Biogazownia Rypin Sp. z o.o. powstała w 2012 roku z inicjatywy okolicznych producentów rolnych, prowadzących od 2007 roku spółkę Wiatrak, posiadającą elektrownię wiatrową o mocy 5MW. Nowa inwestycja miała za zadanie zagospodarowanie odpadów z produkcji rolnej i wykorzystanie ich do wytwarzania zielonej energii.

W biogazowni pracują dwie jednostki kogeneracyjne o łącznej mocy blisko 2MW. W ciągu doby wytwarzane jest 45MWh energii elektrycznej trafiającej do sieci i 150GJ energii cieplnej, przesyłanej do Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Rypinie. Dyrektor Dariusz Frankowski zaznacza, że biogazownia działa jak organizm żywy i nie bez powodu bywa nazywana betonową krową. Procesy fermentacji metanowej zbliżone są do tych zachodzących w przewodzie pokarmowym przeżuwaczy.

Biogazownia zużywa około 180t substratów na dobę Fot. M.Sacha
Biogazownia zużywa około 180t substratów na dobę Fot. M.Sacha

Substraty

Pierwotnie zastosowana została technologia Navaro, zakładająca wykorzystanie gnojowicy i kiszonki z kukurydzy. Produkcja biogazu z tych substratów jest stosunkowo łatwa i stabilna, natomiast zasadniczą wadą jest koszt uprawy kukurydzy, która na potrzeby tak dużej biogazowni uprawiana była na około 800 hektarach. Z tego względu dobór substratów został rozszerzony i obecnie oprócz kiszonki stosowane są również odpady z przetwórstwa owocowo- warzywnego, pomiot czy wywar gorzelniany. Ważne jest, żeby substraty pochodziły z pewnego źródła i nie zawierały antybiotyków, które mogą zatrzymać fermentację.

W przyszłości planowany jest dodatek około 20-30% substratów pochodzenia zwierzęcego. Do produkcji biogazu można stosować odpady zwierzęce kategorii III po pasteryzacji i kategorii II po sterylizacji ciśnieniowej. Charakteryzują się one dużą biogazodochodowością oraz łatwą dostępnością, ze względu na wysokie koszty utylizacji w spalarniach.

W ciągu doby Biogazownia wytwarza 45MWh energii elektrycznej i 150GJ energii cieplnej Fot. M.Sacha
W ciągu doby Biogazownia wytwarza 45MWh energii elektrycznej i 150GJ energii cieplnej Fot. M.Sacha

Działanie biogazowni

Substraty płynne, a więc gnojowica i w mniejszym stopniu serwatka, dowożone są do zbiorników, skąd automatycznie pobierane są do fermentorów. Z kolei substraty stałe magazynowane są na placu i w silosach, a stamtąd ładowarkami transportowane do dozowników, zwanych aligatorami. Ich zapełnienie wystarcza na 8-9 godzin pracy, dzięki czemu nie ma konieczności dowożenia substratów w nocy. Biogazownia zużywa około 180t substratów na dobę.

Instalacja Biogazowni Rypin składa się z dwóch komór fermentacyjnych. Podobnie zdublowane są dozowniki czy jednostki kogeneracyjne. Dyrektor tłumaczy, że ma to na celu umożliwienie prowadzenia prac serwisowych czy konserwacyjnych bez zatrzymywania całej produkcji. W komorze fermentacyjnej pracują 4 mieszadła, wprawiające masę w ruch. Prowadzona jest tam fermentacja mezofilna, a więc we wnętrzu panuje temperatura 40-42°C. Przefermentowana masa transportowana jest dalej do zbiornika fermentacji wtórnej, a już jako poferment trafia do zbiorników magazynowych, gdzie również w mniejszym stopniu odzyskiwany jest gaz.

Uzyskany w procesie fermentacji biogaz oczyszczany jest przy pomocy filtrów węglowych ze związków siarki i dwutlenku węgla. Pozbycie się siarki ma na celu przede wszystkim wydłużenie żywotności instalacji, poprzez spowolnienie jej korozji. Oczyszczony biogaz służy do produkcji ciepła i energii elektrycznej. Latem większość ciepłej wody w Rypinie ogrzewane jest przez biogazownię, która z kolei zimą odpowiada za kilkanaście procent miejskiego ciepła.

Poferment

Masa powstającego w biogazowni pofermentu wynosi około 90% masy zastosowanych substratów. Poferment jest wywożony głównie na pola udziałowców Spółki, a dzięki rejestracji jako odpad, może być zagospodarowywany w procesie odzysku R10, tzn. obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa. W tej sytuacji nie obowiązują ograniczenia czasowe znane w przypadku nawozów, nie można natomiast rozlewać pofermentu na pola zalane, zamarznięte i pokryte śniegiem. Zbiorniki znajdujące się na terenie biogazowni zabezpieczają potrzeby magazynowe na około półtora miesiąca.

Sprawdź aktualne ceny nawozów na portalu Giełda Rolna! 

Spółka zleciała badania pofermentu w Zakładzie Chemii Rolnej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie oraz w akredytowanym laboratorium badawczym. Ekspertyza potwierdziła spełnienie norm jakościowych odnośnie między innymi zawartości metali ciężkich czy pasożytów i bakterii. Poferment zawiera 4,6kg/t azotu, 1,32kg/t P2O5, 3,86kg/t K2O, 0,45kg/t MgO, 1,23kg/t CaO i 45kg/t materii organicznej, a odczyn pH wynosi 7,5. W przypadku stosowania pofermentu przez zewnętrznych odbiorców Biogazownia wyposaża ich w instrukcję stosowania.

Masa powstającego w biogazowni pofermentu wynosi około 90% masy zastosowanych substratów Fot. M. Sacha
Masa powstającego w biogazowni pofermentu wynosi około 90% masy zastosowanych substratów Fot. M. Sacha

Perspektywy

Jak mówi Dyrektor Dariusz Frankowski, przyszłościowym rozwiązaniem jest przetwarzanie biogazu na biometan i biowodór. Takie rozwiązania stosuje się choćby w biogazowniach niemieckich, natomiast w Polsce nie ma jak na razie odpowiedniej infrastruktury i regulacji prawnych. Dyrektor podkreśla, że obecna polityka jest niekorzystna dla właścicieli biogazowni i znajdują się oni w gorszej sytuacji niż ich koledzy z branży w krajach zachodnich, a przecież biogazownie wydają się być bardzo dobrym rozwiązaniem, pozwalając zmniejszyć zużycie paliw kopalnych, ograniczając zużycie nawozów mineralnych i zanieczyszczeń oraz wytwarzając energię bez względu na warunki atmosferyczne.