PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Anomalie w wyglądzie kukurydzy po okresie kwitnienia - cz. 2

Anomalie w wyglądzie kukurydzy po okresie kwitnienia - cz. 2

Autor:

Dodano:

Tagi:

Co roku można zaobserwować nietypowe zjawiska w rozwoju kukurydzy. Większość obserwowanych anomalii, które pojawiają się po okresie wiechowania, ma związek ze specyficznymi warunkami pogodowymi, obfitującymi w stresy termiczne i wilgotnościowe.



W pierwszej części artykułu ("Farmer" 11/19) opisaliśmy trudności z prawidłowym rozwojem kukurydzy do fazy kwitnienia roślin, z jednoczesnym odniesieniem się do pewnych problemów pojawiających się i na późniejszym etapie wegetacji.

>>> Czytaj więcej: Anomalie w wyglądzie kukurydzy do fazy kwitnienia - cz. 1

W niniejszym artykule chcielibyśmy poruszyć głównie te, które pojawiają się w czasie, gdy kukurydza ma już zawiązane kolby i wchodzi w okres dojrzewania ziarniaków.

Choroba szalonych wiech

Kto sięgnie pamięcią kilka lat wstecz, zapewne przypomni sobie o ciekawej chorobie pod kątem powodowanych uszkodzeń kukurydzy, jaką jest choroba szalonych wiech wywoływana przez organizm grzybopodobny Sclerophthora macrospora. Szalone wiechy objawiają się m.in. staśmieniem liści, skręcaniem się cienkich łodyg, a także pojawianiem się pseudokolb niezawiązujących ziarna oraz wiech złożonych z kilku lub kilkunastu pseudowiech. Z szalonymi wiechami można się spotkać lokalnie i to zwykle w latach, kiedy nastąpiło zalanie młodych roślin kukurydzy wodami opadowymi i z cieków wodnych, w których to znalazły się zarodniki pływkowe tego patogenu pochodzące np. z dzikich traw.

Kolbowiechy

Jedną z najczęściej obserwowanych anomalii w rozwoju kukurydzy jest pojawianie się kolbowiech. Zjawisko to może wynikać np. z uszkodzenia roślin we wczesnych fazach rozwojowych, np. przez grad, mróz, suszę, zabiegi pielęgnacyjne. Może być skutkiem stresu u roślin w związku z oddziaływaniem pogody (wysokie temperatury, susza, zalanie) czy też reakcji odmianowej na niektóre herbicydy (np. sulfonylomoczniki), co powoduje zaburzenia hormonalne, a tym samym pojawianie się takich dziwnych tworów. Często takie kolbowiechy tworzą się na odrostach bocznych. Jeżeli roślina obok zdeformowanej wiechy ma kolbę główną dobrze wykształconą, to nie ma powodu do niepokoju. Gorzej, jeżeli kolbowiech jest dużo, a kolby główne są małe i nierokujące dobrego plonu. W tym momencie nie ma jednak możliwości przewidzieć, czy takie twory się pojawią, gdyż rośliny na bieżąco reagują na to, co je aktualnie otacza.

Guzowate narośla

W ostatnich latach pojawia się wiele sygnałów od rolników o "dziwnych naroślach" na roślinach kukurydzy - powoduje je dobrze znany grzyb Ustilago maydis wywołujący głownię guzowatą, ale obok niego jest też bratni gatunek Sphacelotheca reiliana przyczyniający się do występowania głowni pylącej kukurydzy.

Zaniepokojeni pojawem narośli głowni guzowatej są zwykle ci rolnicy, którzy dopiero zaczęli przygodę z uprawą kukurydzy i nie zgłębili wiedzy na temat agrofagów tej rośliny - i dla których nowością są choćby niektóre choroby. Pojawy głowni guzowatej są coraz częstsze, a sprzyja im monokultura, łatwość migracji zarodników z wiatrem z pola na pole, wykształcanie 2-3 generacji zarodników w ciągu roku, a w szczególności uszkodzenia tkanek powodowane przez czynniki pogodowe (przymrozek, susza, grad), zabiegi pielęgnacyjne (uszkodzenia sprzętem rolniczym, fitotoksyczne oddziaływanie niektórych herbicydów i nawozów), a także szkodniki (ploniarka zbożówka, mszyce, wciornastki, omacnica prosowianka i inne). Warto wiedzieć, że każda narośl głowni to efekt oddzielnej infekcji, gdyż choroba ta nie rozwija się systemicznie. Gdy choroba pojawi się na początku wegetacji, może silnie deformować rośliny, a nawet je zniszczyć. W późniejszym czasie wegetacji zwykle guzy pojawiają się na kolbach i łodygach, a czasami także i na wiechach. U głowni pylącej, która infekuje rośliny wiosną i rozwija się potem przez kilka tygodni, w ukryciu systemicznie przerastając tkanki, wiecha wygląda tak, jakby była spalona na skutek rozwoju czarno-brązowej grzybni, a kolby pozbawione ziarniaków wypełnione są ciemnymi zarodnikami, czasem także i różnymi przerostami tkanek.

Wielopalczastość kolb

Poważnym zaburzeniem, jeśli dotyka większej liczby roślin na plantacji, jest wielopalczastość kolb. Anomalia ta polega na tym, że z tego samego miejsca, z którego zwykle wyrasta kolba główna, pojawia się z boku po kilka innych kolb zwykle mniejszych, w tym zdeformowanych. Za przyczynę tego zjawiska uważa się wpływ m.in. stresowych warunków pogodowych (susza, gęsty siew, duże skoki temperatur, zbyt wysokie nawożenie azotem, fitotoksyczne działanie niektórych herbicydów systemicznych), które powodują, że uaktywniają się zalążki boczne zamiast zwykle dominującego zalążka głównego kolby. W efekcie powstaje pukiel kolb wyrastających z tego samego miejsca. Kolby dodatkowe zwykle zawierają po kilka ziarniaków albo są ich pozbawione. Kolba główna jest mniejsza, często słabo zaziarniona. Takie kolby szybciej opanowuje też fuzarioza i głownia guzowata. Do zakłócenia rozwoju zalążków może dojść już na etapie rozwijania przez rośliny 8-10 liści, a więc w czasie, kiedy zwykle nikt jeszcze nie widzi kolb, ale trzeba wiedzieć, że one tam już są, tylko czekają na aktywację.

Słabo zaziarniona kolba

Warunki pogodowe (stres suszy, nadmiar wody, grad, wysoka temperatura), niedobór składników pokarmowych (np. boru, potasu, miedzi), ale również i żerowanie niektórych szkodników mogą spowodować, że kolby nie zostaną dobrze zapylone, zatem część lub cała kolba będą charakteryzowały się mniejszą liczbą ziarniaków bądź ich nierównomiernym rozmieszczeniem na obwodzie kolby. Problemu zwykle nie ma, jeżeli tylko czubek jest bez ziarniaków. Gorzej, jeśli w wielu kolbach praktycznie nie ma ziarna. Niestety, w ostatnich latach w okresie pylenia kukurydzy, gdy oddziałują wysokie temperatury i susza, pyłek kukurydzy może szybko zamierać, podobnie jak znamiona kolb, zatem zapylanie kolb staje się mniej efektywne. W takich sytuacjach obserwuje się albo brak ziaren tylko na wierzchołku, albo szczerbowatość kolb. Swoje dokładają szkodniki ogryzające świeże znamiona, jak np. stonka kukurydziana i omacnica prosowianka. Straty w plonach powstają wówczas, gdy takich kolb o słabym wypełnieniu jest dużo.

Kolby wtórne

Anomalią w rozwoju kukurydzy jest wytwarzanie przez rośliny wielu kolb wtórnych, czasem kilku na jednej roślinie, ale w nieco inny sposób niż przy wielopalczastości. Jest to także zjawisko niekorzystne. Kukurydza zasadniczo powinna rozwinąć jedną główną kolbę, która ma dawać konkretny plon. W niektórych warunkach pojawia się druga kolba, zwykle mniejsza, ale problem powstaje wtedy, gdy tych kolb robi się więcej (czasem jest ich 4 i więcej). Roślina nie jest wówczas w stanie wytworzyć dobrego plonu, gdyż składniki, jakie mają iść do kolby głównej, są rozdzielane na pozostałe, zatem cała roślina cechuje się niższą produktywnością. Są oczywiście sytuacje, że w dobrych warunkach pogodowych dwie kolby z rośliny dają dobry plon. Skąd takie zjawisko? Ono również wynika ze stresów, na jakie narażona jest roślina, głównie pogodowych.

Porastanie ziarna

Będąc przy temacie kolb, warto wspomnieć, że pojawia się czasem zjawisko tzw. porastania ziarniaków na kolbie jeszcze przed zbiorem roślin. Na takie zjawisko ma wpływ stres u roślin wywołany np. pojawem chorób (fuzariozy kolb) oraz szkodników żerujących na ziarniakach, ale także i oddziaływaniem pogody, głównie przedłużających się opadów deszczu pod koniec okresu wegetacji, gdy suche już ziarno zacznie znowu nabierać wody. Nie bez znaczenia są także wahania temperatury. Zaburzenia hormonalne stymulują ziarniaki znajdujące się na kolbach do wzrostu, wskutek czego porastają. Gdy zjawisko to zaczyna się pojawiać na wielu kolbach, nie ma co zwlekać - trzeba zacząć zbierać ziarno i szybko je dosuszyć.

Złomyłodyg, snapping

Wiele niepokoju wśród producentów kukurydzy wywołują także złomy łodyg. Te powodowane przez omacnicę prosowiankę, fuzariozę łodyg czy też zwierzęta łowne są znane i dość proste do odróżnienia, ale warto wiedzieć, że jest jeszcze coś takiego jak snapping, czyli łamanie się łodyg z przyczyn fizjologicznych. W ostatnich latach donoszono, że na niektórych odmianach w okresie czerwca i lipca nawet przy niewielkim dotyku lub wietrze łodygi łamały się w węzłach, a żadnego szkodnika i choroby nie było. Innym rodzajem tego zjawiska jest tylko zgięcie się łodygi i niemożność jej późniejszego wyprostowania się. Snapping, czyli podatność na złom lub wygięcie, jest często tymczasowy, ograniczony do pewnych faz rozwojowych roślin (w Polsce obserwowany jest zwykle w czerwcu i lipcu) i dotyczy on tylko niektórych odmian. Zapewne jest to związane z tym, że w pewnych fazach rozwojowych podatnej odmiany dochodzi do powstania kruchości tkanek. Jest to objaw nieco podobny do sytuacji, gdy rośliny są przenawożone azotem, gdy ich tkanki są podatne na uszkodzenia.

Co jeszcze może nas zaniepokoić?

Obok wymienionych problemów w rozwoju kukurydzy może pojawić się szereg innych, mniej lub bardziej poznanych. Przykładami są choćby skrócenie kolby, zanik kolby głównej (wskutek zamierania zawiązków np. po przymrozkach), poparzenia słoneczne liści, zwijanie się liści na skutek wysokich temperatur i małego nasłonecznienia, zbyt krótkie liście okrywowe kolb, antocyjanowe przebarwienia pojedynczych ziarniaków lub całych rzędów (poza tzw. kukurydzą ozdobną, gdzie to zjawisko jest pożądane), zbytnie odchylanie się kolb od pionu rośliny i możliwość ich obłamywania się (np. wskutek zbyt szybkiego wzrostu roślin, w tym podpędzenia ich rozwoju wysokimi dawkami azotu) i wiele innych. Z chwilą pojawienia się takich objawów i dążenia do ich wyjaśnienia należy pamiętać o tym, żeby spisać, jakie nawozy i środki ochrony roślin były stosowane, zapamiętać mniej więcej okres pojawu anomalii, fazę rozwojową kukurydzy, odmianę i ogólny przebieg pogody. W dobie zmian klimatu, w tym różnych ekstremalnych zjawisk pogodowych, trzeba się spodziewać częstszego występowania zaburzeń w rozwoju roślin.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 34.207.247.69
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.