W tym roku w niektórych gospodarstwach przedwiośnie na polach z oziminami będzie inne niż w latach poprzednich. Wszystko z powodu zmian w prawie dotyczących terminu stosowania nawozów zawierających azot. Od tego sezonu wegetacyjnego azot będzie mógł trafić na pole najwcześniej 1 marca. Zanim jednak przejdziemy do wczesnowiosennej aplikacji nawozów azotowych, mogą pojawić się warunki oraz czas na odpowiednie przygotowanie stanowiska i ewentualne uzupełnienie pozostałych składników pokarmowych (nie ujętych w Rozporządzeniu), od których w dużej mierze zależy plonotwórcze działanie azotu.

AZOT POTRZEBUJE WSPARCIA

Azot kształtuje plon rośliny w trzech, następujących po sobie, etapach wzrostu. Pierwszy jest kojarzony z efektywnym pobieraniem anionów azotanowych i kationów amonowych, co ze zrozumiałych względów wiąże się z rozwojem systemu korzeniowego, ale nie tylko, o czym będzie mowa w kolejnych akapitach. Drugi dotyczy bieżącej fotosyntezy, bo przecież plon tak naprawdę jest produkowany w organach zielonych, czyli liściach, w mniejszym stopniu w łodygach (źdźbłach). Powstające asymilaty muszą być następnie transportowane do organów generatywnych (nasion, ziarniaków), co stanowi trzeci etap plonotwórczego działania azotu. W każdym z tych okresów azot musi być wspomagany innymi składnikami, zarówno pierwszoplanowymi (fosforem i potasem), jak i drugoplanowymi (magnezem i siarką). Trudno przesądzać o ważności poszczególnych faz rozwojowych dla wzrostu rośliny, jednak warto wiedzieć, że im wcześniej wystąpi czynnik stresowy, tym większe straty w plonie. Dlatego tak ważne jest zapewnienie roślinie optymalnych warunków dla rozwoju począwszy od siewu, jak również w okresie wznowienia wiosennej wegetacji. Skoro nie jest możliwe wczesne stosowanie azotu, zróbmy wszystko, żeby w marcu rośliny były odpowiednio przygotowane na jego przyjście.

PLONOTWÓRCZA ROLA AZOTU

Dynamika wzrostu każdego gatunku przebiega z różną intensywnością. W przypadku roślin ozimych, po krótkim okresie regeneracyjnym trwającym - zależnie o temperatury - 10-14 dni, następuje okres intensywnego wzrostu, co wiąże się z ogromnymi dziennymi przyrostami roślin. Używając terminologii zarezerwowanej dla nauk ścisłych - następuje liniowy przyrost suchej masy. Z badań polowych jednoznacznie wynika, że tworzenie suchej masy, czyli wzrost rośliny, jest ściśle związane z akumulacją azotu. Plonotwórcze działanie azotu w tym okresie należy rozpatrywać przynajmniej w trzech wymiarach:

morfologicznym - związanym z penetracją możliwie największej objętości gleby;

fizjologicznym - określającym zdolność rośliny nie tylko do pobrania azotu, lecz także do możliwie szybkiego włączenia pobranych jonów w metabolizm rośliny;

aplikacyjnym - zapewniającym odpowiednie zasoby azotu w postaci nawozów.

Z oczywistych względów - warunkowanych prawem - aplikacja nawozów azotowych musi stać się ostatnim punktem wczesnowiosennej strategii nawożenia. Chcąc zrealizować hasło - stanowiące jednocześnie tytuł artykułu - "zanim pójdzie azot", skupimy się na pierwszych dwóch zagadnieniach. Bez względu na preferencje odnośnie formy chemicznej nawozu azotowego trzeba pamiętać, że jony amonowe (NH4+) są wprawdzie pobierane biernie (bez dużych nakładów energetycznych), lecz asymilacja, czyli włączenie w metabolizm rośliny, następuje w korzeniach. To z kolei wymaga dostarczenia cukrów z liści do korzeni, a do tego potrzebna jest energia. Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku azotanów (NO3-), które są pobierane czynnie (potrzebna jest energia z ATP) i wzmagają pobieranie kationów (K+, Mg2+, Ca2+). Wspomniano o tym nieprzypadkowo, gdyż słowo "energia" będzie pojawiało się często w dalszej części tekstu.

UZUPEŁNIĆ PIK

Decyzje podejmowane w najbliższych dniach muszą być poprzedzone realną oceną wartości stanowiska, w którym funkcjonuje roślina. Chodzi o zasobność gleby w składniki pierwszoplanowe (P i K). W grupie roślin ozimych wiosna nie jest agrotechnicznie dobrym okresem na regulację zasobności w te składniki, gdyż oba pierwiastki powinny...

Cały artykuł w najnowszym lutowym wydaniu miesięcznika "Farmer" 2/2019