Trwałe użytki zielone są źródłem cennego porostu będącego wartościową paszą dla przeżuwaczy. Jednak aby zielonka, siano i kiszonki pochodzące z TUZ były najwyższej wartości, w poroście muszą przeważać cenne trawy pastewne. Obecność chwastów nie tylko wpływa negatywnie na jakość paszy, lecz także obniża plonowanie TUZ. Chwasty są bowiem bardzo konkurencyjne, np. oset jest azotolubny i silnie wyczerpuje glebę ze składników pokarmowych i wody.

DRAMATYCZNY STAN POLSKICH TUZ

Aktualnie większość trwałych łąk i pastwisk znacznie odbiega wyglądem od oczekiwań, nie spełniając kryteriów użytków gwarantujących wysoki i dobrej jakości plon zielonki. Trudności wynikają z małej stabilności składu runi. W wyniku ich degradacji zmniejsza się udział wartościowych traw pastewnych oraz roślin bobowatych na rzecz roślin łąkowych oraz chwastów.

Jak oceniają eksperci, ponad 50 proc. TUZ w Polsce jest zaliczanych do zdegradowanych. W konsekwencji degradacji pogorszeniu ulegają wartość pokarmowa oraz wielkość plonu. Skutkuje to zmniejszeniu produkcyjności nawet o 70 proc.

SKĄD TYLE CHWASTÓW?

Jedną z przyczyn występowania chwastów jest bardzo często spotykane przekonanie, że trwałe użytki zielone są uprawami wieloletnimi, więc jakoś sobie poradzą. Nic bardziej mylnego. Przy wypasie zwierząt na pastwiskach oraz łąkach można zauważyć w niektórych kwaterach zmianę składu runi, a ściślej nasilone występowanie chwastów. Jest to efekt wybiórczego wyjadania porostu przez zwierzęta oraz błędów agrotechnicznych.

Na pastwiskach zbyt późne rozpoczęcie wypasu lub niewykaszanie niedojadów spowoduje osypanie się nasion chwastów i roślin niechętnie pobieranych przez zwierzęta, co z czasem skutkuje nasileniem występowania niechcianych gatunków roślin. Podobnie na łąkach opóźniony zbiór powoduje namnażanie się roślin wcześniej dojrzewających, które wysiewając nasiona, stopniowo wypierają gatunki bardziej wartościowe. Początkowo może to dotyczyć niewielkiego obszaru, ale z czasem zasięg będzie się zwiększać. Tereny bywają też pokryte silnie ukorzenionymi wieloletnimi bylinami. Duży wpływ na stopień zachwaszczenia użytków zielonych ma również sposób ich użytkowania.

Do najbardziej uciążliwych chwastów dwuliściennych występujących na użytkach zielonych należą: mniszek pospolity (Taraxacum officinale), ostrożeń polny (Cirsium arvense), krwawnik pospolity (Achillea millefolium), jaskier polny (Ranunculus arvensis), szczaw kędzierzawy (Rumex crispus). Chwasty dominują nad roślinami uprawnymi poprzez wytworzenie głębokiego, dobrze rozwiniętego systemu korzeniowego, jak również silniejszej reprodukcji. Przykładowo szczaw potrafi wytworzyć d o kilku tys. nasion.

ODCHWASZCZENIE TUZ

Jedną z metod pielęgnacji poprawiającą jakość łąk oraz pastwisk jest ich odchwaszczanie. Aby zabieg był skuteczny, niezbędne jest przeprowadzanie okresowych kontroli oraz stosowanie preparatów chwastobójczych w odpowiednim terminie.

Wybór preparatu chwastobójczego powinien być poprzedzony sprawdzeniem składu botanicznego runi. Przykładowo, jeśli udział chwastów i ziół w pokryciu runi mieści się w granicach 30-50 proc., udział traw wysokich jest wyższy niż 10 proc., a udział roślin motylkowatych jest bardzo mały lub w ogóle one nie występują, należy zastosować herbicydy selektywne. Asortyment dostępnych środków na rynku jest raczej ograniczony. Przykładowym preparatem jest: Fernando Forte 300 EC oparty na fluroksypyrdzie i trichlopyrdzie. Środek należy stosować w okresie intensywnego wzrostu traw i chwastów, najlepiej wiosną w początkowym okresie ich wegetacji, w zalecanej dawce 1,0-2,0 l/ha. Jeśli ruń została skoszona lub wypasana zwierzętami, należy odczekać 2-3 tygodnie do czasu jej odrośnięcia, nie dłużej jednak, niż do osiągnięcia przez trawy wysokości 25 cm. Starane 250 EC oparty na fluroksypyrdzie stosuje się w dawce 0,8 l/ha, wiosną lub wczesną jesienią, jednak nie później niż do połowy września, gdy chwasty osiągną wysokość 8-10 cm i wytworzą co najmniej 3-4 liście.

W przypadku przekroczenia 50 proc. pokrycia powierzchni chwastami niezbędne jest zastosowanie herbicydów nieselektywnych, jak np.:

Roundup Flex 480 (glifosat) - do stosowania w okresie intensywnego wzrostu chwastów przez cały okres wegetacji, w dawce 2,25-4,5 l/ha;

Roundup Max (glifosat) - w zależności od stopnia zachwaszczenia dawkę środka należy dostosować do występujących chwastów: 1,5 kg/ha - trawy nasienne z chwastami jednorocznymi; 2,0 kg/ha - 2-4-letnie łąki z przewagą wieloletnich chwastów jednoliściennych; 2,5 kg/ha - 4-7-letnie łąki z przewagą wieloletnich chwastów dwuliściennych; 3,0 kg/ha - wieloletnie pastwiska; w zalecanej dawce 1,5-3,0 kg/ha.

Stosując preparaty oparte na glifosacie, uzyskujemy działanie totalne. W związku z tym niezbędna jest renowacja wykonana przez podsiew. Prawidłowa pielęgnacja pastwiska, wycinanie niedojadów, koszenie w odpowiednich terminach znacznie zmniejszają występowanie chwastów.

Artykuł ukazał się w wydaniu marcowym miesięcznika "Farmer"