wyczerpane". Dlatego wciąż poszukuje się nowych środków produkcji, które z jednej strony pozwolą na złagodzenie negatywnego wpływu pogody na plonowanie roślin, czyniąc je bardziej odpornymi na czynniki stresowe, z drugiej będą je stymulować do jeszcze bardziej efektywnego wykorzystania warunków przyrodniczych.

Taka właśnie rolę pełnią biostymulatory wzrostu, cieszące się coraz większym zainteresowaniem wśród rolników.

Pewne grupy biostymulatorów wzrostu znane były już w starożytności, choć o ich stymulującym działaniu dowiadywano się przez przypadek. Tak było np. z wyciągami z alg i wodorostów morskich, które stosowane były niegdyś do użyźniania gleb. Obecnie wracamy do dobroczynnego działania substancji naturalnie występujących w przyrodzie, starając się poznać mechanizmy ich działania.

Co to jest biostymulator

Choć w Unii Europejskiej nie ma oficjalnej, prawnie obowiązującej definicji, biostymulatory określane są jako środki, które w bardzo małych stężeniach usprawniają podstawowe biochemiczne procesy w roślinie i glebie, w wyniku czego poprawiają wzrost i rozwój roślin.

Są to preparaty o różnym składzie i pochodzeniu, które pobudzają procesy życiowe roślin na każdym z poziomów organizacji biologicznej, począwszy od łanu, pojedynczej rośliny, przez organy, tkanki, komórki, procesy fizjologiczne i biochemiczne, czyli zmiany w metabolizmie, aż po zmiany na poziomie molekularnym, czyli ekspresji genów.

Drugą, ważną funkcją biostymulatorów jest indukowanie w roślinie mechanizmów chroniących ją przed stresem biotycznym i abiotycznym bądź też szybszy "powrót do formy" po zadziałaniu czynnika stresowego (susza, ekstremalnie niska lub wysoka temperatura, wysokie promieniowanie UV, zasolenie, patogeny). Biostymulatory aplikowane w odpowiednim momencie zmieniają metabolizm w taki sposób, aby roślina była silniejsza i odporniejsza na czynniki stresowe. Zmiany w metabolizmie zachodzące na poziomie ekspresji genów powodują zwiększoną syntezę związków, za które odpowiedzialny jest dany gen, np. produkcję odpowiednich białek odpornościowych, wyzwalających w roślinie mechanizmy uodparniające.

Odporność ta może polegać np. na zmianach w komórkach czy tkankach, dzięki którym rośliny są wzmocnione i mają większy wigor bądź też skuteczniej przeciwstawiają się inwazji np. grzybni patogenów. Oczywiście lepiej aplikować stymulator profilaktycznie, przed wystąpieniem czynnika stresowego aniżeli w momencie jego zadziałania.

IUNG-PIB w Puławach prowadzi badania biostymulatorów wzrostu przeznaczonych do stosowania w uprawie roślin polowych. Te, które testowano dotychczas, można podzielić na dwie grupy: preparaty oparte na kwasach humusowych oraz środki, których głównym składnikiem są wyciągi roślinne, w tym z alg i wodorostów morskich. Są to najczęściej spotykane substancje czynne w stymulatorach obecnych na rynku.

Kwasy humusowe i huminowe

Kwasy humusowe oddziałują na wzrost roślin w sposób pośredni i bezpośredni.

Udowodniono ścisłą korelację pomiędzy zawartością substancji humusowych w glebie, a plonowaniem roślin.

Substancje humusowe powodują wzrost pojemności wodnej gleby, poprawiają strukturę gleby, zwiększają aktywność mikrobiologiczną, przez co wpływają na pobieranie składników pokarmowych z gleby - azotu, fosforu i potasu, przy wyczerpywaniu puli substancji humusowych z gleby wzrasta zapotrzebowanie roślin na składniki pokarmowe wnoszone w nawozach.

Bezpośredni efekt stymulujący polega na zmianach w metabolizmie roślin.

Następują one po zaabsorbowaniu przez nie takich makromolekuł jak kwasy huminowe i fulwowe.

Kwasy huminowe (HAs) mają bezpośredni wpływ na błony komórkowe, powodując wzrost ich przepuszczalności, a w rezultacie skuteczniejszy transport związków mineralnych do miejsc aktywnych metabolicznie. Związki te wpływają pozytywnie na kiełkowanie nasion oraz rozwój siewek. Zaprawianie nasion preparatami zawierającymi kwasy huminowe i fulwowe zwiększa siłę kiełkowania. Po wniknięciu tych związków do komórek roślinnych następuje wzrost intensywności oddychania komórkowego oraz wzmożenie procesu podziału komórek.

Należy podkreślić, że zbyt duże stężenie kwasów huminowych i fulwowowych może działać toksycznie, powodując zahamowanie procesu kiełkowania lub zamieranie siewek.

HAs i FAs silnie oddziałują na rozwój korzeni, dlatego często określa się je jako stymulatory wzrostu i rozwoju korzeni.

Młode rośliny są bardziej podatne na działanie kwasów humusowych, stąd preparaty na ich bazie stosuje się zwykle we wczesnych fazach rozwojowych, kiedy zdolność do podziału komórek w tkankach roślinnych jest duża. Dlatego skuteczność preparatów zawierających kwasy huminowe i fulwowe w późnych fazach rozwojowych jest znacznie mniejsza.

Dolistna aplikacja tych preparatów okazuje się bardziej skuteczna w porównaniu ze stosowaniem doglebowym, ponieważ znaczna część HAs i FAs jest zatrzymywana w korzeniach.

Dopiero kiedy stężenie tych związków w korzeniach osiągnie odpowiedni poziom, są one transportowane do łodyg i liści. U większości roślin stanowi to jednak od 5 do 30 proc. ogólnej puli zmagazynowanej w korzeniach.

Pod wpływem związków humusowych, szczególnie kwasów fulwowych aplikowanych dolistnie, zwiększa się ilość chlorofilu w liściach. HAs i FAs wpływają również na aktywność niektórych enzymów - katalaz, peroksydaz oraz difenoloksydaz, które chronią komórki przez toksycznym działaniem nadtlenku wodoru. Zwalczają również wolne rodniki, które powstają na skutek czynników stresowych.

Poniżej przedstawiono wyniki badań jednego z preparatów zawierających kwasy huminowe, którego skuteczność testowano w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym IUNG- -PIB w Grabowie, na rzepaku ozimym odmiany Adriana. Preparat stosowano przy standardowym nawożeniu rzepaku, w dwóch kombinacjach.

Wariant I: 1-2 l/ha w fazie wzrostu pędu - 15 cm (faza 35 BBA) 2 l/ha w fazie początku kwitnienia (faza 63 BBA) 2 l/ha w fazie początku zawiązywania łuszczyn (71 BBA), Wariant II: 2 l/ha w fazie początku kwitnienia 2 l/ha w fazie początku zawiązywania łuszczyn (po 14 dniach od zastosowania dawki poprzedniej).

W obu kombinacjach uwzględniono obiekt kontrolny, w którym stosowano standardowe nawożenie, bez aplikacji stymulatora. Zbadano wpływ stymulatora na przyrost masy korzeni i biomasy w fazie 83 BBA oraz na plony nasion. Wyniki zilustrowano na wykresach 1-3.

wyciągi z alg i wodorostów morskich

Równie popularną grupę stymulatorów wzrostu stanowią wyciągi z alg i wodorostów morskich. Algi morskie są bogate w makro- i mikroelementy, aminokwasy oraz witaminy. Algi, szczególnie czerwone i brązowe, są źródłem niespotykanych u innych roślin związków. Brązowe algi Askophyllum nodosum, Fucus vecisulosus i Saccharina longicruris zawierają laminarynę i alginian. Laminaryna jest polisasacharydem pełniącym funkcję materiału zapasowego, stymuluje naturalną odporność roślin i bierze udział w aktywacji genów odpowiedzialnych za syntezę białek związanych z patogenezą.

Ekspresja tych genów zależy od obecności pochodzącego od patogenu bodźca, tzw. elicytora, odbieranego przez specyficzne receptory, które przekazują sygnał do ich indukcji. Alginian jest składnikiem ścian komórkowych, tworzącym strukturę wiążącą wodę, przez co zapobiega wysuszeniu roślin przy wystawieniu na bezpośrednie działanie powietrza np. podczas odpływu.

Obecność substancji odżywczych w glonach morskich nie jest wystarczająca do ich stymulującego działania.

Testy roślinne wskazują na obecność w glonach więcej niż jednej grupy substancji czynnych działających stymulująco na inne rośliny. Niewątpliwie są to regulatory wzrostu, wśród których znajdują się hormony roślinne - auksyny, cytokininy czy kwas abscysynowy.

Cytokininy występują zarówno w żywych algach, jak i ich ekstraktach, stymulują kiełkowanie nasion, regulują tempo podziałów komórkowych oraz procesy starzenia się roślin poprzez hamowanie rozkładu białek. Pod wpływem ekstraktów z alg zwiększa się poziom cytokinin zarówno w korzeniach, jak i częściach nadziemnych, w tym organach generatywnych. Wyciągi z alg wzmagają proces mobilizacji cytokinin z korzeni do tworzących się owoców bądź też zwiększają syntezę egzogennych cytokinin w owocach.

Auksyny odpowiedzialne są głównie za wzrost roślin. Wyciągi z alg wyjątkowo korzystnie wpływają na rozwój systemu korzeniowego. Udowodniono, że ekstrakt z brunatnicy Ecklonia maxima (brak nazwy polskiej) wykazywał efekt stymulujący rozwój korzeni niektórych roślin, porównywalny z działaniem auksyn.

Siła działania ekstraktów z alg na wzrost i rozwój korzeni jest największa w przypadku młodych roślin. Wyciągi z glonów wpływają zarówno na wzrost stosunku masy korzeni do części nadziemnych, jak również na gromadzanie biomasy, niezależnie od tego, czy stosowane są na korzenie, czy w formie oprysku nalistnego. Dzięki dobrze rozwiniętemu systemowi korzeniowemu rośliny mają większą zdolność do pobierania składników pokarmowych oraz wody z gleby.

Produkty na bazie alg zwiększają zawartość chlorofilu w liściach, a tym samym wzmagają aktywność fotosyntetyczną, co przekłada się na wielkość plonów. Dużą rolę odgrywa tu obecna w algach betaina, chroniąca chloroplasty przed degradacją. U większości roślin substancje czynne zawarte w ekstraktach z alg powodują przyspieszenie kwitnienia i tworzenia owoców i nie ma to związku z reakcją roślin na stres.

Rozwój kwiatów oraz ich liczba związana jest z fazą rozwojową roślin, niemniej jednak wyciągi z alg pobudzają silnie wzrost i rozwój roślin, powodując ich szybsze dojrzewanie.

Rośliny traktowane opryskiem zawierającym wyciągi z alg wykazują wzmożoną tolerancję na czynniki stresowe.

Chemizm bioaktywnych związków występujących w algach oraz fizjologiczny mechanizm ich działania w zmniejszaniu skutków czynników stresowych nie zostały dokładnie poznane. Niemniej jednak na podstawie istniejącego stanu wiedzy można wnioskować, że dużą rolę odgrywa tu aktywność cytokinin.

Warto wspomnieć, że biostymulujący efekt alg zanika po poddaniu roślin suszeniu, co wskazuje, że u źródeł ich działania leżą procesy całkowicie naturalne.

W RZD IUNG-PIB w Grabowie badano skuteczność stymulatora wzrostu na bazie ekstraktu z algi Ecklonia maxima na plonowanie kukurydzy uprawianej na zielonkę. Preparat stosowano jednorazowo, w dawce 3 l/ha, w fazie czterech liści, przy standardowym nawożeniu w uprawie kukurydzy. Preparat korzystnie wpływał na przyrost systemu korzeniowego oraz biomasę roślin, sprzyjał również nagromadzaniu chlorofilu w liściach.

Wpływ biostymulatorów na rośliny nie ma charakteru odżywczego, dlatego należy pamiętać, że nie zastępują one nawożenia, ich stosowanie nie usuwa ani nie obniża natężenia czynnika stresowego, a oddziaływanie na rośliny sprowadza się do podniesienia naturalnej odporności.

Już 7 listopada w Warszawie jedno z najważniejszych wydarzeń w rolniczym kalendarzu. Szerokie grono znamienitych gości i dziesiątki sesji, w których poruszamy aktualne i ważne dla rolników tematy. Zarejestruj się teraz!



Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (6)

  • mario 2018-03-13 09:50:59
    hahaha @agronom 11. Dobry sposób na reklamę. Ciekawe ile łosiów da się nabrać
  • Zyga 2018-01-12 15:52:03
    Ja stosuje biostymulator TYTANIT i robi robotę :) Jak kolega Rado zauważył mamy polskiego producenta Intermag, który przewyższa jakością zachodnich konkurentów. Polecam - http://intermag.pl/stymulatory-i-aktywatory/produkt/tytanit
  • Rado 2017-04-03 21:14:15
    Na obecny moment mamy już polskie aminokwasy i są bezapelacyjnie lepsze niż gó...o
    z zachodu , Hiszpanii czy Włoch . Tylko 2 do 4 litrów robi niesamowity efekt, na pszenicy miałem wzrost plonu do 9.5 tony/ha na 3/4 klasie ziemi (rejon Opatów), gdzie normalnie to 6-7 ton max. Zachód spycha nam produkty kat. II. i oszukane
  • agronom 11 2015-02-25 21:29:29
    Produktów na rynku jest wiele stosowałem różne bez efekty teraz stosuję tylko produkty z por-pol.agro.pl i tam mają bardzo dobre produkty opracowane dla naszej strefy klimatycznej. Przyrosty plonu widoczne były gołym okiem rewelacja. Stosuję już czwarty rok z rewelacyjnym skutkiem,
  • jarki 2013-05-01 09:57:46
    bo masz kolego @P.S dobrą agrotechnikę
    to jest dla nieudaczników
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.231.228.109
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.