• Kompost to organiczny nawóz, który wytwarzany jest z wielu, często mieszanych substratów. 
  • Kompostowanie składa się z czterech faz. Zrozumienie tych procesów pozwala uniknąć błędów przy produkcji kompostu.

Zapewne wielu zna kompost z ogródka, popularne jest zagospodarowanie skoszonej trawy, liści, gałęzi, trocin czy odpadów organicznych z gospodarstwa domowego. Ceniony jest za swoje wysokie właściwości nawozowe, które uzyskujemy niskim kosztem, bo przecież to odpady.

Kompost można również wykorzystywać przy nawożeniu pól, oczywiście domowe odpady organiczne nie wystarczą, dlatego wykorzystuje się inne źródła.

By stworzyć kompost, potrzebujemy dwóch rzeczy, czyli źródło węgla organicznego oraz azotu. Idealnie do tego celu nadaje się obornik, chociaż można wykorzystać też odpady z tartaku, wialni czy słomę, jednak wtedy należy dodać źródło azotu, świetnie sprawdza się gnojowica, gnojówka, czy też odpady ściekowe, które dodatkowo ulegają sterylizacji. Aby przeprowadzić ten proces dobrze, trzeba wiedzieć, na czym polega.

Przyda się również coś co napowietrzy materie, w ogródku wystarczą widły, w gospodarstwie można wykorzystać rozrzutnik obornika. Fot. S. Domagała
Przyda się również coś co napowietrzy materie, w ogródku wystarczą widły, w gospodarstwie można wykorzystać rozrzutnik obornika. Fot. S. Domagała

Cztery fazy

Kompostowanie jest to suma procesów mikrobiologicznych zachodzących w warunkach tlenowych, w wyniku których otrzymujemy nawóz organiczny, jakim jest kompost. Składa się ono z czterech faz:

- Mezofilna (25°C- 45°C).

Jest to faza, która zaczyna się w momencie, gdy dostarczymy do materii organicznej tlen, następuje wtedy szybki rozwój mikroorganizmów, dla których pożywką jest łatwo degradowalne składniki, takie jak cukry i aminokwasy. Na skutek ich działalności temperatura w pryzmie wzrasta, by w końcu osiągnąć wartość, w której nie mogą już funkcjonować mikroorganizmy mezofilne.

Do napowietrzania większych ilości materii organicznej warto posiadać specjalistyczną maszynę zwaną areatorem, bądź wykonać ja samemu jak na zdięciu. Fot. S. Domagała
Do napowietrzania większych ilości materii organicznej warto posiadać specjalistyczną maszynę zwaną areatorem, bądź wykonać ja samemu jak na zdięciu. Fot. S. Domagała

- Termofilna (powyżej 45°C)

Po przekroczeniu tej temperatury intensywnie rozwijają się mikroorganizmy termofilne, które w dalszym ciągu podwyższają temperaturę materii organicznej, która może osiągnąć nawet 90°C, zwykle 70°C -80°C. Oczywiście nawet mikroorganizmy termofilne nie są w stanie funkcjonować w takiej temperaturze, co prowadzi do ich obumarcia lub przejścia w formy przetrwalnikowe, lecz metabolity przez nie wytworzone nadal działają i to one podgrzewają pryzmę do wspomnianej wcześniej temperatury maksymalnej.

Jest to etap bardzo ważny, ponieważ w jego trakcie dochodzi do sterylizacji materii organicznej z mikroorganizmów chorobotwórczych, jak i diaspor chwastów oraz rozkładowi podlegają węglowodory złożone jak celuloza i chemiceluloza.

(W wierzchniej warstwie nie zachodzą optymalne warunki termiczne, dlatego formujemy możliwie najwyższą i najszerszą.) Fot. A. Kobus
(W wierzchniej warstwie nie zachodzą optymalne warunki termiczne, dlatego formujemy możliwie najwyższą i najszerszą.) Fot. A. Kobus

- Faza schładzania (do 40°C)

W niej dochodzi do znacznego obniżenia masy, głównie na skutek zmniejszenia się ilości wody, zmniejsza się również objętość. Materiał organiczny ulega rozkładowi w dalszym stopniu, oprócz wyżej wymienionych związków rozkładają się również te oporne, czyli lignina, woski i garbniki. Bez kompostowania zawarte w nich składniki byłyby jeszcze długo niedostępne.

- Faza zimna

W tym etapie kompost ulega stabilizacji i co najważniejsze wytwarzają się humus.

W kolejnych wpisach napiszemy o zaletach oraz wadach tego typu nawozu.